امام رضا عليه السلام

امام هشتم ومعصوم دهم ازسري كتابهاي همراه چهارده معصوم عليهم السلام

تهيه وتنظيم توسط حجّة الاسلام حاج سيدمحمدباقري پور

درمؤسسه فرهنگي هدي رايانه

http://hodarayaneh.org

سايت هدي بلاگ

http://hodablog.net

پيشگفتارمولف

0000000000

كتاب موبايلي امام رضاع

تهيه وتنظيم توسط حجّة الاسلام حاج سيدمحمدباقري پور

درمؤسسه فرهنگي هُدي رايانه

سايت هُدي بلاگ

hodablog.net

بسم الله الرحمن الرحيم السّلام علي غوث الّلهفان الّذي صاربه ارض خراسان خراسان سلام برفريادرس بيچارگان ودرماندگان ، سلام برآن كسي كه سرزمين خراسان(محل طلوع خورشيد)با آمدن اوبه اين سرزمين محل طلوع خورشيددگري شد (خورشيدامامت وولايت)ومحل طلوع نورالهي به اين سرزمين گرديد ، همان نوري كه : مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِیهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِی زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّی یوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَیتُونَةٍ لَا شَرْقِیةٍ وَلَا غَرْبِیةٍ یكَادُ زَیتُهَا یضِیءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلَى نُورٍ یهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ یشَاءُ وَیضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَیءٍ عَلِیمٌ«نور35» مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پر فروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته میشود که از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی؛ (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعلهور شود؛ نوری است بر فراز نوری؛ و خدا هر کس را بخواهد به نور خود هدایت میکند، و خداوند به هر چیزی داناست. وايضًا سرزمين خراسان بين دوكوه با آمدن او باغ بهشتي شد كه : بين الجبلين روضة من رياض الجنّة. آري اگرامام علي بن موسي الرضاعليه السّلام به اين خراسان نيامده بود اين خراسان خراسان نبود وباغ بهشتي نبود واينگونه پررونق وباصفا نبود وساليانه بيش ازدوازده مليون نفربه اين سرزمين نمي آمد ، اگراين سرزمين كعبه آمال عاشقان ولايت وامامت شده است به بركت آن وجود مقدس است كه : اغنيا مكه روند وفقرا روبه حريمش000جان عالم به فدايش كه بودحج فقيران000سلام براووسلام برپدرواجداد طاهرين او وسلام برفرزندش مهدي موعود.

اينك اين خدمتگذار آن امام همام وخادم اهل البيت وهمسايه حريم پربركتش وطلبه حوزه علميه مشهدش درراستاي خدمت به زائرين آن امام همام پس ازنوشتن كتابهاي الكترونيكي همراه زائرين عتبات عاليات كه راهنماي زائرين كربلا ونجف وكاظمين وسامرا است وهمراه زائرين مكه ومدينه كه راهنماي زائرين مكه ومدينه است وهمراه زائرين سوريه كه راهنماي زائرين سوريه است وهركدام دردوقسمت موبايلي وكامپيوتري تنظيم وروي وبسايت ما انتشاريافته است وعلاوه برآنها كتاب عتبات عاليات چاپ هم شده ودردسترس زائرين عتبات عاليات قرارگرفته است درادامه كارمبادرت به نوشتن كتاب موبايلي همراه زائرين مشهدمقدس نمودم كه با خواندن اين كتاب باحريم مقدس رضوي عليه آلاف التّحيّة والثّناء واماكن متبركه وعلماءمدفون درجوار آن امام همام واماكن تاريخي،مذهبي مشهد واماكن مذهبي بين راهي مشهد آشنا خواهندشد. وهمچنين مبادرت به نوشتن كتاب موبايلي امام رضاع كتاب حاضر نمودم كه خلاصه همراه زائرين مشهدمقدس است وپس ازجمع آوري مطالب وتنظيم آن دردوفازموبايلي وكامپيوتري آنرا دروبسايت قرارداده ام كه زائرين محترم امام رضاعليه السّلام وايضًا مجاورين آن حضرت آنها را دانلودنموده وبه وسيله موبايل وكامپيوتر مطالعه نموده واستفاده لازم راببرند

ضمنًا اضافه مينمايد كه: الف : هدف ازتاليف وتنظيم وساخت اين كتب كه همگي بدست خودمولف انجام شده است خدمت به جنبش نرم افزاري و فرهنگ اسلامي است ورايگان ميباشد. ب : دوستاني كه آمادگي چاپ وانتشارآن وسايركتابهاي تنظيم شده راداشته باشند باهماهنگي موسّسه ما واصلاحات لازم بلامانع است . ج : انتشارآنها روي ساير وبلاگها وپرتالها وسايتها بلامانع است . د : درصورتي كه دوستان دسترسي به موسّسه ما داشته باشند جهت سهولت دسترسي سي دي آنرا ميتوانند دريافت كنند. ه : جهت دريافت سي دي كتابها وهمكاري با همراه ما تماس گرفته و يا با پست الكتريكي ما ايميل ارسال فرمايند.

ومن الله التّوفيق وعليه التّكلان

حجّة الاسلام حاج سيدمحمدباقري پور

همراه : 09155819230

پست الكتريكي : hodarayaneh@gmail.com

وبسايت : www.hodablog.net

ثواب نوشتن اين كتاب را هديه ميكنم اوّلًا به ارواح مقدسه معصومين صلوات الله عليهم وثانيًا به روح پدرشهيدم حاج سيدرضاباقري پور

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

امام رضا(ع)ازولادت تاشهادت

0000000000000000000000000

ولادت امام رضاعليه السّلام

0000000000

حضرت امام على بن موسى، ملقّب به رضا، در سال 148 هجرى قمرى در روز 11 ذيقعده در مدينه به دنيا آمد. پدر آن حضرت، امام موسى بن جعفر و مادرش بانويى بزرگوار به نام نجمه بود. كه او را سمانه و تُكْتَمْ و طاهره نيز مىگفتند

0000000000

راويان مىگويند: مادر امام موسى كاظم عليه السلام "حميدة المصفاة" نام داشت. اين زن از بزرگان عجم بود. وى كنيزى خريد كه در سرزمين عرب پا به هستى گذارده و رشد و نمو كرده بود. چون حميده اين كنيز را آزمودو دريافت كه او در دين و خرد از ديگر مردمان برتر و والاتر است، وى رابراى فرزندش امام موسى بن جعفرعليه السلام برگزيد و به او گفت: فرزندم!تكتم )يكى از نامهاى اين كنيز( كنيز است، امّا هرگز كنيزى بهتر و برتر ازاو نديده ام و ترديد ندارم كه اگر او را سلاله اى باشد، خداوند متعال سلاله اش را بزودى پاكيزه خواهد گردانيد. من او را به تو مىبخشم و تو راسفارش مىكنم كه در حق او نيكى به جاى آورى.

راويان در باره فضل اين كنيز مىنويسند:

چون او، امام رضاعليه السلام را بدنيا آورد، نوزاد بسيار شير مىخورد و قوى بنيه بود. پس تكتم گفت: دايه اى براى كمك به من بياوريد. به او گفته شد: مگر شير ندارى؟

تكتم پاسخ داد: شير دارم، امّا در نماز و نيايشم خلل وارد شده و اززمانى كه رضا را زاده ام، از نماز و عباداتم كاسته شده است

0000000000

ابن بابويه به سند معتبر از هشام روايت كرده است كه گـفـت : روزى حـضـرت امام موسى عليه السلام از من پرسيد كه آيا خبر دارى كه كسى از بـرده فـروشـان مـغرب آمده باشد؟ گفتم : نه ، حضرت فرمود كه بلكه آمده است بيا تا بـرويـم بـه نـزد او، پـس حـضـرت سوار شد و من در خدمت آن حضرت سوار شدم چون به مـحـل معهود رسيديم ديديم كه مردى از تجار مغرب آمده است و كنيزان و غلامان بسيار آورده است ، حضرت فرمود كه كنيزان خود را بر ما عرضه كن ، او نه كنيز بيرون آورد و هر يك را حـضرت فرمود كه دارى و بايد كه بياورى ! گفت : به خدا سوگند كه ندارم مگر يك جـاريـه بـيـمـار، حضرت فرمود كه او را بياور چون او مضايقه كرد حضرت مراجعه كرده روز ديگر مرا به نزد او فرستاد و فرمود كه به هر قيمت كه بگويد آن جاريه بيمار را بـراى من خريدارى كن و به نزد من آور، چون رفتم و آن كنيزك را طلب كردم قيمت بسيارى براى او گفت ، گفتم من به اين قيمت خريدم ، گفت من نيز فروختم و ليكن خبر ده كه آن مرد كـى بـود كـه ديـروز بـا تـو هـمـراه بـود؟ گـفتم : مردى است از بنى هاشم گفت : از كدام سـلسـله بـنـى هـاشـم ؟ گـفـتم : بيش از اين نمى دانم ، گفت : بدان كه من اين كنيزك را از اقـصـاى بـلاد مغرب خريدم ، روزى زنى از اهل كتاب كه اين كنيز را با من ديد پرسيد كه ايـن را از كـجـا آورده اى ؟ گـفتم : اين را براى خود خريده ام ، گفتم : سزاوار نيست كه اين كـنـيـز نـزد مـانـنـد تـو كـسـى بـاشـد و مـى بـايـد كـه ايـن كـنـيـز نـزد بـهـتـريـن اهـل زمـين باشد و چون به تصرف او درآيد بعد از اندك زمانى پسرى از او به وجود آيد كـه اهـل مـشـرق و مـغـرب او را اطـاعـت كـنـند، پس بعد از اندك وقتى حضرت امام رضا عليه السلام از او به وجود آمد.

0000000000

در درّالنـظـيـم و اثبات الوصيه است كه حضرت امام موسى عليه السـلام فـرمـود بـه جـمـاعـتـى از اصـحـابـش وقـتى كه تكتم را خريد به خدا قسم كه من نـخـريـدم ايـن جـاريـه را مـگـر بـه امـر خـدا و وحـى خـدا، سـؤ ال كـردنـد از آن حـضـرت از آن ، فـرمـود: در بـينى كه من خواب بودم آمد به نزد من جدم و پدرم عليهما السلام و با ايشان بود شقّه اى از حرير پس آن پارچه حرير را باز كردند پـس آن پـيـراهـنى بود و در آن ، صورت اين جاريه بود، پس جد و پدرم به من فرمودند كـه اى مـوسـى ! هـر آيـنـه خـواهـد شـد از بـراى تـو از ايـن جـاريـه بـهـتـريـن اهـل زمـيـن بعد از تو و امر كردند مرا كه هر وقت آن مولود مسعود به دنيا آمد او را ( على ) نـام گـذارم و گـفـتـنـد زود اسـت كـه خـداونـد عـالم ظـاهـر كـنـد بـه او عدل و راءفت و رحمت را پس خوشا به حال كسى كه او را تصديق كند و واى بر كسى كه او را دشمن دارد و انكار او نمايد.

0000000000

شـيـخ صـدوق بـه سـند معتبر از نجمه مادر آن سرور روايت كرده است كه گفت : چون حامله شـدم بـه فـررنـد بـزرگـوار خـود بـه هـيـچ وجـه ثـقـل و حـمـل در خـود احـسـاس نـمـى كـردم و چـون بـه خـواب مـى رفـتـم صـداى تـسبيح و تـهـليـل و تـمجيد حق تعالى از شكم خود مى شنيدم و خائف و ترسان مى شدم و چون بيدار مـى شـدم صدايى نمى شنيدم . و چون آن فرزند سعادتمند از من متولد شد دستهاى خود را بر زمين گذاشت و سر مطهر خود را به سوى آسمان بلند كرد و لبهاى مباركش حركت مى كرد و سخنى مى گفت كه من نمى فهميدم ، در آن ساعت حضرت امام موسى عليه السلام به نـزد مـن آمـد و فـرمـود كه گوارا باد ترا اى نجمه كرامت پروردگار تو! پس آن فرزند سعادتمند را در جامه سفيدى پيچيده و به آن حضرت دادم ، حضرت در گوش راستش اذان و در گـوش چپش اقامه گفت و آب فرات طلبيد و كامش را به آن آب برداشت پس به دست من داد و فـرمـود كـه بـگـيـر ايـن را كـه ايـن بـقـيـه خـدا است در زمين و حجت خدا است بعد از من .

0000000000000000000000

بعد از شهادت امام كاظم(عليه السلام)، آن حضرت در 35 سالگى عهدار دار مسئوليت امامت و حفظ مبانى اسلامى و رهبرى شيعيان گرديد.

0000000000

مدّت امامت امام هشتم در حدود بيست سال بود كه مىتوان آن را به سه بخش جداگانه تقسيم كرد: 1ـ ده سال اوّل امامت آن حضرت كه همزمان با دوره زمامدارى هارون بود. 2ـ پنج سال بعد از آن كه مقارن با خلافت امين، فرزند هارون بود. 3ـ پنج سال آخر امامت آن بزرگوار كه مصادف با خلافت مأمون و تسلّط او بر قلمرو اسلامى آن روز بود.

0000000000

امام رضا(عليه السلام) در هر يك از اين سه دوره، به مقتضاى مسئوليت خطير امامت، با اوضاع و احوال پيچيده خلافت آن روز كه به نام اسلام بر مردم حكومت مىشد و با وجود نابسامانى هاى زيادى كه از جهات مختلف در زندگى اجتماعى مردم وجود داشت، وظايف متناسب خود را در راه خدمت به اسلام انجام مىداد.

امام هشتم تا آنجا كه قدرت و امكان داشت از فرصتى كه در سه سال آخر عمرش پيش آمد، در بيدارى مردم و توجّه دادن آنان به اصول مسائل و پرده برداشتن از چگونگى اغفال آنان به صورت ها و عناوين گوناگون، حدّاكثر استفاده را نمود.

0000000000

سفر امام رضا(عليه السلام) به ايران

مأمون كه در زمان پدرش از طرف وى والى خراسان بود، بعد از درافتادن با برادرش امين و كشتن او، مركز خلافت را از بغداد به مرو منتقل كرد.

بعد از استقرار حكومت مطلقه، دو چيز او را واداشت كه از امام على بن موسى الرّضا(عليه السلام) دعوتى مصرّانه به عمل آورد تا حضرت را به زور و اكراه هم كه شده به مقرّ حاكميّت خود بكشاند:1ـ خالى بودن دستگاه حكومتى از وجود يك ركن مهمّ علمى و معنوى،2ـ جلوگيرى از نفوذ چشمگير مردم آگاه، به ويژه طرفداران آل على(عليه السلام).

مأمون گمان مىكرد با آمدن على بن موسى الرّضا(عليه السلام) به ايران، ضمن پر شدن خلأ علمى و معنوى، با عَلَم كردن وليعهدىِ آن حضرت، در ظاهر به خواسته هاى طرفداران آل على و پيروان امام هشتم جامه عمل پوشانده مىشود و آرامشى در قلمرو حكومت ايجاد و راه بهره بردارى هاى سياسى هم هموار مىگردد، يا دستكم با اين اقدام، سرپوشى روى كارهايى كه شده و يا در شرف انجام است، گذاشته مىشود.

0000000000

عكس العمل امام رضا(عليه السلام) در برابر دعوت مأمون

امام رضا(عليه السلام) براى اين كه به مأمون و كارگزاران او بفهماند كه از مقاصد نهانى و نقشه هاى طرح شده آگاهى دارد، ابتدا آن دعوت را نپذيرفت، ولى اصرار و تأكيدهاى فراوانى انجام گرفت تا سرانجام، منجرّ به حركت امام از مدينه به طرف مَروْ، مركز خلافت اسلامى آن روز گرديد.

امام(عليه السلام) طىّ مسافرتى به مكّه، از طريق عراق، عازم خراسان شد. از مكّه تا بصره، قافله با تشريفاتى خاصّ به راه افتاد. هودج هاى مجلّلِ دستگاه خلافت و وسايل مفصّل و اعجابانگيز دربار حكومت، كه خود آنها جزء نقشه هاى طرح شده بود، همراهان امام را حمل مىكرد.

اين همراهان، شامل والى مدينه و گروهى از رجال و اشراف آن روز بودند. امّا امام رضا(عليه السلام) هيچ كس از افراد خانواده را همراه نياورد، حتّى يگانه فرزند عزيز خود محمّد، ملقّب به جواد را هم در مدينه گذاشت و خود به تنهايى، راهى سفر به ايران شد. امام(عليه السلام) در طول راه حجاز تا بصره، در هر شهرى به مناسبتى، با مردم مذاكراتى داشت. از بصره تا خرّمشهر از راه آب و از خرّمشهر به اهواز و سپس از راه اراك، رى و نيشابور، مسافرت ادامه يافت. سرانجام، روز 10 شوّال 201 هجرى قمرى اين قافله به مرو رسيد.

حضرت رضا(عليه السلام) در مركز خلافت اسلامى با دانشمندان مختلف آن زمان، به ويژه رهبران مذاهب و اديان غير اسلامى، مناظرات و مباحث علمى جالبى داشتهاند.

همه علماى مذاهب و صاحبان افكار و آراى مختلف، به بزرگوارى و احاطه علمى آن حضرت ـ كه در مواقع لزوم هم با همان زبان و اصطلاحات خاصّ و حتّى از منابعِ دينىِ خود آنان صحبت مىكرد ـ اقرار و اعتراف كردهاند.

مجموعه مناظرات حضرت رضا(عليه السلام) با دانشمندان زرتشتى و مادّيگرايان و اسقف هاى بزرگ كاتوليك و علماى بزرگ يهود، در كتاب پرارج و گرانبهاى الإحتجاج، تأليف ابىمنصور احمد بن على بن ابى طالب طبرسى، از علماى قرن ششم هجرى، نقل گرديده است.

آنچه در همه اين موارد چشمگير بود اين بود كه تمام كسانى كه با آن حضرت رو به رو مىشدند و مباحثاتى انجام مىدادند، در برابر كمالات معنوى امام(عليه السلام) تسليم مىشدند و جز قبول حقّ و اقرار و اعتراف به مقام شامخ علمى امام(عليه السلام) و صحّت مطالبى كه مىفرمود، چاره اى نداشتند. اين مسأله خود موجب شهرت فوق العاده آن حضرت در زمينه احاطه كامل علمى و شايستگى همه جانبه از نظر رهبرى مىشد.

از درس ها و مطالب آموزنده حضرت رضا(عليه السلام) مطالبى توسّط دانشمندان بزرگوار اسلامى جمع آورى گرديده، از جمله كتاب عيون اخبار الرّضا و نيز كتاب علل الشّرايع كه در آن از حكمت و مصالحى كه در مورد احكام و دستورهاى علمى اسلام، فوائد و آثار آنها از امام(عليه السلام) رسيده ياد شده است. اين دو كتاب به وسيله مرحوم شيخ صدوق تأليف گرديده است.

كتابهاى ديگرى نيز مانند طبّ الرّضا يادگار آن حضرت است كه هر يك در جاى خود، كمالات و بزرگوارى آن امام عزيز را معرّفى مىكند.

0000000000

ابـن شـهـر آشـوب از حـسن بن على وشا روايت كرده كه گفت : خواند مرا سيد من حضرت امام رضا عليه السلام به مرو و فرمود: اى حسن ! مرد على بن ابى حمزه بطائنى در ايـن روز و داخـل در قـبـرش شـد هـمـيـن سـاعـت و داخـل شـدنـد دو مـلك قـبـر بـر او و سـؤ ال كـردنـد از او كـه كـيست پروردگار تو؟ گفت : اللّه تعالى . گفتند: كيست پيغمبر تو؟ گفت : محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم . گفتند: كيست ولى تو؟ گفت على بن ابى طالب عليه السلام ، گفتند: بعد از او كيست ؟ گفت : حسن عليه السلام ، پس يك يك امامها را گفت تا رسيد به موسى بن جعفر عليه السلام . پرسيدند: بعد از موسى كيست ؟ سخن در دهان گردانيد و جواب نگفت زجرش كردند و گفتند: بگو كيست ؟ سكوت كرد، گفتند به او آيا مـوسـى بـن جعفر امر كرده ترا به اين ؟ پس زدند او را به عمودى از آتش و برافروختند بـر او قبر را تا روز قيامت . راوى گفت : من بيرون آمدم از نزد سيدم و تاريخ گذاشتم آن روز را پـس نـگـذشـت ايـام زيـادى كـه رسـيـد كـاغـذهـاى اهـل كـوفـه بـه مـرگ بـطـائنـى در آن روز و آنـكـه داخل در قبرش شده در آن ساعت كه حضرت فرمودند

0000000000000000000

شهادت امام رضا(ع)

0000000000

ازعبداللّه بن بشير نقل شده كه چون مأمون مصمّم به قتل امام رضا(ع) شد،بمن دستورداد كه ناخنهاي خودرا بلند نگه دارمواين مطلبرابراي كسي ظاهرنسازم.بعد از مدتّي مرا خواستوچيزي شبيه تمر هندي بمن داد وگفت كه آن را بتمام دودستخودبمالم!منهم همين كاررا كردم.دراين هنگام مأمون نزد امامرفت وگفت:حال شما چگونه است؟امام فرمود:اميدبهبوديدارم.مأمون گفت:منهم امروز بحمداللّه بهترم.آيا امروز ازخدمتكاران نزد شما آمدند؟امام فرمود:خير!مأمون ناراحتشد وبه غلامان پرخاش كرد!سپس گفت:هم اكنون آب انار بگير وبخور كه براي اين بيماريچاره اي جز خوردن آن نيست!وبمن گفت:براي ما انار بياور !من چند انار براي او بردم.مأمون دستور داد كه با دست خودانارهارا بفشار!من همين كار را كردم ومأمون آب آن انارهارا بهحضرت خورانيد وهمان علت شهادت امام شد!«ارشادج2»

0000000000

ازابا صلت،كيفيت شهادت امام رضا(ع) بدين نحو نقل شده است: روزي امام بمن فرمود:من فردا به مجلس اين فاجر(مأمون)مي روم. اگرديدي كه هنگام مراجعت،عبا برسرمنيست،بامن سخن بگو واگر ديدي كه عبا برسرم مي باشد،بامنحرف نزن!اباصلت مي گويد:روز بعد،اماملباسهاي خودرا پوشيد ودرمحراب منتظر مأمورين خليفه شد. وقتي مأمورين آمدند،كفشهايش را پوشيد وعبا بر دوش انداخت،وبنزد مأمونرفت.منهم درخدمت امام رفتم.وقتي امام وارد شد،درنزد مأمون چند طبق از ميوه هايمختلف بود.مأمون خوشة انگوري را كه قبلاً مسموم كرده بودرادر دست داشت وچند دانه از آنرا كه قبلاً علامت گذاريكرده بود،براي رفع تهمت مي خورد!چون چشم مأمون به امام افتاد،مشتاقانه ازجاي خود بلند شد ودست در گردن مباركحضرت كرد وميان دوچشم حضرت را بوسيد وبسيار احتراممي نمود.سپس امام را در جاي خودش نشاند وخوشه انگور رابه حضرت داد وگفت:يابن رسول اللّه!انگوري از اين بهتر نديدهام!امام فرمود:شايد انگور بهشت از اين بهتر باشد!مأمون گفت:از اين انگور بخوريد!امام فرمود:مرا از خوردن اينانگور معاف بدار!مأمون اصرار زيادي كرد وگفت:بايد از اينانگور بخوريد!مگرخيال مي كنيد من قصد سوئي نسبت بشمادارم،با اينكه اين همه بشمااحترام مي گذارم؟او خوشه انگوررا از امام گرفت وچند دانه از آنرا خورد ودوباره آنرا به امام داد!وگفت:بايد از اين بخوريد!آن امام مظلوم، چند دانه از آنانگور را خوردند،كه ناگاه حالشان دگرگون شد وباقي خوشه رابرزمين گذاشتند وبا حال ناخوشي،بلند شدند.مأمونگفت:پسرعمو!كجا مي روي؟امام فرمود:به همانجا كه مرافرستادي!سپس حضرت با چهره اي غمگين وناراحت، درحاليكه عبابرسر داشتند،از كاخ مأمون بيرون آمدند.من بدستور حضرت،با ايشان سخن نگفتم،تا اينكه امام واردمنزل خود شدند وفرمودند:درخانه را ببند!وبا حال ناخوشيورنجوري،بر روي بسترخود افتادند!من درب منزل را بستم وناراحت در وسط منزل ايستادم،ناگاه جوان خوشبو ومشگينمويي را در خانه ديدم كه آثار امامت وولايت از چهره اش،ظاهربود واز همة افراد به امام رضا(ع)شبيه تر بود!من نزد او رفتم وگفتم:منكه درها را محكم بستم! شما از كدام دروارد شديد؟فرمود:آن خدائيكه مرا از مدينه به يك لحظه بهطوس آورد،مي تواند از در بسته هم وارد كند! پرسيدم:شماكيستيد؟فرمود:منم حجتّ خدا برتو اي اباصلت!منم محمد بنعلي!آمده ام تا با پدرغريب ومظلوم خود وداع كنم!آنگاه نزد امام رضا(ع)رفت.چون چشم امام به فرزندش افتاد ،از جا بلند شد ويعقوب وار،يوسف گم گشتة خود را درآغوشگرفت ودست در گردن او كرد واورا بسينه فشرد وبين دوچشماورا بوسيد.سپس اورا بر روي جاي خود برد وبا او از اسرارامامت سخن گفت وامانتهاي الهي رابه او سپرد وخود بشهادترسيد.«جلاء العيون»

00000000000000000000000000000

خبرهرثمه درموردشهادت امام رضا(ع)

0000000000

ابن بابويه به سند معتبر از هرثمة ابن اعين روايت كرده است كه گفت : شبى نزد ماءمون بـودم تـا آنكه چهار ساعت از شب گذشت چون مرخص شدم به خانه برگشتم بعد از نصف شب صداى در خانه را شنيدم يكى از غلامان من جواب گفت كه كيستى ؟ گفت هرثمه را بگو كه سيد و مولاى تو، ترا مى طلبد. پس به سرعت برخاستم و جامه هاى خود را پوشيدم و بـه تـعجيل روان شدم چون داخل خانه آن جناب شدم ديدم كه مولاى من در صحن خانه نشسته است . گفت : اى هرثمه ! گفتم : لبيك ، اى مولاى من ! گفت : بنشين . چون نشستم فرمود كه اى هـرثـمـه ! آنـچـه مـى گويم بشنو و ضبط كن ، بدان كه هنگام آن شده است كه نزد حق تعالى رحلت نمايم و به جد بزرگوار و پدران ابرار خود ملحق گردم و نامه عمر من به آخـر رسـيـده است و ماءمون عزم كرده است كه مرا زهر بخوراند در انگور و انار و اما انگور پس زهر در رشته خواهد كشيد و به سوزن در ميان دانه هاى انگور خواهد دوانيد، و اما انار پـس نـاخـن بـعـضى از غلامان خود را به زهر آلوده خواهد كرد و به دست او انار براى من دانه خواهد كرد و فردا مرا خواهد طلبيد و آن انگور و انار را به جبر به من خواهد خورانيد و بعد از آن قضاى حق تعالى بر من جارى خواهد شد، چون به دار بقا رحلت نمايم ماءمون مى خواهد مرا به دست خود غسل بدهد چون اين اراده كند پيغام مرا در خلوت به او برسان و بـگـو گـفـت اگـر مـتـعـرض غـسـل و كـفن و دفن من بشوى حق تعالى ترا مهلت نخواهد داد و عذابى كه در آخرت براى تو مهيا كرده به زودى در دنيا به تو خواهد فرستاد چون اين را بـگـويـى دسـت از غـسـل دادن مـن خـواهـد داشت و به تو خواهد گذاشت و از بام خانه خود مـشـرف خـواهـد شـد كـه مـشـاهـده كـنـد كـه تـو چـگـونـه مـرا غـسـل مـى دهـى . اى هـرثـمـه ! زيـنـهـار كـه مـتـعـرض غـسـل مـن مشو تا ببينى كه در كنار خانه خيمه سفيدى برپا كنند، چون خيمه را مشاهده كنى مـرا بردار و به اندرون خيمه بر، و خود در بيرون خيمه بايست و دامان خيمه را برمدار و نـظـر مكن كه هلاك مى شوى ، و بدان كه در آن وقت ماءمون از بالاى بام خانه خود به تو خـواهـد گـفـت كـه اى هـرثـمـه ! شـمـا شـيـعـيـان مـى گـويـيـد كـه امـام را غـسـل نـمـى دهـد مـگـر امـامـى مـثـل او، پـس در ايـن وقـت امـام رضـا عـليـه السـلام را كـى غسل مى دهد و حال آنكه پسرش در مدينه است و ما در طوسيم ؟ چون اين را بگويد جاب بگو كـه مـا شـيـعـيـان مـى گـويـيـم كـه امـام را واجـب اسـت امـام غسل بدهد اگر ظالمى منع نكند، پس اگر كسى تعدى كند و در ميان امام و فرزندش جدايى افكند امامت او باطل نمى شود اگر امام رضا عليه السلام را در مدينه مى گذاشتى پسرش كـه امـام زمـان اسـت او را عـلانـيـه غـسـل مـى داد و در ايـن وقـت نـيـز پـسـرش غـسـل مـى دهـد به نحوى كه ديگران نمى دانند. پس بعد از ساعتى خواهى ديد كه آن خيمه گـشوده مى شود و مرا غسل داده و كفن كرده بر روى نعش گذاشته اند پس نعش را بردارند و به سوى مدفن من برند چون مرا به قبه هارون برند ماءمون خواهد خواست كه قبر پدر خـود هارون را قبله من گرداند و هرگز نخواه شد هر چند كلنگ بر زمين زنند به قدر ريزه ناخنى جدا نتواند كرد، چون اين حالت را مشاهده كنى نزد او برو و از جانب من بگو كه اين اراده كه كرده اى صورت نمى يابد و قبر امام مقدم مى باشد، اگر در پيش روى هارون يك كـلنـگ بـر زمـيـن زنـنـد قـبر كنده و ضريح ساخته ظاهر خواهد شد، چون قبر ظاهر شود از ضـريـح آب سفيدى بيرون خواهد آمد و قبر از آن پر خواهد شد، ماهى بزرگى در ميان آب پـديد خواهد آمد به طول قبر، بعد از ساعتى ماهى ناپيدا خواهد شد و آب فرو خواهد رفت پـس در آن وقـت مـرا در قـبـر گـذار و مـگذار كه خاك در قبر ريزند زيرا كه قبر خود، پر خواهد شد. پـس حـضـرت فـرمـود كـه آنـچـه گـفـتـم حـفـظ كـن و بـه عـمـل آور و در هـيـچ يك از آنها مخالفت مكن ، گفتم : اى سيد من ! پناه مى برم به خدا كه در امـرى از امور ترا مخالفت كنم ، هرثمه گفت كه از خدمت آن جناب محزون و گريان و نالان بيرون آمدم و غير از خدا كسى بر ضمير من مطلع نبود، چون روز شد ماءمون مرا طلبيد و تا چـاشـت نـزد او ايـسـتـاده بـودم ، پـس گفت : برو اى هرثمه و سلام مرا به امام رضا عليه السـلام بـرسـان و بـگـو اگـر بـر شـمـا آسـان است به نزد ما بياييد و اگر رخصت مى فـرمـايـيـد مـن بـه خـدمـت شـمـا بـيـايـم و اگـر آمـدن را قبول كند مبالغه كن كه زودتر بيايد. چون به خدمت آن حضرت رفتم پيش از آنكه سخن بگويم حضرت فرمود كه آيا وصيتهاى مـرا حـفظ كرده اى ؟ گفتم : بلى : پس كفش خود را طلبيد و فرمود كه مى دانم ترا به چه كـار فـرسـتـاده اسـت و كـفـش پـوشـيـد و رداى مـبـارك بـر دوش افـكـنـد و مـتوجه شد. چون داخـل مـجـلس ماءمون گرديد او برخاست و استقبال كرد و دست در گردنش درآورد و پيشانى نورانيش را بوسه داد و آن حضرت را بر تخت خود نشانيد و سخن بسيار به آن امام مختار گـفـت ، پـس يـكـى از غـلامـان خود را گفت كه انگور و انار بياوريد. هرثمه گفت چون نام انـگـور و انـار شـنـيدم سخنان سيد ابرار را به خاطر آوردم صبر نتوانستم كرد لرزه بر انـدامم افتاد و نخواستم كه حالت من بر ماءمون ظاهر شود از مجلس بيرون رفتم و خود را در كـنارى افكندم ، چون نزديك زوال شمس شد ديدم كه حضرت از مجلس ماءمون بيرون آمد و بـه خـانـه تـشريف برد. بعد از ساعتى ماءمون امر نمود كه اطباء، به خانه آن حضرت بـرونـد، سبب آن را پرسيدم ، گفتند مرضى آن حضرت را عارض شده است . و مردم در امر آن حـضـرت گـمـانـهـا مى بردند و من صاحب يقين بودم . چون ثلثى از شب گذشت صداى شيون از خانه آن امام مظلوم ممتحن بلند شد و مردم به در خانه آن حضرت شتافتند و من به سـرعـت رفـتـم ديدم كه ماءمون ايستاده است و سر خود را برهنه كرده است و بندهاى خود را گـشـوده اسـت و بـه آواز بـلنـد گـريـه و نـوحـه مـى كـنـد، چـون مـن ايـن حـال را مـشـاهـده كـردم بـى تـاب شـدم و گـريـان گـرديدم . و چون صبح شد ماءمون به تـعـزيـه آن حـضـرت نـشـسـت و بـعـد از ساعتى داخل خانه آن امام مظلوم شد و گفت : اسباب غـسـل را حـاضـر كنيد كه مى خواهم او را غسل دهم ، چون من اين سخن را شنيدم به فرموده آن حـضـرت نـزديـك او رفـتم و پيام آن حضرت را رسانيدم چون آن تهديد را شنيد ترسيد و دست از غسل برداشت و تغسيل را ب من گذاشت چون بيرون رفت بعد از ساعتى خيمه اى كه حـضـرت فرموده بود برپا شد من با جماعت ديگر در بيرون خيمه بوديم و آواز تسبيح و تـكـبـيـر و تـهـليـل مى شنيدى و صداى ريختن آب و حركت ظرفها به گوش ما مى رسيد و بـوى خـوشـى از پـس پرده استشمام مى كرديم كه هرگز چنين بويى به مشام ما نرسيده بـود. نـاگـاه ديدم كه ماءمون از بام خانه مشرف شد و مرا بانگ زد گفت آنچه حضرت مرا خبر داده بود و من جواب گفتم آنچه حضرت امر فرموده بود. پس ديدم كه خيمه برخاست و مـولاى مـرا در كـفـن پـيـچـيده طاهر و مطهر و خوشبو بر روى نعش گذاشته اند پس نعش آن حضرت را بيرون آوردم ماءمون و جميع حاضران بر آن حضرت نماز خواندند چون به قبه هارون رفتيم ديديم كه كلنگ داران در پس پشت هارون مى خواهند كه قبر از براى آن جناب حـفـر نـمايند چندان كه كلنگ بر زمين مى زدند ذره اى از آن خاك جدا نمى شد. ماءمون گفت : مـى بـينى زمين چگونه امتناع مى نمايد از حفر قبر او! گفتم : مرا امر كرده است آن جناب كه يك كلنگ در پيش روى قبر هارون بر زمين بزنم و خبر داده كه قبر ساخته ظاهر خواهد شد! مـاءمـون گـفت : سبحان اللّه ! بسيار عجيب است اما از امام رضا عليه السلام هيچ امرى غريب نيست ، اى هرثمه ! آنچه گفته است به عمل آور. هرثمه گفت كه من كلنگ را گرفتم . و در جانب قبله هارون بر زمين زدم به يك كلنگ زدن قبر كنده و در ميانش ضريح ساخته پيدا شد مـاءمـون گـفـت : اى هـرثـمـه ! او را در قـبر گذار، گفتم مرا امر كرده است كه او را در قبر نگذارم تا امرى چند ظاهر شود و مرا خبر داد كه از قبر آب سفيدى خواهد جوشيد و قبر از آن آب مـمـلو خـواهـد شـد و مـاهـى در مـيـان آب ظـاهـر خـواهـد شـد كـه طـولش مـسـاوى طول قبر باشد و فرمود كه چون ماهى غائب شود و آب از قبر برطرف شود جسد شريف او را در كـنـار قبر بگذارم و آن كسى كه خدا خواسته كه او را در لحد گذارد خواهد گذاشت ، مـاءمـون گـفـت : اى هـرثـمـه ! آنـچـه فـرمـوده اسـت بـه عمل آور. چون آب و ماهى ظاهر شد من نعش مطهر آن جناب را در كنار قبر گذاشتم ناگاه ديدم كه پرده سفيدى بر روى قبر پيدا شد و من قبر را نمى ديدم و آن جناب را به قبر بردند بى آنكه من دستى بگذارم ، پس ماءمون حاضران را گفت كه خاك در قبر بريزيد گفتم : آن حـضـرت فـرموده كه خاك نريزيد، گفت : واى بر تو ! پس كي قبر را پر خواهد كرد ؟ گفتم : او مرا خبر داده كه قبر پر خواهد شد ! پس مزدم خاكها را از دست خود ريختند و به سوي آن قبر نظر مي كردند و از غرائبي كه به ظهور مي آمد متعجب بودند و ناگاه قبر پر شد و از زمين بلند گرديد . چون مأمون به خانه برگشت مرا به خلوت طلبيد و گفت : ترا به خدا سوگند مي دهم كه آنچه از آن جناب شنيدي براي من بيان كن ، گفتم : آنچه فرموده بود به شما عرض كردم . گفت ترا به خدا سوگند مي دهم كه غير اينها چه آنچه گفته است بگويي چون خبر انگور و انار را نقل كردم رنگ او متغير شد و رنگ به رنگ مي گرديد و سرخ و زرد و سياه مي شد پس بر زمين افتاد و مدهوش شد و در بي هوشي مي گفت : واي بر مأمون از خدا واي بر مأمون از رسول خدا صلي الله عليه و آله ، واي بر مأمون از علي مرتضي عليه السلام ، واي بر مأمون از فاطمه زهرا سلام الله عليها ، واي بر مأمون از حسن مجتبي عليه السلام ، واي بر مأمون از حسين شهيد كربلا عليه السلام ، واي بر مأمون از حضرت امام زين العابدين عليه السلام ، واي بر مأمون از امام محمد باقر عليه السلام ، واي بر مأمون از امام جعفر صادق عليه السلام ، واي بر مأمون از امام موسي كاظم عليه السلام ، واي بر مأمون از امام به حق علي بن موسي الرضا عليه السلام ، به خدا سوگند اين است زيانكاري هويدا . مكرر اين سخن را مي گفت و مي گريست و فرياد مي كرد . من از مشاهده احوال او ترسيدم و كنچ خانه خزيدم ، چون به حال خود باز آمد مرا طلبيد و مانند مستان مدهوش بود پس گفت : به خدا سوگند كه تو و جميع اهل آسمان و زمين نزد من از آن حضرت عزيز تر نيستند اگر بشنوم كه يك كلمه از اين سخنان را جايي ذكر كرده اي ترا به قتل مي رسانم ، گفتم اگر يك كلمه از اين سخنان را جايي اظهار كنم خون من بر شما حلال باشد . پس عهدها و پيمانها از من گرفت و سـوگـنـدهـاى عظيم مرا داد كه اظهار اين اسرار نكنم چون پشت كردم دست بر دست زد و اين آيه را خواند: ( يَسْتَخْفُونَ مِنَ النّاسِ وَ لايَسْتَخْفُونَ مِنَ اللّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ اِذْ يُبَيِّتُونَ ما لايَرْضى مِنَ الْقَوْلِ وَ كان اللّهُ يَعْمَلُون مُحيطا ) ؛ يـعـنـى پـنـهـان مـى كـنـنـد از مـردم و پـنـهـان نـمـى كـنـنـد از خـدا و حـال ايـنـكـه خـدا بـا ايـشـان است در شبها كه مى گويند سخنى چند كه خدا نمى پسندد از ايشان و خدا به جميع كرده هاى شما احاطه كرده است و بر همه آنها مطلع است .

000000000000000000000000000

مردم ايران و آل على(عليه السلام)

0000000000

اشاره به اين نكته نيز لازم است كه در خطّه ايران، مردم به آل على(عليه السلام) و امامان شيعه، علاقه و محبّتى خاصّ داشتند و زمينه مساعدى از نظر معنوى در دلهاى مردم ايران درباره علويان وجود داشت.

ايرانيان آگاه و خيرخواه از حكومت هاى گذشته خود خاطرات خوبى نداشتند، زيرا با آنان از طرف زمامداران طورى رفتار مىشد كه گويى مردم عادى براى خدمت متصدّيان امور آفريده شده اند و بايستى بدون چون و چرا فرمانبردار آنان باشند! اين بود كه مردم با آشنايى به اسلام و درك سادگى و طبيعى بودن مقرّرات آن، شيفته اسلام شدند و خواستار برقرارى حكومت اسلامى گرديدند.

امّا با ملاحظه اين كه زمامداران و متصدّيان امور كه پس از پيغمبر اسلام قدرتهاى عامّه را در دست داشتند، بر خلاف آنچه اسلام مىخواست عمل كردند، مردم ايران هدفهاى اسلام را عملاً در آن حكومتها نيافتند، لذا به سوى «على»(عليه السلام) كه حقّ خلافت او مورد تعدّى قرار گرفته بود متوجّه شدند.

روش على(عليه السلام) و ساير امامان شيعه، از امام حسن و امام حسين تا حضرت موسى بن جعفر(عليهم السلام) كه سالهاى سال از اواخر عمرش را در زندان خليفه و عمّال ستمكارش گذرانده بود، زمينه بسيار مساعدى را فراهم ساخته بود كه در جامعه اسلامى و يا دستكم يك ناحيه آن، حكومتى نمونه از آنچه اسلام مىخواست تشكيل شود و تحت نظارت امام و پيشوايى از خاندان على(عليه السلام)قرار گيرد.

در آن زمان چشم هاى اميد شيعيان به سوى امام على بن موسى الرّضا(عليه السلام) خيره شده بود، امامى كه آوازه دانش و پاكى او به همه اقطار اسلامى رسيده بود، امّا امكان بهره بردارى از افكار بلند و اهداف الهى او فراهم نبود.

پدر بزرگوارش سالهاى طولانى را در زندان هارون گذرانده بود و خودش نيز مدّتها تحت نظر دستگاه هاى حاكم بود.

آرى خلفاى گذشته راضى نبودند كه اين چهره هاى پاك در جامعه اسلامى شناخته شوند، زيرا بيم آن داشتند كه اگر مردم با آنان و كمالاتشان آشنا شوند، بىمايگى خود آنان و چاپلوسانى كه در دستگاه شان حاكم بر مقدَّرات مردم شده بودند و هيچ گونه صلاحيتى نداشتند ظاهر گردد.

آن گروهِ عارى از اسلامى كه از اسلام فقط رياست و بهره بردارى از آن را براى خود مىخواستند و تنها به منافع خود مىانديشيدند، طبيعى بود كه صالحان و لايقان را منزوى سازند و خود بر اريكه قدرت بنشينند و مركب هوس را بتازند و نيكان را به حساب نياورند.

مأمون مىخواست، ضمن استفاده از موقعيّت علمى و اجتماعى حضرت رضا(عليه السلام)، كارهاى او را تحت نظارت كامل خود قرار دهد.

از طرف ديگر، با اين كار، مىتوانست محبوبيّت قابل ملاحظه اى در ميان مردم بسيارى كه امام رضا را دوست مىداشتند به دست آورد.

و شايد مقاصد ديگرى نيز در بين بوده است، چنان كه معمولاً متصدّيان امور سياسى براى هموار كردن راهها به منظور رسيدن به مقاصد سياسى و اجتماعى خود، هميشه اغراضى در سر و يا در سرّ و ضمير دارند كه از آن جمله مىتوان از لطمه زدن به نفوذ و موقعيت كسانى كه موقعيّتهاى حسّاسى دارند و خودخواهى هاى سلطه گران اجازه تحمّل آنها را نمىدهد، نام برد.

در اين مورد هم اگر متانت و طرز زندگى ساده امام(عليه السلام) نبود، سوء استفاده گران و هوچيان، بىميل نبودند او را به دنيا دوستى و حبّ جاه و مقام و نظاير آن متّهم سازند.

با توجّه به همه اين نكات، قرار شد كه حضرت رضا(عليه السلام) را براى حضور در مركز خلافت اسلامى، كه از حدود كشورهاى عربى به ايران منتقل شده بود، حاضر سازند.

در اين امر، نقش و نقشه فضل بن سهل، وزير اعظم و مورد اعتمادِ مأمون را، كه اصالتاً نژاد ايرانى داشت، نمىتوان ناديده انگاشت.

00000000000000000000000000

كرامات رضويه

0000000000

سليمان جعفرى (ره ) ميگويد: باحضرت رضا (ع ) در باغى بوديم ، ناگاه گنجشگى آمد و در نزد آن حضرت صيحه مى زد، و هرچه توان داشت فرياد مى كشيد و اظهار پريشانى مى كرد.

امام (ع ) به من فرمود: آيا مى دانى اين گنجشك چه مى گويد؟

گفتم : نه ، خدا و رسول خدا و فرزند رسول خدا(ص ) داناتر است .

فرمود: به من مى گويد: ((مارى در خانه ، كنار آشيانه ام آمده ، و مى خواهد بچه هاى مرا بخورد به داد من برسيد)) برخيز و اين چوب را بگير و به اين خانه برو و آن ما را بكش .

برخاستم و چوبى برداشتم و وارد خانه شدم ، ناگاه مارى را ديدم كه در درون خانه ، حركت مى كرد، آن مار را كشتم ، و آن بچه گنجشك ها را از آسيب دشمنشان ، حفظ كردم

0000000000

نرم گشتن بندهاى آهن

يكى از محبان امام رضا عليه السلام را بعد از شهادت وى حبس نمودند، و زنجير گران بر گردن و پايش نهادند، و او را در خانه اى كه حبس نموده بودند آتش زدند، كه دايم مناقب امام گفتى ، و درهاى مدح اولاد رسول سفتى ، بعد از امر سوختن خانه چون آن فقير بى گناه از اين حال آگاه شد مناجات نمود كه يا رب به حق آن امامى كه انگور زهر آلود چهره به باغ شهادت گرد آلود كرد، و به حق رضاى آن رضا كه به تقدير تو موافق گشته و به داغ دورى فرزندان و مفارقت جان راضى شد، مرا از اين بند گران خلاصى ده ، و آتش سوزان را به محبت اولاد خليل خود بر من گلستان كن ، همان دم به كرم مجيب دعوه المضطرين (الدعاء) بندهاى آهن چون موم نرم گشت ، و از آن آتش بلا به خاك جسم آب محبت زده ، چون باد از آن ورطه خلاص شد كه به يك سر موى وى مضرت برسيد

000000000

سيد جليل آقاى حاج ميرزاطاهر بن على نقى حسينى دام عزه كه از اهل منبر ارض اقدس و از خدام كشيك چهارم آستان قدس است و بسيارى از مردم شهر مشهد بوى ارادت دارند نقل فرمود:

شبى از شبهائى كه نوبت خدمت من بود هنگام بستن درب حرم مطهر چون زائرين بيرون رفتند و حرم خلوت شد من با ساير خدام حرم مطهر را جاروب نموديم .

آنگاه ملتفت شديم كه يك نفر زائر عرب از حرم بيرون نرفته و پشت سر مبارك نشسته و ضريح را گرفته و با امام (ع ) مشغول سخن گفتن است . لكن چون بزبان او آشنا نبوديم نفهميديم چه عرض مى كند.

ناگهان شنيدم صداى پول آمد مثل اينكه يك مشت دو قرانى نقره ميان دستش ريخته شد اين بود نزديك رفتيم و گفتيم چه خبر است و اين پول از كجاست بزبان خودش گفت كه حضرت رضا (ع ) به من مرحمت فرمود:

پس او را آورديم در محل خدام كه آنجا را كشيك خانه مى گويند و به يك نفر كه زبان عربى مى دانست گفتيم تا كيفيت را پرسيد.

او گفت : من اهل بحرينم و پولم تمام شده بود. عرض كردم اى آقاى من مى خواهم بروم و از خدمتت مرخص شوم و خرجى راه ندارم حال بايد خرجى راه مرا بدهى تا بروم .

ناگهان ديدم اين پولها ميان دستم ريخته شد (سيد ناقل گويد) چون آن پولها را شمرديم ده تومان و چهار قران دو قرانى چرخى رائج آن زمان بود.

0000000000

صديق معظم سيد مكرم حاج سيد محمد معروف به امين الذاكرين نقل فرمود: يك نفر از تجار محترم خرمشهر بنام حكيم به مشهد مقدس براى زيارت مشرف شده بود و چون مريض بود من به همراهى حضرت حجة الاسلام حاج سيد على اكبر خوئى شب ماه مبارك رمضان به عيادتش رفتيم .

در آنمجلس ذكرى از زيارت حضرت رضا (ع ) شد. آن مريض گفت من حكايتى در خصوص مرحمت آنحضرت درباره زائرينش دارم و آن اينست :

در يكى از مسافرتهاى خود كه به مشهد مقدس مشرف شده بودم شبى به مجلس ذكر مصيبت حضرت سيدالشهداء (ع ) رفته بودم در آنجا شخصى را ديدم كه به زبان طائفه بختيارى سخن مى گفت لكن به لباس عرب بود. من باو گفتم كه من شما را بشكل عرب مى بينم اما به زبان بختيارى صحبت مى نمائى ؟

گفت بلى چون من اصلا بختيارى هستم لكن از زمان پدر خود تاكنون در بصره سكونت دارم لذا بصورت عربم و من چند سال است كه هر سال به مشهد مقدس مشرف مى شوم و هر سال يك ماه توقف مى كنم و آنگاه از خدمت حضرت رضا (ع ) مرخص مى شوم و به محل سكونت خود بصره مى روم و سبب تشرف من هر سال اين است كه چون سفر اول مشرف شدم يازده ماه ماندم و توقف نمودم و در آن سفر شبى در عالم خواب ديدم آمده ام براى تشرف بحرم مطهر چون به نزديك در پيش روى امام (ع ) رسيدم كه آنجا اذن دخول مى خوانند ديدم طرف دست چپ تختى است و خود حضرت رضا (ع ) روى آن نشسته است و هر نفرى كه مى آيد و مى خواهد وارد حرم شود آنحضرت برمى خيزد و مى ايستد و چند قدمى استقبال آن زائر مى نمايند تا او داخل حرم مى شود آنگاه مى نشيند و كسى از آن در خارج نمى شود پس من هم داخل شدم .

چون نگاه كردم ديدم زائرين بعد از زيارت هنگام خروج از حرم از در پائين پاى مبارك بيرون مى روند لذا من هم از همان در خارج شدم . در آنجا ديدم تختى طرف دست چپ گذاشته شده و خود حضرت رضا (ع ) روى آن تخت تشريف دارد و ميزى در برابر آنحضرت هست و روى آن ميز جعبه اى است و در آن جعبه برگهاى سبزى است . و نيز ديدم هر يك نفر از زائرين تا از حرم مطهر بيرون مى آيد امام (ع ) از جاى خود برمى خيزد و يكى از آن برگهاى سبز را برمى دارد بآن زائر عطا مى نمايد و مى فرمايد (خذ هذا امان من النار و انا ابن رسول الله ) يعنى بگير اين را كه اين امان است از آتش منم پسر رسول خدا (ص ) چون آن زائر مى رفت آن جناب چند قدم براى بدرقه او برمى داشت .

در آن حال هيبت و عظمت و جلالت آنسرور مرا چنان گرفته بود كه جراءت نداشتم كه نزديك شوم . بالاخره بخود جراءت دادم و پيش رفتم و دست و پاى آنجناب را بوسيدم و عرضكردم آقا زوار بسيار است بر شما سخت و اذيت و دشوار است كه اين قدر از جاى خود حركت مى فرمائيد.

فرمود آنها بر من واردند و بر من است كه ايشان را پذيرايى نمايم آنگاه برگ سبزى هم به من عطا نمود فرمود (خذ هذا امان من النار و انا ابن رسول الله ) و من آن برگ را گرفتم ديدم كه بخط طلا آن عبارت نوشته شده بود.

از خواب بيدار شدم و از اين جهت من براى زيارت آنحضرت هر سال مشرف مى شوم و يكماه مى مانم و مرخص مى شوم .

0000000000

صديق معظم فخرالواعظين نقل فرمود: حاج شيخ عباسعلى معروف به محقق كه مرحوم ميرزا مرتضى شهابى كه در زمان سابق دربان باشى كشيك سوم آستانقدس رضوى بود ده مجلس روضه خوانى فراهم نمود. و والد مرا با حاج شيخ مهدى واعظ و مرا هم بواسطه پدرم براى منبر رفتن دعوت كرد و سفارش كرد كه همه شما هر شب بايستى متوسل شويد بامام نهم حضرت جوادالائمه (ع ) و بايد ذكر مصيبت آنحضرت بشود و من چون تازه كار بودم و معلوماتم در منبر كم بود بر من دشوار بود و هرچند گفتند كه جهت توسل بامام جواد (ع ) هر شب چيست مى گفت اكنون باشد و من در آخر كار بشما خواهم گفت اين بود كه ما هر شب متوسل بآن بزرگوار مى شديم تا ده شب تمام شد.

آنگاه شب ديگر ما اهل منبر را براى شام خوردن دعوت نمود آنوقت گفت جهت توسل من در هر ده شب بامام جواد (ع ) اين بود كه من در روز كشيك و خدمت خود در صحن مطهّر برسم و عادتى كه داشتم با دربانان مشغول جاروب كردن صحن كهنه مى شديم و جوى آبى كه از صحن مى گذشت و دو طرف آن نهر يك پله پائين مردم از زائر و مجاور لب آن آب مى نشستند بجهت وضو ساختن .

يك روز همان قسمى كه مشغول جاروب كردن بوديم . نزديك سقاخانه اسماعيل طلائى برابر گنبد مطهر ديدم چند نفر از زائرين نشسته اند و مشغول خوردن خربزه مى باشند و تخمهاى خربزه را آنجا ريخته و كثيف كرده اند من اوقاتم تلخ شد و گفتم اى آقايان اينجا كه جاى خربزه خوردن نيست لااقل مى بايست پوستها و تخم هاى خربزه را در جوى آب بريزيد تا زير پاى كسى نيايد ايشان از سخن من متغيّر شدند و گفتند مگر اينجا خانه پدر تست كه چنين مى گوئى و دستور مى دهى من نيز عصبانى و متغير شدم و با پاى خود بقيه خربزه و پوستها و تخمها را ميان جوى آب ريختم .

آنها برخواستند و رو بحضرت رضا (ع ) نموده گفتند: اى امام رضا ما خيال كرديم اينجا خانه تست كه آمديم و اگر مى دانستيم خانه پدر اين مرد است نمى آمديم اين سخن گفتند و رفتند. من هم عقب كار خود رفتم و چون شب شد و خوابيدم در عالم خواب ديدم در ايوان طلا جنجال و غوغائى است نزديك رفتم كه بفهمم چه خبر است ديدم آقاى بزرگوارى وسط ايوان ايستاده است و يك سه پايه اى در وسط ايوان گذاشته شده چون آن زمان رسم بود كه شخص مقصر را به سه پايه مى بستند و شلاق مى زدند.

پس آن آقاى بزرگوار فرمود بياوريدش ، تا اين امر از آنسرور صادر شد ماءمورين آمدند و مرا گرفتند و نزد سه پايه آوردند و بستند كه شلاق بزنند. من بسيار متوحش شدم و عرضكردم مگر گناه من چيست و چه تقصير كرده ام . فرمود مگر صحن خانه پدر تو بود كه زائرين مرا ناراحت كردى و با پا خربزه ايشان را بجوى آب ريختى . خانه ، خانه من و زوار هم مهمان منند تو چرا چنين كردى .

از اين فرمايش آنحضرت چنان حال انفعالى بمن روى داد كه نمى توانم بيان كنم و ماءمورين تا خواستند مرا بزنند من از ترس و وحشت اين طرف و آن طرف نگاه كردم كه شايد آشنائى پيدا شود كه واسطه نجات من گردد. در اين حال متوجه شدم كه يك آقاى جوانى پهلوى آنحضرت ايستاده و ديدم آن جوان حال وحشت مرا كه ديد بآقا عرضكرد اى پدر اين مقصر را بمن ببخشيد.

تا اين سخن را گفت مرا آزاد كردند. آنگاه نگاه كردم نه سه پايه اى ديدم و نه شلاقى پرسيدم اين جوان كه بود گفتند اين آقازاده پسر آنحضرت امام جواد است . سپس من از خواب بيدار شدم بفكر آن زائرين افتادم و روزش در جستجوى آنها برآمدم و به هر زحمتى بود ايشان را پيدا كردم و بسيار عذرخواهى نمودم و بعد ايشان را دعوت كردم و پذيرائى نمودم و از خود راضى كردم حال شما آقايان بدانيد كه من آزاد شده حضرت جوادم و از اين جهت بود كه ده شب متوسل بآن بزرگوار شدم

0000000000

ظروف و ديگ سنگى

هنگامى كه ماءمون حضرت رضا عليه السلام را از مدينه به خراسان احضار كرد، آن حضرت در مسير راه ، معجزات و كراماتى را به اذن خداوند متعال به مردم و همراهيان خود ارائه نمود.

از آن جمله وقتى امام عليه السلام به روستاى سناباد رسيد، بر كوهى - كه از سنگ سياه بود - تكيه زد و اين دعا را بر زبان مبارك خويش جارى نمود: ((اللّهمَانْفَعْ بِهِ وَ بارِكْ فيما يَنْحَتُ مِنْه )) يعنى ؛ پروردگارا، مردم را از اين كوه سودمند گردان ، و در آنچه از آن مى تراشند، بركت و فايده اى بسيار قرار بده .

سپس فرمود: هر غذائى كه مى خواهيد براى من طبخ نمائيد در ظرف سنگى تراشيده شده از اين كوه باشد.

و چون از آن كوه براى حضرت در ظروف سنگى غذا تهيّه شد، مرتّب غذا تناول مى فرمود؛ گرچه حضرت كم خوراك بود.

و از آن روز به بعد، مردم ظرف هاى سنگى گوناگونى از آن كوه مى تراشند و مورد استفاده قرار مى دهند، كه به وسيله دعاى حضرت بركات بسيارى ديده اند

0000000000

زينب كذّابه و درندگان

در دوران حكومت ماءمون ، زنى به نام زينب مدّعى بود كه از ذرّيّه حضرت فاطمه زهراء عليها السلام مى باشد و با اين روش از مؤ منين پول مى گرفت و مايحتاج زندگى خود را تأ مين مى كرد و بر ديگران فخر و مباهات مى ورزيد.

وقتى حضرت علىّ بن موسى الرّضا عليهما السلام اين خبر را شنيد، آن زن را احضار نمود؛ و سپس تكذيبش كرد و فرمود: اين زن ، دروغ گو و سفيه است ، زينب در كمال وقاحت به امام عليه السلام گفت : همان طور كه تو اصل و نسب مرا تكذيب و ردّ مى نمائى ، من نيز سيادت و نسب تو را تكذيب مى كنم .

حضرت رضا عليه السلام به ناچار، جريان را براى مأ مون بازگو نمود و چون زينب كذّابه را نزد خليفه آوردند، حضرت فرمود: اين زن دروغ مى گويد؛ و او از نسل حضرت علىّ و فاطمه زهراء عليها السلام نمى باشد.

بعد از آن ، اظهار نمود: چنانچه او راست و حقّ مى گويد، او را نزد درّندگان بيندازيد، تا حقيقت ار بر همگان روشن شود؛ چون درّندگان به نسل زهراء عليها السلام گزندى نمى رسانند.

هنگامى كه زينب چنين مطلبى را شنيد، گفت : اوّل خودت نزد درّندگان برو، اگر حقّ با تو بود كه سالم بيرون مى آئى .

حضرت بدون آن كه سخنى بگويد برخاست و به سمت محلّى كه درّندگان در آنجا جمع آورى شده و نگه دارى مى شدند، حركت نمود.

ماءمون به حضرت گفت : ياابن رسول اللّه ! كجا مى روى ؟

امام عليه السلام فرمود: سوگند به خدا، بايد نزد درّندگان بروم تا حقيقت امر ثابت گردد؛ پس هنگامى كه حضرت وارد آن محلّ شد و نزديك درّندگان رسيد، تمامى آن حيوانات متواضعانه روى دُم هاى خود نشستند و حضرت كنار يكايك آن ها آمد و دستى بر سرشان كشيد و آن ها را نوازش نمود و سپس با سلامتى خارج گرديد.

آن گاه به خليفه فرمود: اكنون اين زنِ دروغ گو را نزد آن ها بفرست تا دروغ او براى عموم روشن گردد.

و چون ماءمون از آن زن خواست تا به سمت درّندگان برود؛ زن ملتمسانه از رفتن به آن محلّ خوددارى مى كرد، تا آن كه خليفه دستور داد تا او را به اجبار وارد آن محلّ كرده و رهايش نمايند.

با ورود زينب به داخل آن محلّ، درّندگان از هر طرف حمله كرده و او را دريدند و بدون آن كه خونى بر زمين ريخته شود، نابودش كردند و به عنوان زينب كذّابه معروف گرديد.

0000000000

محمّد بن فضيل - كه يكى از راويان حديث است - حكايت كند:

مدّتى بود كه به ناراحتى درد پهلو و درد پا مبتلا شد بودم ، به همين جهت محضر مبارك حضرت ابوالحسن ، امام رضا عليه السلام شرفياب شدم تا شفاى خود را بگيرم ؛ در آن زمان حضرت در مدينه بود و هنوز به خراسان منتقل نشده بود، هنگامى كه وارد بر امام عليه السلام شدم فرمود: چرا ناراحت و افسرده اى ؟

گفتم : ناراحتى درد پهلو و درد پا دارم كه مرا سخت مى آزارد.

امام عليه السلام با دست مبارك خويش اشاره به پهلويم نمود و دعائى را خواند و آب دهان مبارك خود را بر محلّ درد ماليد و فرمود: ديگر از اين جهت ، ناراحتى نخواهى داشت .

و سپس نگاهى به پايم انداخت و اظهار داشت : حضرت ابوجعفر، باقرالعلوم عليه السلام فرموده است : هر كه از شيعيان ما، مبتلا به مرض و ناراحتى شود و در مقابل آن صبر و شكيبائى از خود نشان دهد، خداوند پاداش هزار شهيد به او عطا مى فرمايد.

محمّد بن فضيل گويد: با اين سخن حضرت ، فهميدم كه درد پايم باقى خواهد ماند و خوب شدنى نيست .

دوستان او مانند هيثم بن ابى مسروق گفته اند: محمّد تا آخر عمر مبتلا به پا درد بود و با همان ناراحتى از دنيا رفت .

0000000000

حُبابه والبيّه از زمان اميرالمؤ منين ، امام علىّ عليه السلام تمام ائمّه را تا امام رضا عليهم السلام محضر يكايك آن ها شرفياب شد و از هر يك معجزه مخصوصى مشاهده كرد.

چون حُبابه والبيّه بر امام رضا عليه السلام وارد شد، به او فرمود: جدّم ، اميرالمؤ منين عليه السلام چه مطالبى را برايت بيان نمود؟

حُبابه گفت : آن حضرت فرمود: تو يك علامت و برهان عظيمى را خواهى ديد؛ امام رضا عليه السلام فرمود: اى حُبابه ! آيا متوجّه موهاى سفيدت شده اى ؟ گفت : بلى .

فرمود: آيا دوست دارى كه گيسوانت سياه و خودت را جوان ببينى ؛ و به حالت جوانى برگردى ؟

حُبابه گفت : بلى ، اين بزرگ ترين نشانه و برهان خواهد بود.

در همين لحظه حُبابه احساس خاصّى در خود كرد و متوجّه شد كه حضرت مخفيانه دعائى را مى خواند.

سپس حُبابه ، گيسوان خود را تماشا كرد، ديد كه همه سياه و زيبا گشته است ، مكانى خلوت را پيدا كرد و به آن جا رفت و پس از آن كه خود را بررسى كرد متوجّه شد كه دختر شده است و باكره مى باشد

0000000000

سگي که وارد حرم امام رضا شد و در پای ضريح به گريه نشست!

آفتاب: ماجراي شگفت انگيز اين سگ، چند روزيست كه بحث داغ مردم و زائران حرم امام رضا (ع) است.

متن :

ماجراي شگفت انگيز ورود يك سگ گله و غير ولگرد به حريم مقدس ثامن الحجج در روزهاي مياني هفته گذشته زائران حرم امام رضا (ع) كه مشغول زيارت در پايين پاي مبارك بودند ار شگفت زده كرد. به گزارش خبرگزاري انتخاب از مشهد به نقل از شاهدان عيني و فيلم و عكس تهيه شده توسط دوربينهاي مداربسته حرم، در روزهاي مياني هفته گذشته ، زائران حرم امام رضا (ع) ناگهان با سگ سفيدي مواجه شدندكه تا چند متري ضريح مطهر ، پيش آمده بود و به صورت ويژه اي سرش را در درست مقابل پايين پاي مبارك روي زمين گذاشته و با صداهاي عجيب، گريه مي كرد. بنابراين گزارش، پس از آنكه يكي از دربانها با سگي مواجه شد كه بدون سر و صدا و سري پايين افتاده، قصد ورود به حرم رضوي را داشت، از ورود او به حرم جلوگيري مي كند. خود دربان در اين مورد به انتخاب مي گويد: باورم نمي شد كه اين سگ چگونه به اينجا آمده و با هيچ مانعي رو به رو نشده است.سگ وقتي به طرف من آمد به شكل ارامي و فقط با كلمه "برو" سرش را برگرداند و بدون مقاومت از آنجا دور شد. سگ ياد شده اينبار با ورود به پاكينگ ويژه ، وارد محوطه مي شود و با مخفي كردن خود در كنار يك كمپرسي حامل سنگ (انطور كه در تصاوير دوربين مدار بسته ديده شده) ، خود را به صحن آزادي مي رساند. اين سگ با ورود به داخل صحن به هيچ وجه از روي فرشها عبور نمي كند و به شكلي هيچ كس متوجه نمي شود (اما دوربين ها آن را ضبط كرده اند) در حالي كه به شكلي شگفت آور پشت به ضريح نمي كند، تا دو سه متري ضريح مطرح پيش مي رود. اين سگ در دو سه متري ضريح زانو زده و سرش را به سنگهاي حرم چسبانده و با درآوردن صداهاي عجيب ، شروع به نوعي گريه و مي كند، به طوريكه خدامي كه در اطراف اين سگ پس از ساعتي حلقه مي زنند سر سگ ياد شده را خيس از اشك تعريف مي كنند.پس از ساعتي يكي از زائرين سگ را مشاهده مي كند و خدام را خبر مي كند.خدام پارچه اي را روي گردن سگ انداخته و با پهن كردن پارچه برزنتي از سگ مي خواهند كه روي برزنت برود.سگ نيز به آرامي روي پارچه مي نشيند و اجازه مي دهد كه خدام شگفت زده، او را به داخل صحن هدايت كنند. بنا بر گزارش خبرگزاري انتخاب، سگ ياد شده به دستور مقامات براي نگهداري به مزرعه ويژه آستان قدس رضوي منتقل شد.

0000000000

مانندسگ گرسنه وگربه لوس000صورت سايم برآستان شه طوس000زيراكه سگ گرسنه وگربه لوس000ازسفره خسروان نگرددمايوس

000000000000000000000

نماز باران ودوشيردر پرده

0000000000

در زمان حكومت ماءمون - خليفه عبّاسى - در يكى از سال ها خشك سالى شد و زراعت هاى مردم در كم آبى سختى قرار گرفت ، ماءمون در يكى از روزهاى جمعه به حضرت علىّ بن موسى الرّضاعليهما السلام پيشنهاد داد تا آن حضرت جهت بارش باران و رفاه مردم چاره اى بينديشد.

امام عليه السلام فرمود: بايستى مردم سه روز - شنبه ، يك شنبه ، دوشنبه - را روزه بگيرند و در سوّمين روز جهت دعا و نيايش به درگاه پروردگار متعال عازم بيابان گردند.

پس چون روز سوّم فرا رسيد، حضرت به همراه جمعيّتى انبوه به صحراء رفتند و سپس امام عليه السلام بر بالاى بلندى رفت و پس از حمد و ثناى الهى اظهار داشت :

پروردگارا، تو حقّ ما اهل بيت را عظيم و گرامى داشته اى ، اينك مردم به تبعيّت از فرمانت به تو روى آورده و متوسّل شده اند؛ و به اميد رحمت و فضل تو به اينجا آمده اند و آرزوى بخشش و احسان تو را دارند.

خداوندا! بر آن ها باران رحمت و بركت خود را فرود فرست تا سيراب و بهره مند گردند.

در همين لحظه ، ناگهان باد، شروع به وزيدن گرفت و ابرى ظاهر گشت و صداى رعد و برق عجيبى در فضا پيچيد و مردم حالتى شادمانه به خود گرفتند.

حضرت جمعيّت را مخاطب قرار داد و فرمود: آرام باشيد، اين ابر براى شما نيامده است ، ماءموريت او جاى ديگرى است .

و پس از آن ، ابر ديگرى نمايان شد و اين بار نيز مردم شادمان شدند، همچنين امام عليه السلام فرمود: آرام باشيد، اين ابر ماءموريّتش براى جمعيّت و سرزمينى ديگر است .

و به همين منوال تا دَه مرتبه ابر آمد و حضرت چنين مى فرمود.

تا آن كه در يازدهمين مرحله ، امام عليه السلام اظهار نمود: اين ابر براى شما آمده است ، اكنون شكرگزار خداوند متعال باشيد و برخيزيد به خانه هايتان بازگرديد، كه تا به منازل خود وارد نشويد، باران نخواهد باريد.

امام جواد عليه السلام در ادامه روايت فرمود: تا زمانى كه مردم به خانه هايشان نرفتند، ابر از باريدن خوددارى كرد؛ امّا به محض آن كه مردم داخل خانه هاى خود شدند، باران به قدرى باريد كه تمام رودها و نهرها پر از آب شد و مردم مى گفتند: اين از بركت وجود مقدّس فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله است .

بعد از آن ، امام رضا عليه السلام در جمع مردم حضور يافت و ضمن سخنرانى مهمّى فرمود:

اى مردم ! احكام و حدود الهى را رعايت كنيد؛ و هميشه در تمام حالات ، شكرگذار نعمت ها و رحمت هاى خداوند باشيد، معصيت و گناه مرتكب نشويد، اعتقادات و ايمان خود را نسبت به خداوند و رسول و ائمّه اطهار عليهم السلام تقويت نمائيد.

و نسبت به حقوقى كه بر عهده يكديگر داريد بى توجّه نباشيد و آن ها را رعايت كنيد، نسبت به يكديگر دلسوز و يارى ، مهربان باشيد؛ و بدانيد كه دنيا وسيله اى است براى عبور به جهانى ديگر، كه اءبدى و جاويد مى باشد.

سپس امام جواد عليه السلام افزود: بعد از اين جريان ، عدّه اى از سخن چينان دنياپرست و چاپلوس نزد ماءمون رفتند و گفتند: اين شخص - بعنى امام رضا عليه السلام - با اين سحر و جادويش همه را شيفته خود گردانيده است و مردم را بر عليه خليفه و دستگاهِ حكومت تحريك مى كند.

لذا ماءمون شخصى را فرستاد تا حضرت رضا عليه السلام را نزد وى آورد؛ و چون حضرت وارد مجلس ماءمون شد، يكى از وزراى حكومت به امام خطاب كرد و گفت : تو با آمدن باران ، ادّعاهائى كرده اى ؛ چنانچه در كار خود صادق و مطمئنّ هستى ، دستو بده تا اين دو شيرى كه بر پرده خليفه نقاشى شده اند، زنده شوند.

امام رضا عليه السلام بانگ برآورد: اى دو شير درّنده ! اين شخص فاجر را نابود كنيد، كه اءثرى از او باقى نماند.

ناگهان آن دو عكس به شكل دو شير حقيقى در آمدند و آن وزير سخن چين دروغ گو را دريده و بدون آن كه قطره خونى از او بريزد، او را بلعيدند.

و آن گاه اظهار داشتند: ياابن رسول اللّه ! اجازه مى فرمائى تا ماءمون را نيز به دوستش ملحق گردانيم ؟

ماءمون با شنيدن اين سخن بيهوش شد و روى زمين افتاد و چون او را به هوش آوردند، دو مرتبه آن دو شير گفتند: اجازه بفرما تا او را نيز نابود كنيم ؟

حضرت فرمود: خير، مقدّرات الهى بايد انجام پذيرد و سپس به آن دو شير دستور داد تا به جاى خود بازگردند و آن ها نيز به حالت اوّليه خويش بازگشتند.

و ماءمون به امام رضا عليه السلام گفت : الحمدللّه ، كه مرا از شرّ اين شخص - حميد بن مهران - نجات بخشيدى

000000000000000000000000

سخن امام رضا(ع)درباب امامت

0000000000

عبدالعزيز مسلم مى گويد: در يكى از روزهايى كه در مرو خدمت حضرت رضا عليه السلام بوديم ، جمعه اى در مسجد جامع اجتماع كرديم . در اين بين از امامت و كثرت اختلاف مردم مردم در اين موضوع سخن به ميان آمد.

خدمت امام عليه السلام رسيدم و از مباحثات مردم ، با وى گفتگو كردم . امام رضا عليه السلام تبسمى كرد و فرمود: اى عبدالعزيز! اين قوم ، نادانند و در آراء و نظريه ها، مكر و فريب و خدعه خورده و غافل گشته اند .

خداوند متعال ، پيامبر خود را هنگامى قبض روح كرد كه دينش را كامل گردانيده و قرآن را كه در آن بيان هر چيزى و حلال و حرام و حدود و احكام و آنچه مردم بدان نياز دارند، بطور كامل هست نازل فرمود.

و آن خداوند متعال مى فرمايد: ما فرطنا فى الكتاب من شى ء. در حجه الوداع ، كه روزهاى آخر عمر پيامبر صلى الله عليه وآله است ، پروردگار متعال آيه شريفه اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا را نازل فرمود و نعمت خود را تمام كرد.

امر امامت ، اتمام دين است كه دين به وسيله آن كامل گردد و حضرت رسول صلى الله عليه وآله قبل از اين كه از جهان خاكى رخت بربندد، معالم دينش را براى مردم بيان فرمود و راهش را نشان داد و خود به قصد خداوند، آنان را ترك كرد.

آن حضرت صلى الله عليه وآله ، على بن ابى طالب عليه السلام را براى مسلمانان پيشوا و راهنما قرار داد و هر چه را كه بدان نياز داشتند بر ايشان بيان فرمود. هر كس گمان كند كه خداوند، دين خود را كامل نكرده است ، كتاب خداوند را انكار نموده و هر كس كتاب خدا را انكار كند، كافر است . آيا اين مردم ، قدر امام را و موقعيت او را در ميان امت دانند تا در مورد انتخابش اختيار داشته باشند؟

امامت به اندازه اى مقامش بلند و جايگاهش رفيع و باطنش عميق است كه عقول مردم ، كنه و حقيقت آن را درك نكند و با راى نظر خود نتوانند آن را را ادراك آورند، و يا با اختيار و انتخاب خود امامى را برگزينند.

امامت ، مقامى است كه ابراهيم خليل عليه السلام از طرف خداوند بدان رسيد، و اين مقامى بود كه پس از نوبت و خلت به آن حضرت تفويض شد.

مقام امامت ، سومين مقام ابراهيم عليه السلام بود، از طرف پروردگار به وى تفويض شد و اين خود، فضيلتى بود كه ابراهيم عليه السلام بدان مشرف گرديد.

خداوند متعال فرمود: انى جاعلك للناس اماما و ابراهيم عليه السلام از روى خوشحالى پرسيد: و من ذريتى ؟

و خداوند در پاسخ فرمود: لا ينال عهدى للظالمين .

اين آيه شريفه ، امامت ستمكاران را تا روز قيامت باطل و آنرا در برگزيدگان منحصر فرموده است . پس از آن ، خداوند متعال امامت را گرامى داشت و آنرا در ذريه ابراهيم (ع ) كه پاك و برگزيده بود، قرار داد.

پس ، فرمود: و وهبنا له اسحاق و يعقوب نافله و كلا جعلنا صالحين و جعلنا ائمه بهدون بامرنا و اوحينا اليهم فعل الخيرات و اقم الصلوه و ايناء الزكوه و كانوا لنا عابدين .

مقام امامت در ذريه آن حضرت باقى ماند و اين مقام را از يكديگر به ارث بردند تا نوبت به رسول اكرم صلى الله عليه وآله رسيد. خداوند متعال در اين باره فرمايد: ان اولى الناس بابراهيم للذين اتبعوه و هذا النبى و الذين آمنوا والله ولى المؤمنين مقام امامت ، مخصوص رسول اكرم صلى الله عليه وآله بود و پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله نيز اين مقام را به على عليه السلام تفويض فرمود: اين عمل به امر پروردگار و ادامه سنت مفروض و الهى بود. پس از على عليه السلام ، مقام امامت در ذريه آن حضرت كه از برگزيدگان بودند، قرار يافت ، برگزيدگانى كه علم و ايمان از طرف خداوندى بدان ها عطا شده كه قرآن فرمايد: و قال الذين اوتو العلم والايمان لقد لبثتم فى كتاب الله الى يوم البعث امامت تا روز قيامت در فرزندان على عليه السلام خواهد بود؛ زيرا پس از محمد صلى الله عليه وآله ، پيامبرى نيست ؛ حال ، اين مردمان نادان ، چگونه مى توانند امام خود را برگزينند؟

امامت ، مقام انبيا و ميراث اوصياست .

امامت ، خلافت خدا و رسول و مقام اميرالمؤمنين و ميراث حسن و حسين است .

امامت ، زمام دين و نظم جامعه مسلمين و اصلاح امور دنيا و عزت مومنان است .

امامت ، ريشه و شاخه بالنده دين اسلام است .

تمام و كمال نماز و زكات و روزه و حج و جهاد و بركت اموال فى و صدقات ، و امضاى حدود و احكام ، و حفظ ثغور و مرزها، به امام است .

امام ، حلال خداوند را حلال ، و حرامش را حرام كند و حدود خداوند را اقامه نمايد، و از دين پروردگار دفاع و مردم را با حكمت و موعظه حسنه و حجت بالغه به سوى پروردگار دعوت كند. امام ، مانند آفتاب درخشان است كه روشنايى آن همه عالم را فرا گرفته و خود در جايى بلند است كه دست احدى به آن نرسد و ديدگان را توان يافتنش نيست .

امام ، چون كاه تابان و نور فروزان و چراغ درخشان و ستاره راهنما در شبهاى تاريك و رهگذر شهرها و بيابان ها و گرداب درياهاست . امام ، آب گواراى تشنگان و دليل هدايت و نجات از هلاكت است . امام ، مانند آتشى در بلندى است كه مردم از آن هدايت گيرند و گرمايى است كه به آن خود را گرم كنند.

امام ، راهنمايى است كه آدمى را از مهلكه ها نجات بخشد كه هر كس او را ترك كند، در هلاكت گرفتار افتد.

امام ، ابر بارنده و باران شتابنده و آفتاب فروزان و زمين هموار و چشمه جوشان و آب گاه و گلستان است .

امام ، امين رفيق و پدر مهربان و برادر شفيق و پناه بندگان در مصيبتهاى بزرگ باشد.

امام ، امين خدا در زمين و حجت پروردگار در بندگان و جانشين او در شهرهاست و داعى به سوى اوست و مدافع حرمتش .

امام ، از گناه پاك و از هر عيب و نقصى منزه است . او مخصوص به علم ، و موسوم به حلم ، و حافظ نظام دين و عزت مسلمين ، و خشم بر منافقان و هلاك كافران است .

امام ، يگانه روزگار است كه كس با او قرين نباشد و عالمى با وى برابرى نكند. چون او كسى نيست و نه بدلى دارد و نه مثلى و نه نظيرى .

امام ، فضل و دانش را بدون كسب و تعليم فراگيرد و خداوند وهاب علم را به او عطا كند.

پس چه كسى تواند امام را بشناسد و يا او را انتخاب كند؟ هيهات ! هيهات ! عقول مردم در اين وادى سرگردان ، و انديشه آنان از درك حقايق ناكام است

0000000000000000000

عبادت امام رضا(ع)

0000000000

شـيـخ صـدوق از جـابـر بن ابى الضحاك روايت كرده است كه گفت : ماءمون مرا فرستاد تا حضرت رضا عليه السلام را از مدينه به مرو آورم و امر كرد مرا كه آن جناب را از راه بـصـره و اهواز و فارس حركت دهم و از طريق قم نبرم او را، و نيز امر كرد كه آن جـنـاب را در شـب و روز حـفـظ كـنـم تا به او برسانم . پس من در خدمت آن حضرت بودم از مـديـنـه تـا بـه مـرو و بـه خـدا سـوگـنـد كـه نـديـدم مـردى را مثل آن حضرت در تقوى و كثرت ذكر خدا در جميع اوقات خود و شدت خوف از حق تعالى ، و عـادت آن جـنـاب چـنـان بـود كه چون صبح مى شد نماز صبح را ادا مى كرد و بعد از سلام نـمـاز در مـصـلاى خـود مـى نـشـسـت و پـيـوسـتـه تـسـبـيـح و تـحـمـيـد و تـكـبـيـرو تـهـليـل مـى گـفـت و صـلوات بـر حـضـرت رسـول و آل او مـى فـرسـتـاد تـا آفـتـاب طـلوع مـى كـرد پس از آن سجده مى رفت و سجده را چندان طول مى داد تا روز بلند مى شد، پس سر از سجده بر مى داشت و يا از مردم حديث مى كرد و ايشان را موعظه مى فرمود تا نزديك زوال آفتاب ، پس از آن وضوى خود را تجديد مى نـمـود و بـه مـصـلاى خود عود مى كرد و چون زوال مى شد بر مى خاست و شش ركعت نافله ظـهـر مـى گـذاشـت و قـرائت مـى كـرد در ركـعـت اول بـعـد از حـمـد، سـوره ( قُلْ يا اَيُّهَا الْكافِروُن ) و در ركعت دوم و چهار ركعت ديگر بعد از حمد ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) مى خواند و در هر ركعتى سلام مى داد و پيش از ركوع ركعت دوم بعد از قرائت قنوت مى خواند و چـون از ايـن شـش ركـعـت فارغ مى شد بر مى خاست و اذان نماز مى گفت و دو ركعت ديگر نـافـله بـعـد از اذان به جا مى آورد و پس از آن اقامه نماز مى گفت و دو ركعت ديگر نافله بـعد از اذان به جا مى آورد و پس از آن اقامه نماز مى گفت و شروع به نماز ظهر مى كرد و چـون سـلام نـمـاز مـى داد تـسـبـيـح و تـحـمـيـد و تـكـبـيـر و تهليل مى گفت خدا را آنچه خواسته باشد پس سجده شكر به جا مى آورد و در سجده صد مرتبه مى گفت : شُكْرا للّهِ، پس سر بر مى داشت و بر مى خاست براى نافله عصر، پس شـش ركـعت نماز نافله به جا مى آورد و در هر دو ركعت بعد از حمد، سوره ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) مى خواند و در هر ركعتى قنوت مى خواند و سلام مى گفت و چون فارغ مى شد از اين شش ركعت اذان نماز عصر مى گفت ، پس دو ركعت ديگر نافله عصر را با قنوت به جا مـى آورد، پـس اقـامه مى گفت و شروع مى كرد به نماز عصر و چون سلام مى داد تسبيح و تحميد و تكبير و تهليل مى گفت خدا را آنچه خواسته باشد پس به سجده مى رفت و صد مرتبه مى گفت حمد اللّه و چون روز به پايان مى رسيد و آفتاب غروب مى كرد وضو مى گـرفـت و اذان و اقامه مى گفت و سه ركعت نماز مغرب را ادا مى كرد و در ركعت دوم پيش از ركوع و بعد از قرائت ، قنوت مى خواند و چون سلام نماز مى داد از مصلاى خود حركت نمى كرد و تسبيح و تحميد و تكبير و تهليل مى گفت آنچه خدا خواسته باشد.

پـس سـجـده شكر به جا مى آورد سپس سر از سجده برمى داشت و با كسى تكلم نمى كرد تـا بـرخـيـزد و چـهـار ركـعـت نـمـاز نـافـله بـه دو سـلام به قنوت به جا آورد و در ركعت اول از ايـن چـهـار ركعت حمد و ( قُلْ يا اَيُّهَا الْكافِروُنَ ) و در ركعت دوم حمد و توحيد مى خواند و چون اين چهار ركعت فارغ مى شد مى نشست و تعقيب مى خواند آنچه خدا خواسته باشد، پس افطار مى كرد پس مكث مى فرمود تا قريب ثلث شب پس بر مى خاست و چهار ركعت عشاء را به جا مى آورد با قنوت در ركعت دوم و بعد از سلام در مصلاى خود مى نشست و ذكـر خـدا بـه جـا مـى آورد آنـچـه خـدا خـواسـتـه بـاشـد تـسـبـيـح و تـحـمـيـد و تـكبير و تـهـليـل مـى گـفت و بعد از تعقيب سجده شكر به جا مى آورد. پس به رختخواب مى رفت و چـون ثـلث آخـر شـب مـى شـد از فـراش خـواب بـرمـى خـاسـت در حـالى كـه مشغول بود به تسبيح و تحميد و تكبير و تهليل و استغفار پس مسواك مى كرد و وضو مى گـرفـت و مـشـغـول هـشـت ركعت نماز نافله شب مى شد بدين طريق كه بعد از هر دو ركعتى سلام مى داد و در ركعت اول در هر ركعت آن يك مرتبه حمد و سى مرتبه ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) مى خواند و بعد از اين دو ركعت ، چهار ركعت نماز جعفر به جا مى آورد و از نماز شب حـسـاب مى كرد و چون از اين شش ركعت فارغ مى شد دو ركعت ديگر را به جا مى آورد و در ركـعـت اول حـمـد و سـوره ( تَبارَكَ المُلك ) و در ركعت دوم حمد و سوره ( هَلْ اَتى عـَلَى الاِنـْسـانِ ) مى خواند و چون سلام نماز مى داد بر مى خاست و دو ركعت نماز شفع بـه جـا مى آورد در هر ركعت بعد از حمد، سه مرتبه ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) مى خواند و در ركـعـت دوم قـنـوت مـى خواند و چون از نماز شفع فارغ مى شد بر مى خاست و يك ركعت نـمـاز وتـر را بـه جـا مى آورد و در اين ركعت بعد از حمد، سه مرتبه ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) و يك مرتبه ( قُلْ اَعوُذُ بِرَّبِ النّاس ) و يك مرتبه ( قُلْ اَعوُذُ بِرَبِّ الْفَلَق ) مى خواند، پس شروع مى كرد به خواند قنوت ، و در قنوت مى خواند:

( اَللّهـُمَّ صـَلِّ عـَلى مـُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اَللّهُمَّ اهْدِنا فيمَنْ هَدَيْتَ وَ عافِنا فيمَنْ عافَيْتَ وَ تَوَلَّنا فيمَنْ تَوَلَّيْتَ وَ بارَكْ لَنا فيما اَعْطَيْتَ وَ قِنا شَرَّ ما قَضَيْتَ فَاِنَّكَ تَقْضى وَ لايـُقـْضـى عـَلَيـْكَ اِنَّهُ لايـَذِلُّ مـَنْ والَيْتَ وَ لايَعِزُّ مَنْ عادَيْتَ تَبارَكْتَ رَبَّنا وَ تَعالَيْتَ ) .

پـس هفتاد مرتبه مى گفت ( اَسْتَغْفر اللّهَ وَ اَسئَلُهُ التَّوْبَةَ ) و چون سلام نماز مى داد مى نشست به جهت خواندن تعقيب و چون فجر نزديك مى شد بر مى خاست براى دو ركعت نـافـله فـجـر و در ركـعـت اول حمد و ( قُلْ يا اَيُّهَا الكافِروُنَ ) و در ركعت دوم حمد و توحيد مى خواند و چون فجر طلوع مى كرد اذان و اقامه مى گفت و دو ركعت فريضه صبح را بـه جا مى آورد و چون سلام نماز مى گفت تعقيب مى خواند تا طلوع آفتاب پس دو سجده شـكـر بـه جـا مـى آورد و چـون سـلام نماز مى گفت تعقيب مى خواند تا طلوع آفتاب پس دو سجده شكر به جا مى آورد و چندان طول مى داد تا روز بالا آيد و عادت آن جناب آن بود در جـمـيـع نمازهاى واجبه يوميه در ركعت اول حمد و سوره ( اِنّا اَنَزَلْناهُ ) و در ركعت دوم حمد و سوره ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدٌ ) مى خواند مگر در نماز صبح جمعه و ظهر و عصر آن روز كـه در ركـعـت اول حمد و سوره جمعه و در ركعت دوم حمد و سوره منافقين مى خواند و در نـمـاز عـشـاء شـب جـمعه در ركعت اول حمد و جمعه و در ركعت دوم حمد و ( سَبَّحِ اسْمَ رَبَّكَ الاَعـلى ) مـى خـوانـد و در نـمـاز صـبـح دوشـنـبـه و پـنـجـشـنـبـه در ركـعـت اول حـمـد و ( هَلْ اَتى عَلَى الانسانِ ) و در ركعت دوم حمد ( هَلْ اَتيك حَديثُ الغاشية ) مى خواند، و به جهر و آشكارا مى خواند قرائت نمازهاى مغرب و عشاء و نماز شب و شفع و وتر و صبح را؛ و آهسته قرائت مى كرد نمازهاى ظهر و عصر را و در نمازهاى چهار ركعتى در دو ركعت آخر سه مرتبه مى خواند ( سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ للّهِ وَ لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ وَ اللّهُ اَكْبَرُ ) و در فنوت جميع نمازهايش اين دعا را مى خواند:

( رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ تَجاوَزْ عَمّا تَعْلَمُ اِنَّكَ اَنْتَ الاَعَزُّ الاَجَلُّ الاَكْرَمُ ) .

و در هـر بـلدى كـه ده روز قـصـد اقـامـت مـى كـرد روزهـا روزه مـى گـرفـت و چـون شـب داخـل مـى شـد ابـتـداء مـى كـرد بـه نماز پيش از افطار و در بين راه كه مقيم نبود نمازهاى واجبى را دو ركعت به جا مى آورد مگر مغرب را كه همان سه ركعت را به جا مى آورد و ترك نـمـى كـرد نافله مغرب و نماز شب و وتر و دو ركعت فجر را نه در سفر و نه در حضر اما نـوافـل نهاريه را در سفر ترك مى كرد و بعد از هر نماز مقصوره كه نماز ظهر و عصر و عـشـاء بـاشـد سى مرتبه مى گفت : ( سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ للّهِ وَ لا اِلهَ اَلا اللّهُ وَ اللّهُ اَكـبـَرُ ) و مـى فـرمـود ايـن بـه جهت تمامى نماز است . ( وَ ما رَاَيْتُهُ صَلّى صَلوةَ الضـُحى فى سَفَرٍ وَ لاحَضَرٍ ) ؛ و نديدم كه آن حضرت نماز ضحى گزارد در سفر و نـه در حـضـرت . و در سـفـر هـيـچ روزه نـيمى گرفت و عادت آن جناب آن بود كه در دعا كـردن ابـتـداء مـى كـرد بـه ذكـر صـلوات بـر رسـول و آل او عـليـهـم السلام و بسيار مى كرد اين كار را در نماز و غير نماز و شبها كه در فراش خـوابـيـده بود تلاوت قرآن بسيار مى نمود و هرگاه مى گذشت به آيه اى كه در او ذكر بـهـشـت يـا آتـش شـده گـريـه مـى كـرد و از حـق تـعـالى سـؤ ال بهشت مى كرد و پناه مى جست به خدا از آتش و در جميع نمازهاى شبانه روزى خود بسم اللّه را بـلنـد مى گفت و چون ( قُلْ هُوَ اللّهُ اَحَدُ ) تلاوت مى كرد، آهسته بعد از اين آيه مى گفت ( اَللّهُ اَحَدٌ ) و چون از آن سوره فارغ مى شد، سه مرتبه مى گفت ( كـَذلِكَ اللّهُ رَبُّنـا ) و چـون مـى خـوانـد ( قُلْ يا اَيُّهَا الْكافِروُن ) ، آهسته در دل مـى گـفـت ( يا اَيُّهَا الْكافِروُن ) و چون از آن فارغ مى شد، سه مرتبه مى گفت ( رَبىَّ اللّهُ وَ دينِى الاِسْلامُ ) و چون سوره والتين والزيتون تلاوت مى كرد بعد از فراغ ، مى گفت ( بَلى وَ اَنَا عَلى ذلِكَ مِنَ الشّاهِدينَ ) و چون سوره ( لااُقْسِمُ بـِيَوْمِ القِيامَةِ ) مى خواند بعد از فراغ ، مى گفت ( سُبْحانَكَ اَللُّهمَّ بَلى ) و چـون سـوره جـمـعه قرائت مى كرد بعد از ( قُلْ ما عِنْدَاللّهِ خَيْرُ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارة ) ، مى گفت ( لِلَّذين اتَّقَوْا ) پس مى گفت ( وَاللّهُ خَيْرُ الرّازِقينَ ) و چون از سوره فاتحه فارغ مى شد، مى گفت ( اَلْحَمْدُللّهِ رَبِّ الْعالَمينَ ) و چون مى خواند ( سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الاَعلى ) ، آهسته مى گفت ( سُبْحان رَبِّىَ الاَعلى ) و چون در قـرآن ( يـا اَيُّهـا الَّذينَ آمَنوُا ) قرائت مى كرد، آهسته مى گفت ( لَبَّيْكَ اللّهم لَبَّيك ) .

و در هيچ بلدى وارد نمى شد مگر اينكه مردم قصد خدمتش مى نمودند و چون خدمتش شرفياب مى شدند از معالم دين خود مى پرسيدند حضرت ايشان را جواب مى فرمود و حديث مى كرد ايـشـان را احـاديـث بـسـيـار مـروى از پـدرش از پـدرانـش از عـلى عـليـه السـلام از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم پس چون آن حضرت را به نزد ماءمون بردم از من خبر حال آن حضرت را در بين راه پرسيد من خبر دادم او را به آنچه از آن جناب مشاهده كرده بودم در اوقات شب و روز و در اوقات حركت و اقامت آن حضرت ، پس ماءمون گفت بلى يابن ابـى الضـحاك على بن موسى بهترين اهل زمين و اعلم و اعبد ايشان است پس خبر مده مردم را بـه آنـچـه از آن جـنـاب ديـده اى بـه جـهـت آنـكـه مـى خـواهـم ظـاهـر نـشـود فـضـل آن مـگر بر زبان من و به خدا استعانت مى جويم بر اين نيت كه دارم كه او را بلند كنم و قدر او را رفيع سازم .

0000000000000000000

ازنيشابورتاسنابادومرو

0000000000

نيشابوروحديث سلسلة الذّهب

و صـاحـب كـشـف الغـمـة و ديگران نقل كرده اند كه چون حضرت امام رضا عليه السـلام داخـل نـيشابور شد در آن سفرى كه اختصاص يافت به فضيلت شهادت ، بود آن جـنـاب در مـهـدى بـر اسـتـر شـهـبـاء كـه محل ركوب آن از نقره خالص بود. پس پيدا و آشكار گرديد در بازار دو پيشواى كه حافظ احاديث نبوت بودند، ابوزرعه و محمّد بن اسلم طوسى پس عرض كردند: به حق پدران پاكيزه و گذشتگان گرامى خود، بنما به ما صورت مبارك خود را و روايت كن از براى ما حديثى از پدران خود از جدت كه ما ياد كنيم ترا به آن حديث : چـون ابوزرعه و ابن اسلم اين خواهش نمودند حضرت استر خود را نگاه داشت و سايبان مهد را بـرداشـت و روشـن كـرد چـشـمـهـاى مـسلمانان را به طلعت مبارك خود و مردم بر طبقات خو ايستاده بودند، بعضى صرخه مى كشيدند و گروهى مى گريستند و بعضى جامه بر تن مـى دريـدند و برخى خود را به خاك افكنده بودند و آنها كه نزديك بودند تنگ استر آن حضرت را مى بوسيدند و بعضى گردن كشيده بودند به سايبان مهد. مردم به همان حال انقلاب بودند تا روز نميه رسيد و آن قدر مردم گريستند كه اگر جمع مـى گـشـت مـثـل نـهـر جـارى مـى شد، و صداها ساكت شد، پيشوايان مردم و قاضيان فرياد كشيدند كه اى مردم ! گوش بدهيد و ياد گيريد و اذيت مكنيد پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سـلم را در عـتـرتـش و سـكـوت كـنـيد، يعنى گريستن و صيحه كشيدن شما مانع شده كه حـضـرت امـام رضا عليه السلام بتواند حديث بفرمايد و اين اذيت آن حضرت است و اذيت آن حضرت ، اذيت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم است . مـردمـان نـيـشابور گوش دادند كه حضرت امام رضا عليه السلام حديث بفرمايد، حضرت امـلاء فـرمود اين حديث را يعنى كلمه كلمه مى فرمود و ابوزرعه و محمّد بن اسلم كلمات آن حـضـرت را بـه مـردم مـى رسانيدند و كشيده شد براى نوشتن اين حديث بيست و چهار هزار قلمدان به غير از دواتها، فرمود: حـديـث كـرد مـرا پـدرم حضرت موسى بن جعفر كاظم ، فرمود حديث كرد مرا پدرم جعفر بن مـحـمّد صادق ، فرمود حديث كرد مرا پدرم محمّد بن على باقر، فرمود حديث گفت مرا پدرم عـلى بـن الحـسـيـن زيـن العـابـديـن ، فـرمود: حديث گفت مرا پدرم حسين بن على (شهيد زمين كـربـلاء)، فرمود حديث فرمود مرا پدرم اميرالمؤ منين على بن ابى طالب در زمين كوفه ، فـرمـود حـديـث فـرمـود مـرا بـرادرم و پـسـر عـمـم مـحـمـّد رسـول اللّه صـلى اللّه عـليـه و آله و سـلم ، فـرمـود: حـديـث كـرد مـرا جبرئيل گفت شنيدم حضرت رب العزة سبحانه و تعالى مى فرمايد: ( كَلِمَةُ لا اِلهَ اِلا اللّهُ حِصْنى فَمَنْ قالَها دَخَلَ حِصْنِى وَ مَنْ دَخَلَ حِصْنى اَمِنَ مِنْ عَذابى ) . يـعـنـى كـلمـه ( لا اِلهَ اِلا اللّهُ ) حـصـار مـن اسـت پـس هـر كـس كـه بـگـويـد آن را داخل در حصار من شده و كسى كه داخل در حصار من شود ايمن از عذاب من خواهد بود. (صـَدَقَ اللّهُ سـُبْحانَهُ وَ صَدَقَ جَبْرَئيلُ وَ صَدَقَ رَسُولُ اللّهِ وَ اْلاَئِمَّةعَلَيْهِمُ السَّلامُ )

شيخ صدوق در گزارش ديگري حديث قدسي لا اله الاّ الله حصني را به نقل از اسحاق بن راهويه نقل کرده و اسحق افزوده است: «چون مرکب امام عبور کرد، امام صدا زد ولي به شروط آن و من از شروط آنم» و صدوق آن را چنين تفسير کرده که از شرائط پذيرش لا اله الاّ الله پذيرش امامت امام است و اين که امام از جانب خداوند بر مردم واجب الاطاعه است.

اربلي، به نقل از استاد ابوالقاسم قشيري آورده که اين حديث به اين سند به يکي از سلاطين ساماني رسيد. او اين حديث را با آب طلا نوشت و وصيت کرد آن را با او دفن کنند. پس از مرگ، او را در خواب ديدند. پرسيدند: خدا با تو چه کرد؟ گفت: خداوند مرا به تلفظ لا اله الاّ الله و تصديق با اخلاص به رسالت پيامبر و اين که حديث را براي احترام با آب طلا نوشتم آمرزيد.

0000000000

امام درمنزل پسنده

و شيخ صدوق روايت كرده از ابوواسع محمّد بن احمد نيشابورى كه گفت : شنيدم از جده ام خـديـجـه دخـتـر حـمـدان بـن پـسـنـده كـه گـفـت : چـون حـضـرت امـام رضـا عـليـه السـلام داخـل نـيـشـابور شد فرود آمد در محله فوزا در ناحيه اى كه معروف بود به ( لاشاباد ) در سراى جده من پسنده و او را ( پسنده ) براى آن گفتند كه حضرت امام رضا عـليـه السـلام او را از مـيـان مردم پسنديده و چون در خانه ما فرود آمد بادامى در جانبى از خـانـه بـكـاشـت آن بـادام بـرسـت و درخـتـى شـد و بـار آورد و در يـك سال ، مردم آن را بدانستند پس بادام آن درخت را براى شفا مى بردند، هر كه را علتى مى رسـيد به جهت تبرك از آن بادام تناول مى نمود عافيت مى يافت و هر كه درد چشم داشت از آن بـادام بـر چـشم خود مى نهاد شفا مى يافت و زن آبستن كه زاييدن بر او دشوار مى شد از آن بادام مى خورد دردش سبك مى شد و همان ساعت مى زاييد و اگر چارپايى قولنج مى شـد از شاخه آن درخت مى گرفتند و بر شكم او مى كشيدند خوب مى شد و باد قولنج از او مـى رفـت بـه بـركـت آن حـضرت ؛ پس روزگارى بگذشت آن درخت خشك شد جد من حمدان بـيامد و شاخه هاى آن را ببريد پس كور شد و پسرش كه او را ابوعمرو مى گفتند بيامد و آن درخت را از روى زمين ببريد مالش تمام برفت در باب فارس و مبلغ آن هفتاد هزار درهم بـود تـا هشتاد هزار درهم و براى او هيچ نماند، و ابوعمرو را دو پسر بود هر دو نويسنده ابـوالحـسـن مـحـمـّد بـن ابراهيم سمجور بودند يكى را ابوالقاسم مى گفتند و ديگرى را ابوصادق ، خواستند كه آن را عمارت كنند بيست هزار درهم كه بر آن عمارت صرف كردند و بيخ آن درخت كه مانده بود بكندند و نمى دانستند كه چه اثر از آن براى ايشان مى زايد پـس يـكـى رفـت سـر امـلاك امـيـر خـراسان او را برگردانيدند به نيشابور در محملى در حالتى كه پاى راستش سياه شده بود پس گوشت از پايش ريخت پس به آن علت بعد از يك ماه بمرد؛ و امـا آن بـرادر ديـگـر كـه بزرگتر بود او در ديوان سلطان در نيشابور مستوفى بود، روزى جـمـاعتى از كاتبان بالاى سرش ايستاده بودند و او خط مى نوشت يكى گفت : خداى چـشـم بد از كاتب اين خط دور كند! همان ساعت دستش بلرزيد و قلم از دستش بيفتاد و دانه اى بـر دسـتـش بـر آمـد و بـه منزل بازگشت . ابوالعباس كاتب با جماعتى نزد او آمدند و گـفتند اين از گرمى است واجب است كه امروز فصد كنى ، همان روز فصد كرد و فردا نيز بماندند و گفتند امروز هم فصد كن ، فصد كرد پس دستش سياه شد و گوشتش بريخت و از آن علت بمرد و موت هر دو برادر به يك سال نكشيد.

0000000000

گرمابه امام رضا ياچشمه عين كهلان

و نـيـز شـيـخ صـدوق روايـت كـرده كـه چـون امـام رضـا عـليـه السـلام داخـل نـيـشـابـور شد در محله اى فرود آمد كه او را ( فوزا ) مى گفتند و آنجا حمامى بـنـا نـمود و آن حمام امروز به گرمابه رضا عليه السلام معروف است ، و آنجا چشمه اى بـود كـه آبـش كـم شـده بود كسى را واداشت كه آب آن را بيرون آورد تا بسيار شد و از بـيـرون دروازه حـوضـى ساخت كه چند پله پايين مى رفت بر سر چشمه اى ، پس حضرت داخـل در آن شـد و غسل كرد و بيرون آمد و بر پشت آن نماز گزارد و مردم مى آمدند و به آن حـوض و غـسـل مـى كـردنـد و از آن مـى آشـامـيـدند براى طلب بركت و نماز بر پشت آن مى گـزاردنـد و دعـا مـى كردند و حاجتها از خدا مى خواستند و قضا مى شد و آن چشمه را امروز ( عين كهلان ) مى نامند و مردم تا امروز به آن چشمه مى آيند. ابـن شـهـر آشـوب نـيـز در ( مـنـاقـب ) ايـن روايـت را نقل فرموده و وجه تسميه آن چشمه را به ( عين كهلان ) ذكر كرده آنگاه فرموده كه آهـويـى به قصد آن حضرت آمد در آنجا پناه به حضرت گرفت ، و ابن حماد شاعر اشاره به همين نموده در شعر خود: اَلَّذى لاذَبِهِ الظَّبْيَةُ000وَ الْقَوْمُ جُلُوسٌ000مَنْ اَبُوهُ الْمُرْتَضى000يَزْكُو وَ يَعْلُو وَ يَرُوس

0000000000

قدمگاه ياچشمه عين كهلان

و نيز شيخ صدوق گزارش داده که امام در نيشابور در محله قزويني منزل کرد و در آن جا حمامي بنا کرد که امروز به گرمابه رضا مشهور است و آن جا چشمهاي بود که آبش کم شده بود. امام کسي را واداشت که آب آن را بيرون آورد تا فراوان شد. امام در بيرون دروازه در زير زمين حوضي ساخت که چند پله پائين ميرفت و آب چشمه بدان ميريخت. حضرت داخل حوض شد و بيرون آمد و سپس به روي آن نماز گزارد و سپس مردم ميآمدند و از آن چشمه براي تبرّک نوشيده و در آن حوض غسل ميکردند و بر روي آن نماز گزارده و دعا ميکردند و از خداوند حاجت خواسته و حاجاتشان برآورده ميشد و آن چشمه را امروز عين کهلان مينامند و مردم تا به امروز به سراغ آن چشمه ميايند. امروز در قدمگاه در 26 کيلومتري نيشابور چشمه اي است که مشهور است قدمگاه امام رضا عليه السلام بوده و اثر نقش قدمي بر سنگ منقوش است که آن را نيز منتخب به حضرت رضا عليه السلام شمرده و مردمان از هر سو براي تبرک و زيارت آن چشمه به قدمگاه ميروند و بعيد نيست اين چشمه همان عين کهلان باشد.

0000000000

امام رضا(ع)درده سرخ

امام پس از نيشابور به منزل قرية الحمرا رسيد. اين محل که اکنون معروف به ده سرخ است در نيم فرسخي شريف آباد و شش فرسخي مشهد واقع است.اباصلت هروي گزارش کرده چون امام به قرية الحمرا (يا نزديکي آن) رسيد عرض کردند: يا بن رسول الله! وقت زوال ظهر است ايا نماز نميخوانيد؟ حضرت فرود آمد و فرمود: آب بياوريد. گفتند: آب همراه نداريم. امام با دست مبارک زمين را گود کرد. چشمه آبي به برکت حضرت پديدار گشت. همگان از آن چشمه وضو گرفتند و اثر آن چشمه تا امروز به جاست.

0000000000

اما دررباط سعدبعدازنيشابور

يکي از توقفگاههاي امام پس از نيشابور رباط سعد بوده است. ابو احمد معروف به صفواني گفته است. قافلهاي از خراسان به کرمان ميرفت که دچار دزدان شد. مردي را که گمان ميبردند دولتمند است اسير کرده. مدتي در دست خود نگهداشته. او را براي گرفتن مال شکنجه ميکردند. از جمله او را در ميان برفها بسته، زني از آنان به او رحم آورده و آزادش کرده بود. بر اثر شکنجه زبان و دهانش تباه شده بود. رو به خراسان آورد و شنيد علي بن موسي در نيشابور است. شبي در خواب به او گفتند: فرزند پيامبر به خراسان وارد شده از بيماري خودت از او بپرس. شايد تو را به داروئي شفا بخش رهنمايي کند. او گفت در خواب: نزد امام رفتم و چاره خواستم. گفت: مقداري کمون (زيره) و سعتر (آويشن) و نمک را بکوب و از آن 2 يا 3 بار در دهانت بريز عافيت مييابي. مرد از خواب بيدار شد و اعتنايي به رؤياي خود ننمود تا به دروازه نيشابور رسيد. به او گفتند: علي بن موسي الرضا از نيشابور کوچ کرده اينک در رباط سعد است. در دلش افتاد نزد حضرت رفته و از امام چاره بخواهد. نزد امام به رباط سعد رفت و گفت: جريان من چنين است و زبان و دهانم تباه گشته و جز به سختي نميتوانم سخن بگويم و به من دوايي راهنمايي کن که چاره کارم باشد.

امام فرمود: ايا به تو ياد ندادم. آنچه در خواب ديدي عمل کن. مرد گفت: دوباره براي من تکرار کن. فرمود: زيره و آويشن و نمک را بکوب و 2 يا 3 بار مقداري از آن را در دهانت بريز، به زودي شفا خواهي يافت. مرد گفت: آن را به کار بردم و شفا يافتم.

0000000000

امام وکوه سنگتراشان ياكوه سنگي

امام در ورود به طوس ازکوه سنگتراشان يا کوه سنگي کنوني عبور کرد. مردم از قديم از سنگ اين کوه ظرفهاي سنگي - که در «خراسان» هرکاره ناميده مي شود. - درست کرده و به اطراف ميبرند. امام در دامنه کوه توقف کرد و در حق آن دعا فرمود.

ابوصلت هروي گزارش کرده: امام رضا عليه السلامچون به سناباد رسيد تکيه کرد بر کوهي که ديگها از آن ميتراشند و دعا کرد: خداوندا! سود ببخش به اين کوه و برکت عطا کن در ظرفهايي که از اين کوه ميتراشند و امام فرمود: که از برايش ديگها از سنگ تراشيدند و فرمود: غذايش را در همان ديگها تهيه کنند. غذاي آن حضرت اندک بود و آهسته غذا ميخورد. از آن روز مردم به آن کوه رو آوردند و ديگها و ظرفها از سنگ آن تراشيدند و برکت يافتند.

0000000000

امام رضا عليه السلام در نوقان طوس

بنا به گزارش مورخان امام رضا عليه السلامپس از وارد شدن به طوس در ناحيه نوقان منزل کرد. نوقان ملک حميد بن قحطبه طائي از حکام هارون الرشيد در خراسان بود. امام در منزل حميد که در باغ بزرگي قرار داشت منزل کرد. گور هارون نيز در همان باغ بود. عبد السلام هروي گفته: حضرت به خانه حميد بن قحطبه وارد شد و نزد قبر هارون الرشيد رفت. با دست مبارک به يک طرف قبر خط کشيد و فرمود: اين جا تربت من است و من اين جا به خاک سپرده ميشوم و به زودي خداوند اين جا را جايگاه آمد و شد شيعيان و دوستداران من قرار ميدهد. به خدا قسم! کسي که مرا زيارت کند و بر من سلام کند شفاعت ما اهل بيت و رحمت و آمرزش خداوند او را در بر ميگيرد. سپس رو به قبله نمود و چند رکعت نماز گذارد و دعا کرد. سپس سجدهاي طولاني کرد که من (ابوصلت) پانصد تسبيح از آن جناب شمردم. پس از آن مکان بيرون آمد.

0000000000

حرز امام رضا عليه السلام

صدوق از ياسر خادم نقل کرده: چون امام رضا عليه السلام به قصر ابن قحطبه وارد شد جامههاي خود را کند و به حميد داد. او آن را براي شستن به کنيز خود داد، اندکي بعد کنيز با رقعهاي بازگشت و گفت: آن را در پيراهن ابوالحسن علي بن موسي الرضا يافتم. حميد گويد: به امام عرض کردم، فدايت گردم کنيز در پيراهن شما نوشته پيدا کرده اين رقعه چيست؟ فرمود: اي حميد! اين حرزي است که از خود جدا نميکنم. گفتم: مرا از مضمون آن آگاه کن. فرمود: اين حرزي است هرکس آن را در گريبان خود نگاه دارد بلا از او دور ميشود و از شر شيطان و سلطان ايمن ميماند. امام حرز را بر حميد چنين املا فرمود:

بسم الله الرحمن الرحيم، بسم الله اني اعوذ بالرحمن منک ان کنتَ تقيا او غير تقي. أخذتُ بالله السميع البصير علي سمعک و بصرک لاسلطان لک علي ولا علي سمعي و لا علي بصري و لا علي شعري و لا علي بشري و لا علي لحمي و لا علي دمي و لا علي مخّي و لا علي عصبي و لا علي عظامي و لا علي اهلي و لا علي مالي و لا علي ما زرقني ربي. سترت بيني و بينک بسّر النبوة الذي استتر به انبياءُ الله من سلطان الفراعنة. جبرئيل عن يميني و ميکائيل عن يساري و اسرافيل من ورائي و محمد امامي والله مطلع علي يمنعک عني و يمنع الشيطان مني. اللهم لايغلب جهله اناتک ان يستفزّني و يستخفّني التجأت اللهم اليک اللهم اليک التجأت اللهم اليک التجأت.

0000000000

امام رضا عليه السلام در سرخس

سرخس يکي از چهار شهر خراسان آن روز بود. در ميانه نيشابور و مرو در کنار نزديکترين راه طوس به مرو. امام رضا عليه السلام در سفر به مرو در سرخس توقف داشتند. از برخي گزارشها استفاده ميشود که امام مدتي در سرخس تحت نظر (و شايد بازداشت خانگي) بوده است. در گزارشي از ابوصلت هروي در اين باره چنين ثبت شده است:

به در خانهاي که حضرت رضا عليه السلام در سرخس در آن زنداني بود آمدم. از زندانبان اجازه ملاقات خواستم. گفت: راهي به آن نيست. گفتم: چرا؟ گفت: او چه بسا در شب و روز هزار رکعت نماز ميگذارد و ساعتي در آغاز روز و پيش از غروب در مصلاي خود نشسته و با پروردگار خود مناجات ميکند.

گفتم: در وقتي از اين اوقات برايم اجازه ديدار بگير و او اجازه گرفت. نزد حضرت رضا رفتم. او در جاي نماز خود نشسته و در انديشه فرو رفته بود. به امام گفتم: يابن رسول الله اين چيست که مردم از شما حکايت ميکنند؟

فرمود: چه ميگويند؟ گفتم: از شما نقل ميکنند که فرمودهايد: مردم بندگان ما هستند. فرمود: خدا آفريننده آسمانها و زمين است و داراي پنهان و آشکار. تو شاهدي که من هرگز اين سخن را نگفتهام و هيچ گاه از پدران خود چنين سخني نشنيدهام. و تو دانايي به ستمهايي که از اين امت به ما اهلبيت وارد شده است و تو دانايي به اين که اين اتهام نيز از همان ستمهاست. سپس حضرت رضا عليه السلام رو به من کرد و فرمود: اي عبدالسلام! اگر مردم آفريده ما باشند؛ چنان که حکايت ميکنند، پس براي کي ما از ايشان بيعت ميگيريم. گفتم: يابن رسول الله راست گوئي. سپس فرمود: ايا تو منکري آنچه حق تعالي براي ما از ولايت و امامت واجب گردانيده، چنان که غير تو منکر است. گفتم: پناه بر خدا ، من اقرار دارم به ولايت و امامت شما.

برخي از پژوهشگران استفاده کردهاند، بازداشت امام در مسير رفتن به مرو بوده است. اگر چنين باشد، شايد اين کار براي تحت فشار قرار دادن امام براي تحميل ولايتعهدي مأمون با شرايط دلخواه آنان باشد، چه سخنان امام در طول سفر و استقبال باشکوه مردم نيشابور از امام، زنگ خطر را براي بنيعباس به صدا در آورد و مأمون از سرپيچي امام از برنامه خود واهمه داشت. چه امام بيواهمه در مناسبتها مشروعيت حکومت عباسيان را زير سؤال ميبرد و با نقل روايات جدش پيامبر، ضرورت اطاعت از اهل بيت را براي مردم شرح ميداد. از اين رو، دور نيست که مأمون براي آماده کردن امام جهت پذيرش ولايتعهدي او را محترمانه در زندان خصوصي قرار داده و مردم را از ملاقات امام باز داشته باشد.

ولي چه بسا حبس امام در سرخس در سال آخر عمر امام در مسير بازگشت ايشان از مرو به سوي طوس روي داده باشد. چه بعيد است امام در مسير رفتن، آن هم با آن استقبالهاي گرم گروهي از سوي مردم و کارگزاران دولت زنداني شوند و از متن روايت ابوصلت و جملة پس براي کي ما از ايشان بيعت ميگيريم، استشمام ميشود که اين رويداد، بر فرض صحت، پس از بيعت مرو بوده و نيز مرحوم ملاهاشم خراساني نيز اين را تاييد کرده که باز داشت امام که چند ماه به طول انجاميده پس از قتل حسن بن فضل در سرخس در سال 202 ق. اتفاق افتاده است.

0000000000

امام در راه مرو

عبيد ضبي نقل کرده که وقتي حضرت رضا عليه السلام در روزگار مأمون وارد نيشابور شد، من مأمور اداره کارهاي او شدم. چون از نيشابور کوچ کرد تا سرخس نيز او را مشايعت کردم. پس از سرخس نيز در نظر داشتم تا مرو همراهش باشم، اما يک منزل که از سرخس دور شديم، حضرت سر از کجاوه بيرون آورد و گفت: اي بنده خدا به سلامت برگرد. تو وظايف خود را در باره ما انجام دادي و مشايعت حد معيني ندارد. گفتم: به حق مصطفي و مرتضي و مادرت زهرا حديثي برايم بگو تا دلم آرام گيرد و برگردم. فرمود: پدرم از جدم از پدرش شنيد و او از پدرش و او از پدرش ميگفت: شنيدم پدرم علي بن ابيطالب از پيامبر شنيده که گفته: قال الله جلّ جلاله: لا اله الاّ الله حصني من قاله مخلصا من قلبه دخل حصني و من دخل حصني امن من عذابي

0000000000

امام رضا عليه السلام در مرو

مرو از شهرهاي قديمي خراسان بود که در سال 22 ق. توسط احنف بن قيس فتح شد. مرو در دوره خلفاي اموي به دليل اسلام ستيزي و سياستهاي نژاد پرستي به پايگاهي عليه امويان تبديل شد و قيام بنيعباس از مرو آغاز شد. با روي کار آمدن مأمون مرکز خلافت عباسي به مرو منتقل شد.

امام در ورود به مرو با استقبال با شکوه مردم و کارگزاران مأمون رو به رو شد و مأمون در احترام آن حضرت بسيار کوشيد و آن حضرت را در مکان مناسبي جاي داد. مأمون از رجاء بن ابيضحاک از احوال و کارهاي امام در مسير سفر پرسيد و رجاء به تفصيل عبادتها و کارهاي امام را شرح داد. مأمون گفت: بله، اي پسر ابيالضحاک! علي بن موسي بهترين اهل زمين و اعلم و عابد ترين ايشان است، ولي خبر نده مردم را به آنچه از آن حضرت ديدهاي؛ زيرا ميخواهم فضل آن حضرت فقط از زبان من آشکار شود و به خدا کمک ميجويم بر نيتي که دارم که او را بلند کنم و قدر او را رفيع سازم.

امام رضا عليه السلام پس از استقرار در مرو برخي از همراهان خود را به مدينه برگرداندند؛ از جمله مسافر خادم را که امام به او فرمود: به ابو جعفر (امام جوادعليه السلام )، بپيوند که او امام و مولاي توست. و مسافر به مدينه بازگشت و تا آخر عمر در خدمت امام جوادعليه السلام بود. و نيز امام، ساربانان رانواخت و به آنان هداياي با ارزشي عنايت کرد.

علامه مجلسي در بحارالانوار پس از نقل حديثي از امام رضا عليه السلام نوشته است: از شگفتيهاي روزگار آن است که اين روايت در نزد شخصي از اهالي کرون است. يکي از اهل کروند که قريهاي است از نواحي ما در اصفهان (نائين) شتربان حضرت بود. در سفري که حضرت به خراسان ميرفتند. چون ساربان خواست به وطن خود برگردد به امام رضا عليه السلام گفت: يابن رسول الله! مرا سرافراز کن به چيزي از خط خود که بدان تبرّک جويم. آن مرد از عامه بود. حضرت نوشتهاي به او داد: «کن محبّاً لآل محمد و ان کنتَ فاسقاً و کن محباً لمحبّيهم و ان کانوا فاسقين؛ دوستدار خاندان پيامبر باش، گرچه فاسق باشي و دوستدار دوستداران اهل بيت باش، گرچه دوستداران آنان فاسق باشند»

ملاهاشم خراساني به نقل از فوائد الرضويه پس از نقل ماجرا افزوده است: در آخر نوشته، حضرت نوشته شده است: قال ابوذر رضيالله عنه، قال رسول الله: يا اباذر! اوصيک فاحفظ لعل الله ان ينفعک به، جاور القبور تذکر بها الاخرة و زرها احياناً بالنهار و لا تزرها بالليل؛ اي اباذر! تو را وصيت ميکنم آن را به خاطر بسپار، شايد به تو سود رساند. با قبرستان همسايگي کن و با ياد آن آخرت را در نظر آر و قبرستان را گه گاه در روز زيارت کن و در شب به زيارت مردگان مرو.» گفته شده اين نوشته شريف نزد برخي از اهالي قريه کرون موجود است.

0000000000

از وقت اقامت امام در مرو تا شهادت حضرت در سال 203 ق. حوادث گوناگوني در پيرامون امام روي داد، مانند مناظرهها، گفت و گوهاي امام و مأمون، ماجراي ولايتعهدي و...

0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000

ورود حضرت امام رضا عليه السلام به مرو و بيعت مردم با آن حضرت به ولايت عهد

0000000000

چـون حـضـرت امـام رضـا عـليـه السـلام وارد مـرو شـد، مـاءمـون آن جـنـاب را تبجيل و تكريم تمام نمود و خواص اولياء و اصحاب خود را جمع نموده و گفت : اى مردمان ! مـن در آل عـبـاس و آل عـلى عـليـه السـلام تـاءمـل كـردم هـيـچ يـك را افـضل و احق به امر خلافت از على بن موسى عليه السلام نديدم پس رو كرد به حضرت امـام رضـا عـليـه السـلام و گـفـت : اراده كـرده ام كه خود را از خلافت خلع نمايم و به تو تـفـويض كنم ، حضرت فرمود: اگر خلافت را خدا براى تو قرار داده است جايز نيست كه بـه ديـگـرى بـخـشـى و خـود را از آن معزول كنى و اگر خلافت از تو نيست ترا اختيار آن نـيـسـت كـه بـه ديـگـرى تـفـويـض نـمـايـى . مـاءمـون گـفـت : البـتـه لازم اسـت كه اين را قـبـول كـنـى ، حـضـرت فـرمـود: مـن بـه رضـاى خـود هـرگـز قبول نخواهم نمود و تا مدت دو ماه اين سخن در ميان بود و چندان كه او مبالغه كرد، حضرت چون غرض او را مى دانست امتناع مى فرمود.

چـون مـاءمـون از قـبـول خـلافـت آن حـضـرت مـاءيـوس گـرديـد گفت : هرگاه كه خلافت را قـبـول نـمـى كـنـى پس ولايت عهد مرا قبول كن كه بعد از من خلافت با تو باشد، حضرت فـرمـود كـه پـدران بـزرگـواران مـن مـرا خـبـر دادنـد از رسـول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم كه من پيش از تو از دنيا بيرون خواهم رفت و مرا بـه زهـر سـتـم شهيد خواهند كرد و بر من ملائكه آسمان و ملائكه زمين خواهند گريست و در زمـين غربت در پهلوى هارون الرشيد مدفون خواهم شد، ماءمون از استماع اين سخن گريان شـد و گـفـت : تـا مـن زنـده ام كـى مـى تـوانـد تـو را بـه قـتـل رسـانـد يـا بـدى نيست به تو انديشه نمايد. حضرت فرمود: اگر خواهم مى توانم گفت ، كى مرا شهيد خواهد كرد! ماءمون گفت : غرض تو از اين سخنان آن است كه ولايت عهد مـرا قـبـول نـكـنـى تـا مـردم بـگويند كه تو ترك دنيا كرده اى ، حضرت فرمود: به خدا سـوگـنـد! از روزى كـه پـروردگـار مـن مـرا خـلق كـرده اسـت تـا بـه حال دروغ نگفته ام و ترك دنيا براى دنيا نكرده ام و غرض تو را مى دانم . گفت : غرض من چيست ؟ فرمود: غرض تو آن است كه مردم بگويند كه على بن موسى الرضا عليه السلام ترك دنيا نكرده بود بلكه دنيا ترك او را كرده بود، اكنون كه دنيا او را ميسر شد براى طمع خلافت ، ولايت عهد را قبول كرد. ماءمون در غضب شد و گفت : پيوسته سخنان ناگوار در برابر من مى گويى و از سطوت من ايمن شده اى ، به خدا سوگند كه اگر ولايت عهد مرا قبول نكنى گردنت را بزنم ! حضرت فرمود كه حق تعالى نفرموده است كه من خود را بـه مهلكه اندازم هرگاه جبر مى نمايى قبول مى كنم به شرط آنكه كسى را نصب نكنم و احدى را عزل ننمايم و رسمى را بر هم نزنم و احداث امرى نكنم و از دور بر بساط خلافت نظر كننم . ماءمون به اين شرايط راضى شد، پس حضرت دست به سوى آسمان برداشت و گفت : خداوندا! تو مى دانى كه مرا اكراه نمودند به ضرورت ، اين امر را اختيار كردم ، پـس مـرا مـؤ اخـذه مـكـن چـنـانـچـه مـؤ اخـذه نـكـردى دو بـنـده و دو پـيـغـمـبـر خـود يـوسـف و دانيال را در هنگامى كه قبول كردند ولايت را از جانب پادشاه زمان خود، خداوندا! عهدى نيست جـز عـهـد تو و و لايتى نمى باشد مگر از جانب تو، پس توفيق ده مرا كه دين ترا برپا دارم و سنت پيغمبر ترا زنده دارم ، همانا تو نيكو مولايى و نيكو ياورى .

پـس مـحـزون و گـريـان ولايـت عـهـد را از مـاءمـون قـبـول فرمود.

روز ديـگـر كـه روز شـشـم مـاه مـبـارك رمـضـان بوده چنانچه ظاهر مى شود از ( تاريخ شـرعـيـه شـيـخ مـفيد ) ، ماءمون مجلسى عظيم ترتيب داد و كرسى براى آن حضرت در پـهـلوى كـرسـى خـود نـهـاد و وسـاده براى آن حضرت قرار داد و جميع اكابر و اشراف و سادات و علما را جمع كرد، اول پسر خود عباس را امر كرد كه با حضرت بيعت كرد بعد از آن سـايـر مـردم بـيـعـت كـردند پس بدره هاى زر آوردند و جوائز بسيار به مردم بخشيد و خـطـبـا و شـعـرا بـرخـاسـتـند و خطبه و قصائد غراء در شاءن آن حضرت خواندند و جائزه گـرفـتـنـد و امـر شـد كه در رؤ س منابر و مناير نام آن حضرت را بلند گردانند و وجوه دنـانـيـر و دراهـم بـه نـام نـامـى و لقـب گـرامـى آن حـضـرت مـزيـن گـردانـنـد، و در همان سال در مدينه بر منبر رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم خطبه خواندند و در دعا به حضرت امام رضا عليه السلام گفتند:

( وَلِىَّ عَهْدِ الْمُسْلِمينَ عَلِىَّ بْنَ مُوسَى بْنَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلى بن الْحُسَيْنِ بْنِ على بن اَبى طالِب عَلَيْهِمُ السّلام ) . سِتَّة اباءِهُمُ ماهُمُ000اَفْضَلُ مَنْ يَشْرَبُ صَوْبَ الْغَمامِ

و هـم مـاءمـون امر كرد به مردم سياه پوشى را كه بدعت بنى عباس بود ترك كنند و جامه هاى سبز بپوشند و يك دختر خود ام حبيبه را به آن حضرت تزويج كرد و دختر ديگر خود ام الفـضـل را بـه امـام مـحـمّد تقى عليه السلام نامزد كرد، و تزويج كرد به اسحاق بن مـوسـى دخـتـر عـمـش اسـحـاق بن جعفر را. در آن سال ابراهيم بن موسى برادر حضرت امام رضا عليه السلام به امر ماءمون با مردم حج كرد.

00000000000000000000000

امام رضا(ع)ونمازعيد

0000000000

و روايت شده كه چون نزديك عيد شد ماءمون فرستاد خدمت آن حضرت كه بايد سوار شويد برويد به مصلى نماز عيد بگزاريد و خطبه بخوانيد حضرت پيغام فرستاد كه مى دانى مـن قـبـول ولايـت عـهد كردم به شرط آنكه در اين كارها مداخله نكنم مرا عفو كنيد از نماز عيد خـوانـدن بـا مـردم ، مـاءمون پيغام داد كه من مى خواهم در اين كار دلهاى مردم مطمئن شود به آنـكـه تـو وليـعـهـد مـنـى و بـشـنـاسـنـد فـضـل تـرا، حـضـرت قبول نكرد، پيوسته رسول مابين آن حضرت و ماءمون رفت و آمد مى كرد تا اينكه اصرار مـردم در ايـن كار بسيار شد، لاجرم حضرت پيغام فرستاد كه اگر مرا عفو كنى بهتر است بـه سـوى مـن و اگـر عـفـو نـمـى كـنـى مـن مـى روم بـه نـمـاز هـان نـحـو كـه حـضـرت رسـول صـلى اللّه عـليـه و آله و سـلم و حـضـرت امـيـرالمؤ منين على بن ابى طالب عليه السـلام مـى رفتند، ماءمون گفت : برو به نماز به هر نحو كه خواسته باشى ، پس امر كـرد سـرهـنـگان و دربانان را و مردم را كه اول صبح بر در خانه حضرت امام رضا عليه السـلام حـاضـر شوند. راوى گفت : چون روز عيد شد جمع شدند مردم براى آن حضرت در راهـهـا و بـامـهـا، و اجـتماع كردن زنها و كودكان و نشستند در انتظار بيرون آمدن آن جناب و تـمـام سـرهـنـگـان و لشـكـر حـاضر شدند بر در منزل آن حضرت در حالى كه سوار بر سـتـوران خـود بـودنـد و ايـسـتـادنـد تـا آفـتـاب طـلوع كـرد، پـس حـضـرت غـسل كرد و پوشيد جامه هاى خود را و عمامه سفيدى از پنبه بافته بر سر بست يك طرف آن را در مـيـان سـيـنـه خـود و طـرف ديـگرش را در مابين دو كتف خود افكند و قدرى هم بوى خوش به كار برد و عصايى بر دست گرفت و به موالى خود فرمود كه شما نيز بكنيد آنـچـه را كـه من كردم . پس بيرون آمدند ايشان در پيش روى آن حضرت و آن حضرت حركت فـرمـود با پاى برهنه و جامه را بالا زده تا نصف ساق و عليه ثياب مشمّرة پس كمى راه رفت آنگاه سر به سوى آسمان كرد و تكبير عيد گفت و مواليان نيز با آن حضرت تكبير گـفـتـند، پس رفتند تا در منزل سرهنگان و لشكريان كه آن حضرت را به اين هيبت ديدند تـمـامـى خـود را از مـالهـاى خـود بـر زمـيـن افـكـنـدنـد و بـه كمال خفت و سختى كفشهاى خود را از پا بيرون مى آوردند.

( وَ كانَ اَحْسَنُهُمْ حالا مَنْ كانَ مَعَهُ سِكّينٌ قَطَعَ بِها شَرابَةَ جاجيلَتِهِ ) .

و از هـمـه بهتر حال آن كسى بود كه با خود كاردى داشت كه شرابه كفش خود را بريد و پـاى خود را بيرون آورد و پا برهنه شد. راوى گفت : حضرت امام رضا عليه السلام بر در مـنـزل تـكـبـيـرى گـفـت و مـردم نـيـز بـا آن حـضـرت تـكـبـيـر گـفـتـنـد، چـنـان بـه خـيـال مـا آمد كه آسمان و ديوارها با آن حضرت تكبير مى گويند و مردم شروع كردند به گـريـسـتـن و ضـجـه كشيدن از شنيدن تكبير آن حضرت ، به حدى كه شهر مرو از صداى گريه و شيون به لرزه درآمد، اين خبر به ماءمون رسيد ترسيد كه اگر آن حضرت به ايـن كـيـفيت به مصلى برسد مردم مفتون و شيفته او شوند، نگذاشت آن حضرت برود بلكه فـرسـتاد خدمت آن حضرت كه ما شما را به زحمت و رنج درآورديم برگرديد و خود را به مشقت نيفكنيد، آن كس كه هر سال نماز مى خوانده همان بخواند، حضرت طلبيد كفش خود را و پـوشـيـد و سـوار شد و برگشت و مختلف شد امر مردم در آن روز و منتظم شد امر نمازشان به سبب اين كار.

00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000

ذكـر مـجـلس مـنـاظـره حـضـرت امـام رضـا عـليـه السـلام بـا عـلمـا ملل و اديان

0000000000

شـيـخ صـدوق روايت كرده از حسن بن محمّد نوفلى هاشمى كه گفت : چون وارد شد حضرت امـام رضـا عـليـه السـلام بـر مـاءمـون ، امـر كـرد مـاءمـون فـضل بن سهل را كه جمع كند اصحاب مقالات را مانند ( جاثليق ) كه رئيس نصارى است و ( راءس الجالوت ) كه بزرگ يهود است و رؤ سا ( صابئين ) و ايشان كـسـانـى هـسـتـند كه گمان مى كنند بر دين نوح عليه السلام مى باشند و ( هربذاكبر ) كـه بـزرگ آتش پرستان باشد و اصحاب زردشت و نسطاس رومى و متكلمين را تا بـشـنـود كـلام آن حـضـرت و كـلام ايـشـان را، پـس جـمـع كـرد فضل بن سهل ايشان را و آگاه نمود ماءمون را به اجتماع ايشان ، ماءمون گفت كه ايشان را نزد من حاضر كن ! پس چون حاضر گرديدند نزد او، مرحبا گفت و نوازش كرد ايشان را و گفت من شما را جمع آوردم براى خير و دوست دارم كه مناظره كنيد با پسر عم من اين مرد كه از مدينه بر من وارد شده است ، پس هرگاه صبح شود حاضر شويد نزد من و احدى از شما تـخـلف نـكـنـد، گـفـتـند: سمعا و طاعةً يا اميرالمؤ منين ! ما فردا صبح ان شاء اللّه تعالى حاضر خواهيم شد. راوى حـسـن بـن مـحـمـّد نـوفـلى گويد كه ما در ذكر حديثى بوديم نزد حضرت ابوالحسن الرضـا عـليـه السـلام كـه نـاگـاه يـاسر كه متولى امر حضرت رضا عليه السلام بود داخل شد و گفت : اى سيد و آقاى من ! اميرالمؤ منين سلام به شما مى رساند و مى گويد كه بـرادرت فـدايـت شـود، جـمـع شـده انـد اصـحـاب مـقـالات و اهـل اديـان و مـتـكـلمـون از جـمـيـع مـلتـهـا نـزد مـن اگـر مـيـل داشـتـه بـاشـى گـفتگو با آنها را فردا صبح نزد ما بيا و اگر كراهت دارى مشقت بر خودت قرار مده و اگر ميل دارى ما بياييم به نزد تو آسان است بر ما، حضرت فرمود به او كـه بـه مـاءمـون بـگو كه من مى دانم اراده تو را و من فردا صبح ان شاء اللّه در مجلس تو مى آيم . راوى گويد: كه چون ياسر رفت حضرت رو كرد به ما و فرمود: اى نوفلى ! تو عراقى هستى و رقت عراقى غليظ و سخت نيست چه به نظر تو مى رسد در جمع كردن پسر عمويت بـر مـا اهـل شـرك و اصـحـاب مـقالات را، يعنى كسانى كه گفتگوى علمى كنند در مجالس و مـحـافـل ، مـن عـرض كـردم : فـدايـت شـوم ! مى خواهد امتحان كند شما را و دوست مى دارد كه بـفـهـمـد انـدازه عـلم تـرا و لكـن بـنـائى كـرده بر اساس غير محكم و به خدا سوگند كه بـدبـنائى كرده ، حضرت فرمود كه چيست بناء او در اين باب ؟ گفتم كه اصحاب كلام و بـدع خـلاف عـلمـا مى باشند؛ زيرا كه عالم انكار نمى كند غير منكر را و اصحاب مقالات و مـتـكـلمون و اهل شرك اصحاب انكار و مباهته اند اگر احتجاج كنى بر ايشان به اينكه اللّه تـعالى واحد است مى گويند ثابت كن وحدانيت او را و اگر بگويى محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم رسول خداست مى گويند اثبات كن رسالت او را پس حيران مى كنند شخص را و چـون شـخـص بـه حـجـت و دليل گفته آنها را باطل مى كند آنها مغالطه مى كنند تا اينكه شخص گفته خود را واگذارد و از قول خود دست بردارد، پس از آنها حذر كن فدايت شوم ! حـضـرت تـبـسـم كـرد و فـرمـود: اى نـوفـلى ! آيـا مـى تـرسـى كـه قـطـع كـنـنـد بـر من دليـل مـرا، عـرض كـردم : نـه بـه خدا قسم ! من هرگز چنين گمانى در حق شما نمى برم و اميدوارم كه حق تعالى شما را ظفر بدهد بر آنها ان شاء اللّه ، حضرت فرمود: اى نوفلى ! آيـا دوسـت مـى دارى بـدانـى مـاءمـون چـه وقـت از عـمـل خـود پـشـيـمـان مـى شـود؟ عـرض كـردم : بـلى ، فـرمـود: در وقـتـى كـه بـشـنـود دليـل آوردن مـرا بـر رد اهـل تـورات بـه تـورات ايـشـان و بـر اهـل انـجـيـل بـه انـجـيـل ايـشـان و بـر اهل زبور به زبور ايشان و بر صابئين به زبان عبرانى اينشان و بر آتش پرستان به زبان فارسى ايشان و بر روميها به زبان رومى ايـشـان و بـر اهـل مـقـالات بـه لغـتـهـاى ايـشان پس چونكه بند آوردم زبان هر صنفى را و بـاطـل كـردم دليـل آنـهـا را و هـر يـك واگـذاشـتـنـد قـول خـود را و قول مرا گرفتند. ( عَلِمَ الْمَاءْمُونُ اِنَّ الْمَوْضِعَ الَّذى هُوَ بِسَبيلِهِ لَيْسَ بِمُسْتَحِقِّ لَهُ ) ؛ در آن وقـت مـاءمون داند كه مكانى كه او راه آن را در پيش دارد استحقاق آن ندارد پس در آن وقت پشيمان مى شود، ( وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلىِّ الْعَظيم ) . پس چون كه صبح شد فضل بن سهل آمد و عرض كرد به آن جناب قربانت شوم پسر عمت منتظر تو است و قوم جمعيت كرده اند پس چيست راءى تو در آمدن ؟ حضرت فرمود: تو پيش مى روى من هم بعد مى آيم ان شاء اللّه . پس از آن وضو گرفت وضوى نماز و يك شربت از سـويـق آشـامـيـد و بـه مـا از آن سويق آشامانيد پس از آن بيرون رفت و ما با او بيرون رفـتـيـم تا اينكه بر ماءمون داخل شديم ديديم مجلس مملو است از مردم و محمّد بن جعفر در ميان طالبيين و بنى هاشم نشسته و اميران لشكر حضور دارند. پس چون حضرت امام رضا عـليـه السـلام وارد شـد مـاءمون برخاست و محمّد بن جعفر نيز برخاست و جميع بنى هاشم بـرخـاستند و حضرت رضا عليه السلام با ماءمون نشستند و همه ايستاده بودند تا اينكه امـر فـرمـود همه نشستند و ماءمون پيوسته رويش به آن جناب بود و با او گفتگو مى كرد تا يك ساعت ، پس از آن رو كرد رو كرد به جاثليق عالم نصارى و گفت : اى جاثليق ! اين پـسر عم من على بن موسى بن جعفر است و از اولاد فاطمه دختر پيغمبر ما صلى اللّه عليه و آله و سـلم و فـرزنـد على بن ابى طالب عليه السلام است و من دوست مى دارم كه با او تكلم كنى و محاجه نمايى و با انصاف با او رفتار كنى ، جاثليق گفت : يا اميرالمؤ منين ! چـگـونـه من محاجه كنم با شخصى كه دليل مى آورد بر من به كتابى كه من منكر آن كتاب هـسـتـم و بـه پـيغمبرى كه من ايمان به آن پيغمبر نياورده ام ؟ حضرت رضا عليه السلام فـرمـود: اى نـصـرانـى ! اگـر حـجـت و دليـل آورم بـر تـو بـه انـجـيل تو، آيا اقرار و اعتراف به آن مى كنى ؟ جاثليق عرض كرد: آيا قدرت دارم بر رد آنـچـه در انـجيل ثبت شده است ، بلى سوگند به خدا كه اقرار مى كنم به آن بر رغم آنف خـودم . حـضـرت فـرمـود بـه جـاثليق كه سؤ ال كن از آنچه خواهى و فهم كن جواب آن را، جـاثـليـق گفت : چه مى گويى در نبوت و پيغمبرى عيسى و كتاب او آيا چيزى از اين دو را انـكار مى كنى ؟ حضرت رضا عليه السلام فرمود كه من اقرار مى كنم به نبوت عيسى و كـتـاب او و آنـچـه را كـه بـشـارت داد به آن امت خود را و حواريون به آن اقرار كردند، و قبول ندارم پيغمبرى و نبوت هر عيسى را كه اقرار نكرد بر پيغمبرى و نبوت محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم و به كتاب او و بشارت و مژده نداد به آن امت خود را. جاثليق گفت : آيـا چـنـيـن نـيست كه قطع احكام به دو شاهد عادل مى شود؟ حضرت فرمود: بلى چنين است . عرض كرد پس و شاهد اقامه كن از غير اهل ملت خود به نبوت محمّد صلى اللّه عليه و آله و سـلم از كـسـانـى كـه در مـلت نـصـرانـيـت مـقـبـول الشـهـادة بـاشـنـد و سـؤ ال كن از مثل اين را از غير اهل ملت ما، حضرت فرمود: اى نصرانى ! الا ن از راه انصاف آمدى ، آيـا قـبـول نـمـى كنى از من عدل مقدم نزد مسيح عيسى بن مريم را؟ جاثليق گفت : كيست اين عـدل ، نـام بـبر او را براى من . فرمود: چه مى گويى در حق يوحناى ديلمى ؟ عرض كرد: بـه به ! ذكر كردى كسى را كه دوست ترين مردم است نزد مسيح ، فرمود كه قسم مى دهم ترا آيا در انجيل هست كه يوحنا گفت مرا مسيح خبر داده است به دين محمّد عربى صلى اللّه عليه و آله و سلم و مرا مژده داده است به اينكه محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم بعد از او است ، و من به اين خبر حواريين را مژده دادم و آنها ايمان آوردند به محمّد صلى اللّه عليه و آله و سـلم و قـبـول كـردنـد او را؟ جـاثـليـق گـفـت كـه يـوحـنـا ايـن مـطـلب را از مـسـيـح نـقـل كـرده اسـت و مـژده داده اسـت بـه نـبـوت مـردى و بـه اهل بيت او و وصى او و لكن تشخيص نكرده است كه اين در چه زمان است و نام آنها را نگفته اسـت تـا مـن آنـهـا را بـشـنـاسـم . حـضرت فرمود: اگر ما بياوريم كسى را كه قرائت كند انـجـيـل را و بـر تـو تـلاوت كند ذكر محمّد و اهل بيت و امت او را آيا به او ايمان مى آورى ؟ عـرض كـرد: بـلى ! ايـن حـرفـى اسـت محكم ، حضرت رو كرد به نسطاس رومى و فرمود: چگونه است حفظ تو سر سوم انجيل را؟ عرض كرد: چه خوب حفظ دارم آن را، پس حضرت رو كـرد بـه راءس الجـالوت و فـرمـود: آيا انجيل نمى خوانى ؟ عرض كرد: بلى به جان خـودم سـوگـنـد كـه مـى خـوانم آن را، فرمود: پس گوش بگير از من سفر سوم آن را، پس اگـر در آن ذكـر مـحـمـّد صـلى اللّه عـليـه و آله و اهل بيت او و امت او است پس شهادت دهيد براي من و اگر ذكر نشده پس گواهي ندهيد براي من . پس آن حضرت سفر سوم را قرائت فرمود تا رسيد به جايي كه ذكر پيغمبر شده بود ، آنجا حضرت توقف نمود و فرمود : اي نصراني ! به حق مسيح و مادر او از تو مي پرسم آيا دانستي كه من دانا هستم به انجيل ؟ عرض كرد : بلي ! پس از آن تلاوت فرمود بر او ذكر محمدصلي الله عليه و آله و اهل بيت او و امت او را پس از آن فرمود : اي نصراني ! چه مي گويي ؟ اين قول عيسي بن مريم است ، پس اگر تكذيب كني آنچه را كه انجيل به آن نطق كرده است پس تكذيب كرده اي موسي و عيسي را و هر زماني كه انكار كني اين ذكر را واجب مي شود قتل تو ، زيرا كافر شدي به پروردگارت و به پيغمبر و به كتابت . جاثليق گفت : من انكار نمى كنم آنچه را كه ظاهر شود بر من كه در انجيل است و به آن اقرار مى كنم ، حضرت فرمود: گواه باشيد بر اقرار او! پـس فـرمـود: اى جـاثـليـق ! سؤ ال كن از هر چه خواهى ، جاثليق گفت : خبر بده به من كه حـواريـون عـيـسـى بـن مـريـم چـنـد نـفـر بـودنـد و هـم چـنـيـن مـرا خـبـر بـده از عـدد عـلمـاء انـجـيـل ، حـضـرت فـرمـود: عـَلَى الْخـَبيرِ سَقَطْتَ؛ يعنى به داناى حقيقت كار رسيدى ، اما حواريون دوازده نفر بودند و افضل و اعلم ايشان ( الوقا ) (115) بود، و اما علماء نصارى سه نفر بودند: يوحنا اكبر كه ساكن بود به اجّ، و يوحنا به قرقيسا و يـوحـنـا ديـلمـى بـه زجـار و نـزد او بـود ذكـر پـيـغـمـبـر و اهـل بـيـت او و امـت او، و او كـسـى بـود كـه بـشـارت داد امـت عـيـسـى و بـنـى اسـرائيـل را بـه آن حـضـرت ، پـس فـرمـود: اى نـصرانى ! سوگند به خدا كه من مؤ من و تـصـديـق كـنـنـده ام بـه آن عـيسى كه ايمان آورده به محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم و ناپسندى نيافتم بر عيسى شما مگر ضعف او و قلت نماز و روزه او! جاثليق گفت : به خدا قـسـم فـاسـد كردى علم خودت را و ضعيف نمودى امر خود را و من گمان نمى كردم ترا مگر اهـل عـلم اسـلام ، حـضـرت فـرمـود: چـگـونـه شـده ؟ جـاثـليـق گـفـت : از ايـن قـول تـو كـه عـيـسـى ضـعـيـف و كـم روزه و كـم نـمـاز بـود و حـال آنـكـه عـيـسـى هـرگز افطار نكرد روزى را و هرگز شبى را نخوابيد و هميشه روزها روزه و شـبـهـا به عبادت قائم بود، حضرت رضا عليه السلام فرمود: براى كى نماز و روزه بـه جـا مـى آورد؟ جـاثـليـق از جـواب آن حـضـرت لال و كلامش منقطع شد، حضرت فرمود: اى نصرانى ! من از تو مساءله مى پرسم ، عرض كـرد: بـپرس اگر دانم جواب مى گويم ، حضرت فرمود: از چه انكار مى كنى كه عيسى مرده زنده مى كرد به اذن خدا، جاثليق گفت : انكار من از جهت آن است كه كسى كه مرده زنده مـى كـنـد و كـور مـادرزاد و پـيـس را خوب مى كند او خدا است و مستحق پرستش است . حضرت فرمود اليسع پيغمبر كرده مثل آنچه را كه عيسى كرده روى آب راه رفت و مرده زنده كرد و كـور مـادرزاد و پـيـس را خـوب كـرد، امـت او، او را خـدا نـگرفتند و احدى او را نپرستيد و از حزقيل پيغمبر نيز صادر شده آنچه از عيسى صادر شده زنده كرد سى و پنج هزار نفر را بـعـد از مـردن ايشان به شصت سال . پس رو كرد به راءس الجالوت و فرمود: اى راءس الجـالوت ! آيـا مـى يـابـى در تـورات كـه ايـن سـى و پـنـج هـزار نـفـر از جـوانـان بنى اسـرائيـل بـودنـد، و ( بـخـت نـصـر ) ايـنـهـا را از مـيـان اسـيـران بـنـى اسـرائيـل جـدا كـرد هـنـگـامـى كـه در بـيـت المـقـدس جـنـگ كـرد و بـرد آنـهـا را بـه بـابـل پـس فرستاد حق تعالى حزقيل را به سوى ايشان پس زنده كرد ايشان را و اين در تـورات اسـت و انـكـار نـمـى كـنـد آن را مگر كافر از شما، راءس الجالوت گفت : ما اين را شنيده ايم و دانسته ايم ، فرمود: راست گفتى . پـس حضرت فرمود: اى يهودى ! بگير بر من اين سفر از تورات را تا من بخوانم ، پس آن جـنـاب چـنـد آيـه از تـورات خـوانـد و آن يـهـودى اقـبـال كـرده بود به آن حضرت و ميل كرده بود به قرائت آن حضرت و تعجب مى كرد كه چـگـونـه آن جـناب اينها را تلاوت مى فرمايد، پس حضرت رو كرد به آن نصرانى يعنى جـاثـليق ، و فرمود: اى نصرانى ! آيا اين سى و پنج هزار نفر پيش از زمان عيسى بودند يا عيسى پيش از زمان آنها بود؟ عرض كرد: بلكه آنها پيش از زمان عيسى بودند. حضرت فـرمـود: طـايـفـه قـريـش جـمـعـيـت نـمـوده رفـتـنـد خـدمـت حـضـرت رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم و از آن حضرت درخواست كردند كه مردگان ايشان را زنـده كـنـد آن حضرت رو كرد به على بن ابى طالب عليه السلام و فرمود به او كه برو در قبرستان و به اعلى صوت نامهاى طايفه و گروهى كه اينها مى خواهند بر زبان جارى كن كه اى فلان و اى فلان و اى فلان محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم مى فرمايد بـه شـمـا بـرخـيـزيد به اذن خداوند عز و جل . اميرالمؤ منين عليه السلام چنان كرد كه آن حضرت فرموده بود، پس برخاستند مردگان در حالى كه خاك از سر خود مى افشاندند، پس طايفه قريش رو كردند به آنها و از ايشان مى پرسيدند امور ايشان را پس خبر دادند ايـشان را كه محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم مبعوث به نبوت شده ، گفتند كه ما دوست مى داشتيم كه ما درك مى كرديم آن حضرت را و ايمان به او مى آورديم . پـس حـضـرت رضـا عـليـه السـلام فـرمـود كـه پيغمبر ما خوب كرد كور مادرزاد و پيس و ديوانگان را و حيوانات و مرغان و جن و شياطين با او تكلم كردند و ما او را خدا نگرفتيم و مـا انـكار نمى كنيم فضيلت احدى از اين پيغمبران را اما نه آنكه خدايش بدانيم و شما كه عـيـسـى را خـدا مـى دانـيـد چـرا اليـسـع و حـزقـيـل را خـدا نـمـى دانـيـد و حـال آنـكـه ايـن دو نـفر هم مثل عيسى بودند در مرده زنده كردن و غير آن . و به درستى كه گروهى از بنى اسرائيل از شهرهاى خود فرار كردند به جهت خوف از طاعون و ترس از مـردن پـس حـق تـعـالى هـمـه آنـهـا را در يـك سـاعـت هـلاك كـرد، اهـل قـريـه كه اينها در آنجا مردند ديوارى گرداگرد آنها ساختند و پيوسته چنين بود تا ايـنـكـه اسـتـخـوانـهـاى آنـها ريزه ريزه شد و پوسيد، پس گذشت به ايشان پيغمبرى از پـيـغـمبران بنى اسرائيل و تعجب كرد از آنها و از بسيارى آن استخوانهاى پوسيده پس از جـانـب پـروردگـار وحـى رسـيـد بـه آن پـيـغـمـبـر كـه مـيـل دارى زنـده كـنـم ايـنـها را تا به آنها نظر كنى ؟ عرض كرد: بلى ، پروردگارا! وحى رسيد كه آنها را بخوان و فرياد كن . آن پيغمبر گفت : اى استخوانهاى پـوسـيده برخيزيد به اذن خدا! پس يك مرتبه زنده شدند در حالتى كه خاكها را از سر خـود مـى افـشاندند. و بدرستى كه ابراهيم خليل الرحمن گرفت چهار مرغ و آنها را ريزه ريـزه كـرد و هـر جـزئى را بـر سر كوهى نهاد پس از آن ندا كرد به آن مرغان يك مرتبه هـمـه بـه سـوى او آمدند. و موسى بن عمران عليه السلام با هفتاد نفر از اصحاب خود كه آنـهـا را برگزيده بود از ميان قوم رفتند به سوى كوه پس گفتند به موسى ايشان كه تـو خـدا را ديـده اى ، بـنـمـا به ما او را همچنان كه تو ديده اى او را، موسى فرمود كه من نـديـده ام او را، گـفـتـند كه ما هرگز به تو ايمان نياوريم تا اينكه آشكارا خدا را به ما بـنـمايى ، پس صاعقه آنها را فرو گرفت و همگى سوختند، موسى تنها ماند عرض كرد: پـروردگـارا! مـن هـفـتـاد نـفـر از بـنـى اسـرائيـل را بـرگـزيـدم و بـا آنـهـا آمـدم الحال تنها مراجعت كنم چگونه قوم من مرا تصديق خواهند كرد اگر اين خبر را به آنها دهم ؟ ( فَلَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ اِيّايَ اَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنّا ) ؟ پس حق تعالى همه ايشان را زنده نمود بعد از مردن ايشان . اى جاثليق تمام اينها را كه از بـراى تـو ذكـر كـردم قـدرت نـدارى بـر رد هـيـچ يك از آنها؛ زيرا كه اينها در تورات و انـجـيـل و زبـور و قرآن مذكور است ، پس اگر هر كس زنده كند مرده اى را و خوب كند كور مـادرزاد را و پـيـس و ديوانگان را سزاوار پرستش است ؟! نه خدا پس تمام اينها را خدايان خـود بـگـيـر چـه مـى گـويـى ؟! جـاثـليـق عـرض كـرد كـه قـول ، قـول تو است ؛ يعنى حق مى گويى و لا اِلهَ اِلاّ اللّهُ! پس از آن حضرت رو كرد به راءس الجـالوت و فرمود: اى يهودى ! روى با من كن به حق ده معجزه اى كه بر موسى بن عمران نازل شد، آيا يافته اى در تورات خبر محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم و امت او را كـه نـوشـت شده هرگاه آمد امت اخيره اتباع راكب بعير كه تسبيح مى كنند پروردگار را از روى جد به تسبيح جديد در عبادتخانه هاى تازه ، يعنى تسبيح ايشان غير از آن تسبيحى اسـت كـه امـت سـابـق تـسـبـيـح مـى نـمـودنـد پـس بـايـد پـنـاه جـويـنـد بـنـى اسـرائيـل بـه سـوى ايـشـان و بـه سوى ملك ايشان تا مطمئن شود دلهاى ايشان ، پس به درسـتـى كه در دست ايشان است شمشيرهايى كه با آن شمشيرها از امتهاى گمراه در اطراف زمـيـن انتقام كشند، اى يهودى آيا اين در تورات نوشته است ؟ راءس الجالوت گفت : بلى ، ما چنين يافته ايم . پس از آن به جاثليق ، فرمود: اى نصرانى ! چگونه است علم تو به كـتاب شعيا؟ گفت مى دانم آن را حرف به حرف . فرمود به جاثليق و راءس الجالوت آيا مـى دانـيـد ايـن از كلام او است ، اى قوم من ديدم صورت راكب حمار را در حالتى كه لباس نـور پـوشـيـده بـود و ديـدم راكـب بـعـيـر را كـه روشـنـايـى او مـثـل روشنايى ماه بود، گفتند راست است شعيا چنين گفته است . حضرت رضا عليه السلام فـرمـود: اى نـصـرانـى ! آيـا مى دانى در انجيل قول عيسى را كه من به سوى پروردگار شـمـا و پـروردگار خود خواهم رفت و ( بار قليطا ) يعنى محمّد صلى اللّه عليه و آله و سـلم مـى آيـد و او اسـت كـسـى كه گواهى مى دهد بر من به حق چنانكه من از براى او گـواهـى دادم و او اسـت كـسـى كـه تـفسير كند از براى شما هر چيزى را و او است كسى كه ظـاهـر كند فضيحتها و رسوايى هاى امتها را و او است كسى كه مى كشند ستون كفر را، پس جـاثـليـق گـفـت : ذكـر نـكـردى چيزى را در انجيل مگر آنكه ما اقرار داريم به آن . آن جناب فـرمـود: ايـن در انـجـيل هست ؟ عرض كرد: بلى ، حضرت فرمود: اى جاثليق ! آيا خبر نمى دهـى مـرا از انـجـيـل اول هنگامى كه مفقود و گم كرديد، آن را نزد كى يافتيد و كى گذاشت بـراى شـمـا ايـن انـجـيـل را؟ جـاثـليـق گـفـت كـه مـا مـفـقـود نـكـرديـم انـجيل را مگر يك روز پس يافتيم آن را تر و تازه ، بيرون آوردند آن را براى ما يوحنا و مـتـى ، حـضـرت رضـا عـليـه السـلام فـرمـود: چـه قـدر كـم اسـت مـعـرفـت تـو بـه احـوال انـجـيل و علماى انجيل پس اگر چنان باشد كه تو گمان مى كنى چرا اختلاف كرديد در انـجـيـل و ايـن اختلاف در انجيل واقع شد كه امروز در دست شما است پس اگر اين در عهد اول بـاقـى بـود و انـجيل اول بود در آن اختلافى نمى شد و لكن من علم اين را به تو ياد مى دهم .

بـدان چـون انجيل اول مفقود شد نصارى اجتماع كردند نزد علماى خود و گفتند كه عيسى بن مـريـم كـشـتـه گـشـت و مـا انـجـيـل را مفقود نموديم و شما علماى ما هستيد پس چيست نزد شما؟ اءلوقـا و مـرقـابـوس گفتند كه انجيل در سينه هاى ما است از سينه بيرون مى آوريم سفر بـه سـفـر در حـق هـر كه هست پس محزون نباشيد بر آن و خالى نگذاريد كنيسه ها را از آن پـس هـمـانـا تـلاوت مـى كـنـيـم انـجـيـل را بـر شـمـا در حـق هـر كـه نازل شده سفر به سفر تا تمام آن را جمع كنيم . پس اءلوقا و مرقابوس و يوحنا و متى سـاخـتـنـد ايـن انـجـيـل را بـراى شـمـا بـعـد از ايـنـكـه مـفـقـود كـرديـد انـجـيل اول و اين چهار نفر شاگردان علماى اولين بودند آيا دانستى اين را؟ جاثليق عرض كرد كه من قبل از اين ، اين را نمى دانستم و الا ن به آن دانا شدم و بر من ظاهر شد علم تو به انجيل و شنيدم چيزهاى چند از آن مى دانى كه قلب من گواهى مى دهد بر حقيقت آن و طلب مـى كـنـم زيـادتى و بسيارى فهم را. حضرت فرمود: شهادت اينها نزد تو چگونه است ؟ عـرض كـرد: جـائز و مـسـموع است اينها علماى انجيل هستند و هرچه شهادت دهند حق است ، پس حـضـرت رضـا عـليـه السـلام بـه مـاءمـون و حـضـار از اهل بيت خود و غير ايشان فرمود: گواه و شاهد باشيد! عرض كردند: گواه هستيم ! پس به جاثليق فرمود به حق فرزند و مادر او يعنى عيسى و مريم آيا مى دانى كه متى گفت عيسى فـرزنـد داود بـن ابـراهيم بن اسحاق بن يعقوب بن يهود بن حضرون است و مرقابوس در نـسـب عـيـسـى بـن مـريـم گـفـت كـه عـيـسـى كـلمـه خـدا اسـت كـه حـلول كرده است در جسد آدمى پس انسان شده است ، و اءلوقا گفت كه عيسى بن مريم و مادر او دو انـسـان بـودنـد از گـوشـت و خـون پـس روح القـدس در ايـشـان داخل شد. اى جاثليق ! تو قائل هستى بر آنكه شهادت عيسى در حق خودش حق است كه گفته مـى گـويـم به شما اى گروه حواريون به درستى كه صعود نكند به آسمان مگر كسى كه از آسمان نازل شده باشد مگر راكب به غير خاتم انبياء، پس به درستى كه او صعود نـمـايـد بـه آسـمـان و فـرود آيـد، چـه مـى گـويـى در ايـن قـول ؟ جـاثـليق گفت : اين قول عيسى است انكار نمى كنيم ما آن را. حضرت فرمود: چه مى گـويـى در ايـن قـول ؟ جاثليق گفت : اين قول عيسى است انكار نمى كنيم ما آن را. حضرت فـرمـود: چـه مى گويى در شهادت دادن اءلوقا و مرقابوس و متى بر عيسى و آنچه نسبت به او دادند، جاثليق گفت : دروغ گفتند بر عيسى . حضرت رضا عليه السلام فرمود: اى قـوم ! آيـا تـزكـيـه نـكـرد جـاثـليـق ايـن عـلمـا را و شـهـادت نـداد كـه ايـنـهـا عـلمـاى انـجـيل هستند و قول آنها حق است ، جاثليق گفت : اى عالم مسلمانان ! دوست مى دام كه مرا عفو فرمايى از امر اين علما، حضرت فرمود: عـفـو كـردم اى نـصـرانـى ، سـؤ ال كـن از آنـچـه مـى خـواهـى ، جـاثـليـق گـفـت سـؤ ال كـنـد از تـو غـيـر از من ، به حق حضرت مسيح گمان نمى كنم كه در علماء مسلمانان مانند تو باشد، پس رو كرد حضرت رضا عليه السلام به راءس الجالوت و فرمود: تو از من سـؤ ال مـى كـنـى يـا مـن از تـو سـؤ ال كـنـم ؟ عـرض كـرد: بـلكـه مـن سـؤ ال مـى كـنـم و از تـو دليـلى نـمـى پـذيـرم مـگـر ايـنـكـه از تـورات يـا انـجـيـل يـا زبور داود باشد يا چيزى باشد كه در صحف ابراهيم و موسى باشد. حضرت فـرمـود: قـبول مكن از من حجت و دليلى مگر به آن چيزى كه تنطق كرده به آن تورات بر لسـان مـوسى بن عمران و انجيل بر لسان عيسى بن مريم و زبور و بر لسان داود. پس راءس الجـالوت عـرض كرد كه از كجا ثابت مى كنى نبوت محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم را؟ حـضـرت فـرمود: شهادت داده به نبوت او، موسى بن عمران و عيسى بن مريم و داود خليفة اللّه در زمـيـن عـرض كـرد: ثابت كن قول موسى بن عمران را! حضرت فرمود: اى يهودى ! آيـا مى دانى موسى وصيت نمود با بنى اسرائيل و فرمود به ايشان كه به زودى بيايد بـر شـمـا پيغمبرى از اخوان و برادران شما، تصديق كنيد او را و كلام او را بشنويد. پس آيـا مـى دانـى از بـراى بـنـى اسـرائيـل اخـوه و بـرادرانـى غـيـر از اولاد اسـمـاعـيـل ؟ اگـر بـدانـى و بـشـنـاسـى خـويـشـى يـعـقـوب را بـا اسـمـاعـيـل و سـببى و قرابتى كه ميان ايشان بود از جانب ابراهيم . راءس الجالوت گفت : بـلى ايـن گـفـتـه موسى است ما او را رد نمى كنيم ، حضرت فرمود: آيا از برادران و اخوه بنى اسرائيل پيغمبرى هست غير از محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم ؟ گفت : نه ، حضرت فـرمـود: آيـا ايـن نـزد شما صحيح نيست ؟ عرض كرد: بلى صحيح است و لكن من دوست مى دارم كـه تـصـحـيـح كـنـى نبوت محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم را از تورات ، حضرت فرمود: آيا انكار مى كنيد كه در تورات است : ( جاءَ النُّورُ مِنْ جَبَلِ طُورِ سَيْناءَ وَ اَضاءَ لَنا مِنْ جَبَلِ ساعيرَ وَ اسْتَعْلَنَ عَلَيْنا مِنْ جـَبـَلِ فـارانَ ) ؛ يعنى آمد نورى از كوه طور سيناء و روشنى داد ما را از كوه ساعير و عيان و آشكار گرديد بر ما از كوه فاران ، راءس الجالوت گفت : مى شناسم اين كلمات را اما نمى دانم تفسير آن را. حضرت فرمود: من به تو مى گويم : امـا آنـكـه نـور از كـوه طـور سـيـنـاء مـراد وحـى حـق تـعـالى اسـت كـه نازل فرمود بر موسى عليه السلام در كوه طور سيناء. و امـا ايـنـكـه روشـنـى داد مردم را از ( كوه ساعير ) پس آن كوهى است كه حق تعالى وحى فرستاد به عيسى بن مريم در وقتى كه عيسى بالاى آن كوه بود. و امـا اينكه آشكار گرديد بر ما از ( كوه فاران ) پس آن كوهى است از كوههاى مكه كـه بـيـن آن و مـكـه مـعـظـمـه يـك روز راه اسـت ، و شـعـيـاى پـيـغـمـبـر گـفـتـه بـنـابـر قول تو و اصحاب تو در تورات : ( رَاءَيْتُ راكِبَيْنِ اَضاءَ لَهُمُ اْلاَرْضُ اَحَدَهُما عَلى حِمارٍ وَ اْلا خَرُ عَلَى الْجَمَلِ ) ؛ يـعـنـى ديـدم مـن دو سـوارى كه روشن شده بود براى ايشان زمين يكى از ايشان سوار بر حمار بود و ديگرى سوار بر شتر. پـس كـيـسـت آن راكـب حمار و كيست آن شتر سوار؟ راءس الجالوت گفت : كه من نمى شناسم ايـشان را خبر بده مرا كه كيستند آن دو نفر؟ حضرت فرمود: اما راكب حمار پس عيسى است و امـا آن شـتـر سـوار مـحـمـّد صـلى اللّه عـليـه و آله و سلم است ، آيا انكار مى كنى اين را از تـورات ؟ گـفـت : انـكـار نمى كنم اين را، پس از آن حضرت فرمود: آيا مى شناسى حيقوق پـيـغـمـبـر را؟ عرض كرد: بلى او را مى شناسم ، فرمود: او گفته و در كتاب شما نوشته اسـت كـه آورد خداوند بيانى از كوه فاران و پر شد آسمانها از تسبيح احمد و امت او يَحْمِلُ خَيْلَهُ فى الْبَحْرِ كَما يَحْمِلُ فى الْبَرِّ بياورد ما را به كتابى تازه بعد از خرابى بيت المـقـدس و مـقصود از ( كتاب تازه ) قرآن است آيا مى شناسى اين را، تصديق دارى بـه او؟ راءس الجـالوت گـفـت كـه حـيـقـوق پـيـغـمـبـر ايـنها را گفته است و ما منكر نيستيم قـول او را، حـضـرت فـرمـود كـه داود در زبـور خـود گـفـتـه و تـو آن را قرائت مى كنى : پـروردگـارا! مـبـعـوث گـردان كـسى را كه برپا كند سنت را بعد از زمان فترت ، يعنى مـنـقـطـع شـدند آثار نبوت و مندرس شدن دين ، پس آيا مى شناسى پيغمبرى را كه برپا كرد سنت را بعد از زمان فترت غير از محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم ، راءس الجالوت گـفـت : اين قول داود است ما مى دانيم آن را و انكار نمى كنيم و لكن مقصود او به اين كلام ، عـيـسـى اسـت و ايـام او فـتـرت اسـت . حـضـرت رضـا عـليـه السـلام فـرمـود: جـهـل دارى و نـمى دانى كه حضرت عيسى مخالفت سنت ننمود و موافق بود با سنت تورات تـا ايـنـكـه حـق تـعـالى او را بـه آسـمـان بـالا بـرد و در انـجـيل نوشته است ( ابن البرّة ) رونده است و ( بارقليطا ) بعد از او آينده اسـت و او سـبـك مـى كـند بارها را و تفسير مى كند براى شما هر چيزى را و گواهى مى دهد بـراى مـن هـمـچـنـان كـه مـن گـواهـى دادم بـراى او، مـن آوردم بـراى شـمـا امـثـال را و او مـى آورد بـراى شـمـا تـاءويـل را، آيـا تـصـديـق مـى كـنـى ايـنـهـا را در انجيل ؟ گفت : آرى و انكار نمى كنم آن را. پـس حـضـرت رضـا عـليـه السـلام فـرمـود: اى راءس الجـالوت ! سـؤ ال بـكـنـم از تـو از پـيـغـمـبـر تـو مـوسـى بـن عـمـران ؟ عـرض كـرد: سـؤ ال كـن ، فـرمـود: چـه دليـل دارى بـر اثـبـات نـبـوت مـوسـى ؟ گـفـت : دليـل مـن آن اسـت كـه مـعـجـزه آورد از بـراى نبوت خود به چه چيزى كه احدى از پيغمبران قـبـل از او نـيـاوردنـد. فـرمـود: چـه مـعـجـزه آورد؟ عـرض كـرد: مـثـل شـكـافـتـن دريا و عصا اژدها شدن بر دست او و زدن آن بر سنگ و چشمه ها از آن جارى شـدن و بـيـرون آوردن يـد بـيضا از براى نظر كنندگان و علامتهاى ديگر كه خلق قدرت بـر مـثـل آن نـدارنـد. حـضـرت فـرمـود: راسـت گـفـتـى در ايـنـكـه حـجـت و دليـل او بـر نـبـوتـش ايـن بـود كـه آورد چـيـزهـايـى كـه خـلق قـدرت بـر مـثـل آن نـداشـتـند، آيا چنين نيست كه هركه ادعاى نبوت كرد پس از آن آورد چيزى را كه خلق بـر مـثـل آن قـدرت نـداشـتـنـد واجـب اسـت بـر شما تصديق او؟ گفت : نه ! زيرا كه موسى نـظـيـرى نـداشـت بـه جـهـت آن مـكانت و قربى كه نزد خدا داشت و بر ما واجب نيست اقرار و اعـتـراف بـر نـبـوت هـر كـسـى كـه ادعـاى پـيـغـمـبـرى كـنـد مـگـر آنـكـه مـثـل مـوسـى مـعـجـزه آورد. حـضـرت فـرمـود: پس چگونه اقرار نموديد به پيغمبرانى كه قـبـل از مـوسى بودند و حال آنكه دريا را نشكافتند و از سنگ دوازده چشمه جارى نساختند و دسـتـهاى ايشان مثل دستهاى موسى بيضا بيرون نياورد و عصا را اژدهاى رونده نكردند؟ آن يهودى عرض كرد كه من گفتم به تو كه هر وقت آوردند بر نبوت خود علامات و معجزه را كـه خـلق قـدرت نـداشـتـه بـاشد مثل آن را بياورند اگر چه معجزه اى بياورند كه موسى نياورده باشد يا آورده باشند بر غير آنچه موسى آورده واجب است تصديق ايشان . حضرت فـرمود: اى راءس الجالوت ! پس چه منع كرده ترا از اقرار و اعتراف به نبوت عيسى بن مـريـم و حـال آنـكـه زنـده مـى كـرد مـردگـان را و خوب مى كرد كور مادرزاد و پيس را و از گل مى ساخت شكل مرغ و در آن مى دميد پس به اذن خداوند پرواز مى كرد. راءس الجالوت گـفـت : مـى گويند چنين مى كرد و ليكن ما او را مشاهده ننموديم . حضرت فرمود: آيا گمان مـى كـنـى آن مـعـجـزه هـايـى كه موسى آورد مشاهده كرده اى ؟ مگر نه اين است كه اخبارى از مـعتمدان اصحاب موسى به تو رسيده كه موسى چنين مى كرد؟ عرض كرد: بلى ، حضرت فـرمـود: پس عيسى بن مريم همچنين است اخبار متواتره آمده است كه عيسى چنين و چنان معجزه آورد پـس چـگـونـه شـمـا تـصـديـق مى كنيد موسى را و تصديق نمى كنيد عيسى را؟ راءس الجالوت نتوانست جواب گويد. حضرت فرمود: همچنين است امر محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم و معجزه هايى كه آورده و امـر هـر پـيـغـمبرى كه حق تعالى او را مبعوث نموده . و از آيات و معجزات محمّد صلى اللّه عـليـه و آله و سـلم ايـن بـود كـه آن حـضـرت يـتـيـمـى بـود فـقير و شبان و اجير، كتابى نـيـامـوخـتـه بود و نزد معلى نرفته بود كه چيزى بياموزد، پس آورد قرآنى كه در اوست قصه هاى پيغمبران و خبرهاى آنها حرف به حرف و خبرهاى گذشتگان و آيندگان تا روز قـيـامـت و بـود آن حـضـرت كه خبر مى داد مردم را به اسرار پنهانى آنها و هر عملى كه در خـانـه هـاى خـود مـى كـردنـد و آيـات و مـعجزات بسيار آورد كه به شماره نمى آيد. راءس الجـالوت گفت كه صحيح نشده نزد ما خبر عيسى و محمّد صلى اللّه عليه و آله و سلم و از براى ما جايز نيست كه اقرار كنيم از براى اين دو نفر به چيزى كه نزد ما صحيح نشده . حـضـرت فـرمـود: پـس دروغ گـفتند اين گواهان كه گواهى داده اند از براى عيسى و محمّد صـلى اللّه عـليه و آله و سلم يعنى اين انبياء كه كلام ايشان را ذكر كرده اند و اقرار به آن نموده اند؟ آن يهودى بازماند از جواب دادن و جواب نداد. پس حضرت نزد خود خواند ( هربذاكبر ) را كه بزرگ آتش پرستان بود و به او فـرمـود: خـبـر بـده مـرا از زردشـت كـه گـمـان مـى كـنـى پـيـغـمـبـر تـو اسـت ، چـيـسـت دليل تو بر نبوت او؟ عرض كرد كه معجزه اى آورد به چيزى كه كسى پيش از او نياورد و مـا مـشـاهـده نـكـرديـم لكـن اخـبـار از پـيـشـيـنيان ما از براى ما وارد شده است به اينكه او حـلال كـرده اسـت از بـراى مـا چـيـزى را كـه كـسـى غـيـر از او حـلال نـكـرده اسـت پس ما او را متابعت كرديم ، حضرت فرمود: چنين است كه چون اخبارى از براى شما آمده است و به شما رسيده است متابعت كرده ايد پيغمبر خود را؟ عرض كرد: بلى ، فـرمـود: سـايـر امـم گـذشـتـگـان هـم اخـبارى به ايشان رسيده است به آنچه كه آوردند پـيـغـمبران و آنچه آورد موسى و عيسى و محمّد عليهم السلام ، پس چيست عذر شما در اقرار نكردن از براى ايشان زيرا كه اقرار شما بر زردشت از جهت خبرهاى متواتره است كه آورد چـيـزى را كـه غـيـر او نياورده . ( هربذ ) در همين جا از كلام منقطع شد و ديگر چيزى نياورد. پس حضرت رضا عليه السلام فرمود: اى قوم ! اگر در ميان شما كسى باشد كه مـخـالف اسـلام بـاشـد و بـخـواهـد سـؤ ال كـنـد، سـؤ ال كند بدون شرم و خجالت . پـس بـرخـاسـت عمران صابى و او يكى از متكلمين بود، گفت : اى عالم و داناى مردم ! اگر نـه آن بود كه خودت خواندى ما را به سؤ ال كردن و چيز پرسيدن من اقدام نمى كردم در سؤ ال از تو، پس به تحقيق كه من در كوفه و بصره و شام و جزيره رفته ام و متكلمين را مـلاقـات نموده ام هنوز به كسى برنخوردم كه از براى من ثابت كند و احدى را كه غير او نـبـاشـد و قـائم بـاشـد بـه وحـدانـيـت خـود آيـا اذن مـى دهـى كـه از تـو سـؤ ال كنم ؟ حضرت فرمود كه اگر در اين جمعيت عمران صابى باشد تو هستى ؟ عرض كرد: بـلى مـنـم عمران . حضرت فرمود: سؤ ال كن اى عمران ولى انصاف پيشه كن و بپرهيز از كـلام سـسـت و تباه و جوز، گفت : اى سيد و آقاى من ! سوگند به خدا كه من اراده ندارم مگر آنـكـه از براى من ثابت كنى چيزى را كه در آويزم به آن و از آن نگذرم ، حضرت فرمود: سؤ ال كن از آنچه بر تو آشكار و ظاهر است . پس مردم ازدحام و جمعيت نموده و بعضى به بـعـضـى مـنـضـم شـدنـد، عـمـران گـفـت : خـبـر بـده مـرا از كـائن اول و از آنـچـه خـلق كـرده ، حـضـرت فـرمـود: سـؤ ال كردى پس فهم كن جواب آن را. مـؤ لف گـويـد: كـه حـضـرت جـواب او را مـفـصـل فـرمـود، او ديـگـر بـار سـؤ ال كـرد حـضـرت جـواب داد، و هـكـذا در كـلام طـولانـى كـه نقل آن منافى است با وضع كتاب تا آنكه وقت نماز رسيد، عمران عرض كرد: اى مولاى من ! مـسـاءله مرا قطع مكن همانا دل من رقيق و نازك شده ، به اين معنى كه نزديك است مطلب بر مـن مـعـلوم شـود و اسلام آورم . حضرت فرمود: نماز مى گزاريم و برمى گرديم ! پس آن جـنـاب و مـاءمـون از جـا بـرخـاسـتـنـد و آن حـضـرت در داخـل خـانـه نـمـاز گـزارد و مـردم در بـيـرون پـشت سر محمّد بن جعفر نماز گزاردند، پس حـضـرت و مـاءمـون بـيـرون آمـدند و حضرت به مجلس خود عود فرمود و عمران را طلبيد و فـرمـود: سـؤ ال كـن اى عـمـران ! پـس عـمـران سـؤ ال كـرد و حـضـرت جـواب داد و پـيـوسـته او سؤ ال مى كرد و حضرت جواب مى فرمود تا آنكه فرمود به عمران : ( اَفـَهـِمـْتَ يـا عـِمـْرانُ؟ قـالَ: نـَعَمْ يا سَيِّدى ! قَدْ فَهِمْتُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ اللّهَ تَعالى عَلى مـاوَصـَفـْتـَهُ وَحَّدْتـَهُ وَ اَنَّ مـُحـَمَّدا عَبْدهُ الْمَبْعُوثُ بِالْهُدى وَ دينِ الْحَقِ. ثُمَّ خَرَّ ساجِدا نَحْوَ الْقِبْلَةِ وَ اَسْلَمَ ) ؛ عمران شهادتين بر زبان راند و افتاد به سجده رو به قبله و اسلام آورد.

راوى حـسـن بـن محمّد نوفلى گويد كه چون متكلمين نظر به كلام عمران صابى نمودند و حـال ايـنـكـه او مـردى جدلى بود كه هرگز كسى حجت او را قطع نكرده بود ديگر احدى از عـلمـاى اديـان و اربـاب مـقـالات نـزديـك حـضـرت نـيـامـد و از چـيـزى از آن جـنـاب سـؤ ال نـشـد و شـب درآمـد پـس مـاءمـون و حـضـرت رضـا عـليـه السـلام بـرخـاسـتـنـد و داخـل مـنـزل شـدنـد و مـردم مـتفرق شدند و من با جماعتى از اصحاب بودم كه محمّد بن جعفر فـرسـتـاد و مـرا احـضـار نـمود، من نزد او حاضر شدم . گفت : اى نوفلى ! ديدى گفتگوى رفـيـق خـود را، بـه خـدا سـوگـند كه گمان نمى كنم هرگز على بن موسى عليه السلام درآمده باشد در چيزى از اين مطالب كه امروز بيان كرد و معروف نبوده نزد ما كه در مدينه تـكـلم كـرده باشد يا اصحاب كلام نزد او جمع شده باشند. من گفتم كه حاجيان نزد او مى آمـدند از مسائل حلال و حرام خود مى پرسيدند و او جواب آنها را مى داد و بسا بود كه نزد او مـى آمـد كـسـى كـه بـا او مـحاجه مى كرد. محمّد بن جعفر گفت : اى ابومحمّد! من بر او مى تـرسـم كه اين مرد، يعنى ماءمون بر او حسد برد و او را زهر دهد يا اينكه در بليه اى او را گـرفـتـار كـنـد، تـو بـه او اشـاره كـن كـه خـود را از امـثـال ايـن سـخـنـان نـگـاه دارد و ايـنـگـونـه مـطـالب نـفـرمـايـد. مـن گـفـتـم : از مـن قبول نمى كند و مراد اين مرد (يعنى ماءمون ) امتحان او بود كه بداند نزد او چيزى از علوم پـدران او هـسـت يـا نـه ؟ گـفـت : بـه او بـگـو كـه عـمـويـت كـراهـت دارد دخول ترا در اين باب و دوست دارد كه خود را نگاه دارى كنى از اين چيزها به جهاتى چند.

راوى گـويـد: چـون بـه مـنـزل حـضـرت رضـا عـليـه السـلام رفتم خبر دادم آن حضرت را به آنچه عمويش محمّد بن جعفر گفته بود. حضرت تبسم كرده فرمود: خداوند حفظ فرمايد عمويم را خوب مى دانم به چه سـبـب كراهت دارد اين سخنان مرا، پس فرمود: اى غلام ! برو به سوى عمران صابى و او را بـيـاور نـزد مـن ، گـفتم : فدايت گردم ! من مى دانم جاى او را نزد بعضى از اخوان ما از شـيـعـيـان اسـت . فـرمـود: باكى نيست مال سوارى ببريد و او را بياوريد، من رفتم و او را آوردم حـضـرت او را تـرحـيـب كـرد و جـامـه طـلبـيـد و او را خـلعـت داد و مال سوارى به او مرحمت نمود و ده هزار درهم طلبيد و به او عطا فرمود.

من گفتم : فدايت گردم ! به جا آوردى فعل جدت اميرالمؤ منين عليه السلام را، فرمود: اين چنين دوست مى داريم ما. پس امر فرمود شام حاضر كردند، مرا نشانيد در طرف راست خود و عمران را نشانيد در طرف چپ خود، چون از خوردن طعام فارغ شديم فرمود به عمران برو خـدا يـارت بـاد و صبح نزد ما حاضر شو تا ترا اطعام كنيم به طعام مدينه و بعد از اين عـمـران چـنـيـن بـود جـمـع مـى گشتند به نزد او متكلمون از اصحاب مقالات و با او تكلم مى كـردنـد و او امـر ايـشـان را باطل مى كرد تا آنكه از او اجتناب و دورى نمودند، و ماءمون ده هـزار درهـم بـه عـمـران عـطـا كـرد و ( فـضـل ) هـم مـقـدارى مال و اسب سوارى به او داد و حضرت رضا عليه السلام او را متولى موقوفات بلخ نمود پس عطاى بسيار به او رسيد.

00000000000000000000000000

امام رضا(ع)ودعبل

0000000000

اباصلت هروى حكايت كند: روزى دعبل خزاعى شاعر اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام - در شهر مَرْوْ به محضر مبارك امام علىّ بن موسى الرّضا عليهما السلام شرفياب شد و اظهار داشت : ياابن رسول اللّه ! قصيده اى در شاءن و عظمت شما اهل بيت ، سروده ام و علاقه مندم آن را در محضر شما بخوانم ؟

امام عليه السلام فرمود: بخوان .

پس دعبل خزاعى قصيده خود را در حضور مبارك حضرت آغاز كرد؛ و چون به اين شعر رسيد:(17)

مى بينم كه حقوق و شئون اهل بيت در بين غير صاحبانش تقسيم گشته ، و دست ايشان از تمامى حقوق ، قطع و خالى گشته است .

امام عليه السلام شروع به گريستن نمود؛ و پس از لحظه اى فرمود: راست گفتى ، اى خزاعى ! حقيقت را بيان كرده اى .

و چون دعبل ، اين شعر را سرود:

هنگامى كه در تنگ دستى قرار گيرند و جهت احقاق حقّ خويش به غاصبين مراجعه نمايند، آن ها از پرداخت هرگونه كمكى امتناع مى ورزند و ايشان دست خالى خواهند بود.

حضرت دست هاى مبارك خود را به هم مى فشرد و كف دست پشت و رو مى نمود و مى فرمود: آرى ، به خدا سوگند، تمامى آن ها را قبضه و غصب كرده اند.

و هنگامى كه اين شعر را خواند:

همانا من در دنيا از روزگار آن وحشت داشته ام ؛ وليكن اميدوارم بعد از مرگ به جهت علاقه و محبّت به شما اهل بيت در اءمنيت و آسايش قرار گيرم .

حضرت فرمود: اى دعبل ! خداوند متعال تو را از سختى ها و شدايد قيامت در اءمان دارد.

و همين كه به اين شعر رسيد:

و قبر نفس زكيّه يعنى ؛ امام موسى كاظم عليه السلام در بغداد است ، خداوند متعال او را در عالى ترين غرفه ها و مقامات اُخروى جاى داده است .

امام عليه السلام اظهار نمود: آيا مايلى دو قصيده هم من بسرايم و بر اشعارت افزوده شود؟

دعبل خزاعى عرضه داشت : بلى ، ياابن رسول اللّه !

پس حضرت رضا عليه السلام چنين سرود:

و قبر ديگرى در طوس خواهد بود، كه چه ظلم ها و مصيبت هائى را متحمّل شده و درونش را از زهر جفا به آتش كشيده اند كه تا روز محشر سوزان است .

و خداوند، حجّت خود يعنى ؛ امام زمان عجّل اللّه تعالى فى فرجه الشّريف را مى فرستد و تمام ناراحتى ها و اندوه ما اهل بيت را برطرف مى گرداند.

بعد از آن ، دعبل خزاعى سؤ ال كرد: اين قبر از چه كسى است ، كه در طوس مدفون مى گردد؟!

حضرت در پاسخ فرمود: قبر خود من مى باشد، و طولى نخواهد كشيد كه طوس محلّ تجمّع شيعيان و زوّار من گردد.

پس هركس مرا در غريبى طوس با معرفت زيارت نمايد، آمرزيده شود و در قيامت با من محشور خواهد شد.

سپس امام عليه السلام به دعبل فرمود: لحظه اى درنگ كن و از جاى حركت منما.

و آن گاه حود حضرت وارد اندرون منزل شد؛ و پس از گذشت لحظاتى ، خادم وى بيرون آمد و مقدار صد دينار تحويل دعبل خزاعى داد و اظهار داشت : سرور و مولايم فرمود: اين پول ها را خرجى راه خود قرار بده .

دعبل عرضه داشت : به خدا سوگند، كه من براى پول نيامدم ؛ و دِرهم ها را برگرداند و گفت : اگر ممكن است لباسى از لباس هاى حضرت به من داده شود،

پس چون خادم آن دراهم را خدمت امام عليه السلام برد؛ و حضرت همان مقدار پول را با يك لباس مخصوص از لباس هاى خود را براى دعبل ارسال نمود.

پس از آن كه دعبل - ضمن جريانات مهمّى كه در مسير راه برايش اتّفاق افتاد - به منزل خويش وارد شد، كنيزى داشت كه بسيار مورد علاقه اش بود، چشمش نابينا گشته و تمام پزشكان از معالجه و درمان آن عاجز و نااميد بودند، لذا مقدارى از آن لباس حضرت را بر صورت و چشم هاى كنير ماليد، كه به بركت آن بلافاصله كنيز، بينائى خود را باز يافت ... .(18)

همچنين محدّثين و مورّخين به نقل از دعبل خزاعى - كه شخصاً حكايت كند - آورده اند:

روزى در خراسان به مجلس حضرت علىّ بن موسى الرّضا عليهما السلام وارد شدم ، پس از گذشت لحظه اى حضرت فرمود:

اى دعبل ! شعرى براى ما بخوان .

و من هم اشعارى را كه خود، در منقبت اهل بيت رسول اللّه عليهم السلام سروده بودم ، خواندم .

چون مقدارى از آن اشعار را خواندم ، حضرت بسيار گريست ؛ چندان كه حالت بيهوشى به حضرت دست داد و خادمى كه كنار حضرت بود، به من اشاره كرد: ساكت باش ؛ و من ديگر چيزى نخواندم تا آن كه حضرت به هوش آمد.

بار ديگر فرمود: اشعارت را تكرار كن .

و من نيز تكرار كردم ، مجدّدا حضرت در اثر گريه بسيار، حالت اوّليّه را پيدا نمود و من ساكت شدم ؛ و تا سه مرتبه چنين گذشت ، تا آن كه در مرحله چهارم اشعارم را تا آخر خواندم .

و در پايان ، حضرت سه مرتبه فرمود: اءحسنت ، اءحسنت ، اءحسنت .

سپس امام رضا عليه السلام دستور فرمود كيسه اى كه در آن سه هزار درهم سكّه بود، به من داده شود و همچنين پارچه هاى گرانبهاى زيادى را نيز به من عطا نمود.

0000000000

دعبل گويد پـس من به آن حضرت گفتم كه توقع آن داشتم كه از جامه هاى بدن

مبارك خود جامه اى به من كرم نمايى تا در وقت مردن كفن خود سازم ، فرمودند كه چنين كنم و بـه مـن جـامـه اى بـخـشـيـدنـد كـه خـود آن حـضـرت آن حـضـرت را اسـتـعمال نموده بودند و منشفه لطيف نيز شفقت فرمودند و فرمودند كه ايـن را نـگـاه دار كـه بـه بـركـت آن مـصـون و مـحـفـوظ خـواهـى بـود و بـعـد از آن فـضـل بـن سـهـل ذوالريـاسـتين كه وزير ماءمون بود صله اى نيكو به من داد، اسب تركى راهـوار بـا زيـن و يـراق به من فرستاد. و چون مدتى برآمد معاودت عراقى در خاطر جلوه گر آمد در اثناى راه بعض از قطاع الطريق بر ما بيرون آمدند و مرا و رفيقان مرا تمامى غارت كردند چنانكه بر بدن من غير كهنه قبائى نگذاشتند و من تاءسف بر هيچ چيز اسباب خـود نـمـى خورم الا بر آن جامه و منشفه كه حضرت به من انعام فرمودند و تفكر مى كردم در آن سخن كه به من گفته بودند كه اين جامه و منشفه را حفظ كن كه به بركت آن محفوظ خـواهـى بـود كـه نـاگـاه يـكـى از گـروه حـرامـى بـر هـمـان اسـب كـه فـضـل بـن سهل ذوالرياستين به من داده بود سوار شده نزديك من آمد و اين مصرع شعر مرا را بـخـواند كه ( مدارس آيات خلت من تلاوة ) به گريه افتاد و چون من اين حالت از او مـشـاهـده كـردم تـعـجـب نـمـودم كه در آن ميان شخصى شيعى ديدم و بنابراين طمع در اسـتـرداد جـامـه و مـنشفه حضرت امام نموده به آن شخص گفتم كه اى مخدوم ! اين قصيده از كـيست ؟ گفت : را با اين چه كار است ؟ گفتم : اين پرسش من سببى دارد كه ترا از آن خبر خـواهم كرد، گفت : اين قصيده را شهرت او نسبت به صاحبش بيش از آن است كه مخفى ماند. گـفـتـم : او كـيـسـت ؟ گـفـت : دعبل بن على شاعر آل محمّد عليهم السلام جزاء اللّه خيرا. پس گـفتم : واللّه ! دعبل منم و اين قصيده از من است ، آن شخص از جاى درآمده گفت : اين چه سخن دور از كـار اسـت كـه مى گوئى ؟ گفتم : از اهل قافله تحقيق نمائيد. پس بفرستاد و جمعى از اهـل قـافـله را حـاضـر سـاخـت و از حـال مـن سـؤ ال نـمـود، هـمـگـى گـفـتـنـد كـه ايـن دعـبـل بـن عـلى الخـزاعـى اسـت چـون مـرا بـه يـقـيـن دانـسـت كـه دعـبـلم ، گـفـت : جـمـيـع مال اهل قافله را به جهت خاطر تو بخشيدم آنگاه منادى ندا كرد در ميان اصحاب خود تا جميع امـوال مـا را دادنـد و مـا را بـدرقه شده به محل امن رسانيدند و سر آنچه حضرت امام عليه السـلام از آن خـبـر داده بـود بـه ظـهـور رسـيـد و جـمـيع قافله به بركت جامه و منشفه آن حضرت ماءمون ماندند.

0000000000

و در كـتـاب ( عـيـون اخـبـار الرضـا عـليـه السـلام ) مـذكـور اسـت كـه چـون دعـبـل از ايـن ورطـه خـلاصـى يافت و به شهر قم رسيد شيعيان قم به نزد او آمدند و از او التـمـاس خواندن قصيده مذكور نمودند دعبل ايشان را همراه خود به مسجد جامع برد و بر مـنـبـر رفـت و قـصـيـده را بـر ايـشـان خـوانـد و اهـل قـم مـال و خـلعـت بـسـيـار بـر او نـثـار كـردنـد آنـگـاه چـون خـبـر جبه مبارك آن حضرت كه به دعـبـل داده بـود بـه گـوش اهل قم رسيد از او التماس نمودند كه آن را به هزار دينار به ايـشـان بـفـروشد، دعبل از آن امتناع نمود. ديگر باره التماس نمودند كه پاره اى از آن را بـه ايـشـان بـه هـزار ديـنـار بـفـروشـد آن نـيـز درجـه قـبـول نـيافت و چون دعبل از قم بيرون رفت بعضى از جوانان خودراى كه به آن نواحى بـودنـد خـود را بـه او رسـانـيـدنـد و جـبـه را بـه زور از او گـرفـتـنـد. دعبل به قم باز گرديد و از اهل آنجا التماس نمود كه جبه را به او بدهند آن جوانان از او امـتـنـاع نـمـودنـد و امـتـثـال امـر مـشـايـخ و اكـابـر خـود نـكـردنـد، لاجـرم دعـبـل را گـفـتـنـد جـبـه بـه دسـت تـو نـمـى آيـد هـمـان هـزار ديـنـار را بـگـيـر، دعـبـل قبول نكرد و آخر چون از آن نوميد گرديد التماس كرد كه پاره اى از آن جبه را به او دهند، آن جماعت قبول اين معنى نموده پاره اى از آن جبه با هزار دينار به او دادند.

0000000000

دعبل به وطن خود معاودت نمود، چون به وطن رسيد ديد كه دزدان خانه او را بالتمام غارت كـرده انـد و چـون در وقـت مـفـارقـت از حـضـرت امـام رضا عليه السلام آن حضرت صره اى مـشتمل بر صد دينار نيز به او داده بودند و فرموده بودند كه اين را نگاه دار كه به آن محتاج خواهى شد دعبل آن را به شيعه عراق هديه نمود و در عوض هر دينار صد درهم به او دادنـد چـنـانـچـه از آن صـره ده هـزار درهـم بـه دسـت او آمـد و مـقـارن ايـن حـال چـشـم جـاريه دعبل كه با او محبت عظيم داشت رمد عظيم پيدا كرد و طبيبان را بر سر او حـاضـر سـاخـتـنـد چـون در چشم او نظر كردند گفتند كه چشم راست او معيوب شده است و ما عـلاج او نـمـى تـوانـيـم نـمـود و چـشـم چپ او را معالجه مى كنيم و اميدواريم كه خوب شود. دعـبـل از اين سخن غمناك شد و كلفت بسيار يافت تا آنكه پاره جبه حضرت امام رضا عليه السـلام كـه هـمـراه داشـت او را به ياد آمد آنگاه آن را بر چشم جاريه ماليد و چشم او را از اول شـب بـه عـصـابـه اى از آن بست چون صبح شد به بركت آن چشمهاى او بهتر از ايام سابق شد.

0000000000000000000000000

ياران ايراني امام رضا(ع)

0000000000

سابقه تشيع در ميان ايرانيان به دوران رسول اعظم الهي ميرسد. با آنکه دوران پيشوايان پاک شيعه به لحاظ حاکميت دشمنان کينه توز اسلام و اهلبيت:از سياهترين بسترهاي تاريخ تشيع به شمار ميايد. اما بهرههاي علمي و معنوي ايرانيان از رهبران معصوم و ياري آنان در مآخذ تاريخي چشمگير است. اين ريشة اعتقادي که برگرفته از حس حقجويي و آزاد منشي ايراني است، چنان استقبالي را از امام رضا عليه السلامدر شهرهاي ايراني به نمايش گذاشته است. که در بستر تاريخ به عنوان يک سند افتخار جاويدان خواهد ماند. وصف ياران ايراني امام رضا و حتي آوردن نام همة آنان در يک نوشتار دشوار است. از اين رو در اين نوشته به معرفي آن دسته از ياران ايراني حضرت امام رضا عليه السلامکه آغاز نامشان با حرف الف باشد، به گونهاي کوتاه بسنده ميشود.

0000000000

براهيم بن محمد همداني – مولي همداني[2]

معروفيت او به اين نام از آن روست که حضرت امام رضا عليه السلام در نوشته از وي به مولي همداني ياد ميکند. وي از دلباختگان امامت و ولايت به شمار ميايد؛ زيرا نام مولي همداني در زمرة ياران سه معصوم ديده ميشود.[3] و اين افتخاري است که او را از ديگر همگنان خود برجسته ميسازد. پس از شهادت امام رضا عليه السلام از امام جوادعليه السلام بهره ميبرد. و پس از آن حضرت نيز در گروه ياران امام عليالنقيعليه السلام جاي ميگيرد. ابراهيم بن محمد در زمرة وکلاي امام هاديعليه السلام است.[4] او چهل بار به زيارت خانه خدا ميرود. کشّي درکتاب رجال خود، در ذيل أحمد بن اسحاق تصريح دارد که محمد بن مسعود، علي بن محمد، محمد بن أحمد، محمد بن عيسي، ابو محمد رازي و أحمد بن ابوعبدالله برقي، برخي ديگر، همگي از ابراهيم بن محمد همداني و ايوب بن نوح و أحمد بن ضمره و احمد بن اسحاق به عنوان ثقه ياد ميکنند. همچنين در ذيل سخن از ابراهيم بن محمد همداني مينويسد: حديث کرد برايم أحمد بن محمد، از ابراهيم بن محمد همداني که گفت: « حضرت ابوجعفر – امام جواد به پدرم نوشت که براي ايشان توطئه¬اي که سميع – (از دشمنان تشيع) در حقم مرتکب ميگردد «بنويسم» براي حضرت نوشتم. امام با خط مبارک خود براي من نوشتند: «اندوهگين مباش، خداوند تو را در برابر ستمکاران ياري ميکند، من نيز تو را به ياري پروردگار بشارت ميدهم. پاداش معنويت هم نزد خداوند کريم محفوظ است. پس آفريدگارت را فراوان ستايش نما و هرگز از يادش غافل مباش.[5]

0000000000

2- ابراهيم بن اشعري قمي

0000000000

وي نخست پروانة شمع وجود موسي بن جعفر است. پس از شهادت آن حضرت در زمره ياران امام علي بن موسي الرضا عليه السلامدر ميايد و نزد حضرتش به کسب دانش و تهذيب نفس ميپردازد.[6]

او از ويژه عالماني است که پرورش شخصيت او مرهون تلاش امام معصوم ميباشد و براي همين از هردو بزرگوار روايت ميکند. با همکاري برادرش فضل بن محمد کتابي مينويسد که حسن بن علي بن فضّال از آن روايت مينمايد.[7]

0000000000

3- ابراهيم بن ابيمحمود خراساني، معروف به مولي خراساني

0000000000

از اين رو که ايراني است و هم شخصيتي برجسته دارد. در کشورهاي عربي به مولي خراساني شناخته ميشود. از ياران موسي بن جعفرعليه السلام شمرده ميشود. اما پس از شهادت آن حضرت در صف ياران امام علي بن موسي الرضا عليه السلامقرار ميگيرد.[8] عالماني چون نجاشي و شيخ طوسي موثقش ميخوانند. کتابي هم داشته که أحمد بن عيسي آن را روايت ميکند.[9]

0000000000

4- ابراهيم بن سلام نيشابوري (ابن سلامه)

0000000000

وي راوي حديث و از وکلاي امام به شمار مي ايد. برخي صلاحيتش را انکار ميکنند و براي همين نيز به سمت وکالتش از سوي امام هم به ديده ترديد مينگرند. حديثش را هم معتبر نميدانند. اما بزرگاني چون شيخ طوسي، علامه حلي، نه در صلاحيتش ترديد دارند، و نه اعتبار روايتش، وکالتش از سوي امام را نيز تاييد ميکنند و سمت وکالت از جانب معصوم را بر صلاحيت و درستي گفتارش دليل ميآورند.[10]

بيشک ابراهيم بن سلام(سلامه) نيشابوري در زمره ياران فرهيختة امام رضا عليه السلام است، زيرا غالب سخنان منفي که درباره شخصيتهاي برجستة شيعي در تاريخ اسلام به چشم ميايد. بر اساس شايعات و انگيزه هاي سياسي دشمنان اهل بيت:رخ مينمايد. با کمي ژرف بيني در تاريخ روشن ميشود که شخصيت هاي شيعي هرچه برجسته تر و در خدمت به اهداف اهلبيت:به توفيقاتي فزونتر دست يابند، تبليغات دشمنان نيز در تخريب چهره آنان حجم و گسترش بيشتر خواهد داشت.

0000000000

5- ابوخالد سجستاني

0000000000

از ياران امام رضا عليه السلام، راوي حديث است.[11] شيخ طوسي بر اين مطلب تاييد دارد. چون شهادت حضرت موسي بن جعفرعليه السلام در زندان هارون مظلومانه و محرمانه رخ مينمايد. نخست بسياري از شيعيان و حتي نزديکان امام شهادتش را باور نميکنند. اما با گذشت زمان هريک از راهي شهادت امام را به عنوان يک واقعيت تلخ ميپذيرند به جزگروهي که در آرزوي رسيدن به رفاه و لذايذ دنيا با اموال و وجوهات شرعي، در دام نيرنگ حکومت عباسي گرفتار ميايند و امامت امام هشتم را انکار مينمايند. بقيه نزد امام رضا عليه السلامميروند و به امامتش ايمان ميآورند. از اين رو عدم پذيرش شهادت امام کاظم عليه السلاماز سوي ياران خالص آن بزرگوار را ميتوان دليل برديد باز و ذهن کاوشگر آنان دانست، نه ترديد در امامت امام رضا عليه السلام شيخ ابوالعباس کشي نيز، ابوخالد سجستاني را در زمرة همين دسته از ياران امام معرفي کرده و نقل ميکند که ابو خالد سجستاني به گمان اينکه امام موسي بن جعفرعليه السلام زنده است. به جمع واقفيه ميپيوندد و سپس با بهره از دانش ستاره شناسي که بيشک نزد امام آموخته است، به شهادت امام کاظم عليه السلاميقين مينمايد و در صف ياران امام رضا عليه السلام در ميايد.[12]

0000000000

6- ابوطاهر بن حمزة بن اليسع قمي

0000000000

او ثقه و راوي حديث است. نجاشي او را از ياران امام رضا و راوي حديث آن حضرت ميداند.[13]

0000000000

7- أحمد بن عامر

0000000000

يار فرهيخته امام رضا عليه السلام است.[14] جد بزرگوارش «وهب بن عامر» از مردان جاويد تاريخ تشيع به شمار ميايد. به سال 61 هجري درياري امام حسينعليه السلام به شهادت ميرسد. أحمد بن عامر راوي حديث نيز هست، پسرش عبدالله بن أحمد از وي روايت ميکند.[15]

0000000000

8- ادريس بن عبدالله اشعري قمي

0000000000

دانشمند و داراي کتاب است. از زکريا حسين بن عثمان و برادرش عبدالملک از او روايت ميکنند. دانش او مرهون بهره گيري از حضرت امام صادق عليه السلام، امام کاظم عليه السلام و امام رضا عليه السلاماست.[16] بيشک فردي که دانش خود را از سه معصوم آموخته باشد. در گفتار ثقه و در رفتار و کردار نيز قابل الگوگيري است.

0000000000

9- ادريس بن حسين اشعري قمي

0000000000

اين راوي ثقه شمرده ميشود. نزد امام رضا عليه السلامشرفياب ميگردد و به فراگيري دانش ميپردازد و از آن حضرت روايت ميکند.[1عليه السلام ]

0000000000

10- ادريس بن يقين

0000000000

وي اهل خراسان و از ياران امام رضا عليه السلاماست.[18]

پيش از امام رضا عليه السلام نيز چندي به محضر حضرت موسي بن جعفرعليه السلام ميرسد و از آن حضرت بهرهميگيرد. اما بيشترين دوران بهرهگيري او نزد امام رضا عليه السلاماست. شيخ طوسي هم او را در شمار ياران ابوالحسنعليه السلام نام ميبرد.[19]

0000000000

11- اسحاق بن ابراهيم حضيني

0000000000

در شمار ياران امام رضا عليه السلاماست، توسط حسن بن سعيد اهوازي نزد هشتمين پيشواي شيعيان ميرسد و از آن حضرت بهره علمي و معنوي ميبرد. در زمره روات حديث است. از امام رضا عليه السلام روايت ميکند.

علي بن مهزيار اهوازي و پسرش حسن بن علي اهوازي از او روايت ميکنند. برخي وثاقتش را تاييد ميکنند.[20]

0000000000

12- اسحاق بن آدم

0000000000

از شيفتگان علي بن موسي الرضا عليه السلامدر شهر قم به شمار ميرود. کتابي هم داشته که در حال حاضر در دست نيست. محمد بن ابيالخطاب آن را روايت ميکند.[21] به گفته ابوالعباس فضل بن حسان دالاني، کتاب اسحاق ابن آدم، مورد نقل محمد بن الحسين بن ابيالخطاب نيز هست.[22]

0000000000

13- ادريس بن زيد

0000000000

يار امام رضا عليه السلام، جليل القدر و درست گفتار است.[23] شيخ صدوق در کتاب من لايحضره الفقيه به دو طريق از او روايت ميکند.[24]

پينوشتها:

1. کشف الغمه، علي بن عيسي اربلي، ج 2، ص 308.

2. خلاصة الاقوال، علامه حلي، ص 2عليه السلام 7.

3. قاموس الرجال، شيخ محمدتقي ششتري، ج 1، ص 189.

4. جامع الروات، ج 2، ص 21؛ التحرير الطاووسي، شيخ حسن (صاحب معالم)، ص 1عليه السلام ؛ ايظاء الاشتباه، علامه حلي، ص 2عليه السلام 7.

5. اعيان الشيعه، محمد امين، ج 2، ص 224.

6. الفهرست، شيخ طوسي، ص 41.

7. اختيار معرفةالرجال، کشي، ص 554؛ اعيان الشيعه، ج 2، ص 203.

8. التحرير الطاووسي، ص 21؛ کتاب الرجال، ابن داود حلي، ص 48.

9. رجال نجاشي، ص 25؛ الفهرست، شيخ طوسي، ص 41.

10. رجال شيخ طوسي، ص 361؛ رجال علامه حلي، ص 4؛ جامع الرواة، ج 1، ص 21.

11. رجال طوسي، ص 396؛ اختيار معرفة الرجال، ص 614.

12. رجال الطوسي، ص 396؛ اختيار معرفة الرجال، ص 614؛ اعيان الشيعه، ج 2، ص 346؛ معجم رجال الحديث، ج 1، ص 21.

13. رجال نجاشي، ص 318؛ جامع الروات، ج 2، ص 396.

14. رجال نجاشي، ص عليه السلام 3؛ رجال شيخ طوسي، ص 365.

15. جامع الروات، ج 1، ص 51؛ رجال ابن داود، ص 38؛ معجم رجال الحديث، ج 2، ص 128.

16. الفهرست، ص 42؛ رجال نجاشي، ص 84؛ جامع الروات، ج 2، ص 25.

17. رجال ابن داود، ص 4عليه السلام ؛ معجم رجال الحديث، ج 2؛ ص 14؛ جامع الروات، ص عليه السلام 7.

18. رجال شيخ طوسي، ص 398.

19. جامع الروات، ج 1، ص عليه السلام 8؛ معجم رجال الحديث، ج 3، ص 15.

20.رجال شيخ طوسي، ص 398؛ اختيار معرفةالرجال، ص 552؛ معجم رجال الحديث، ج 3، ص 34.

21. الفهرست، ص 15؛ رجال ابن داود، ص 54.

22. رجال النجاشي، ص 53؛ معجم رجال الحديث، ج 3، ص 30.

23. جامع الروات، ج 1، ص 36.

24. معجم رجال الحديث، ج 3، ص 10.

غلامحسين صميمي

کليه حقوق برای پايگاه حوزه نت محفوظ است

http://www.hawzah.net/Hawzah/Magazines/MagArt.aspx?MagazineNumberID=5476&id=51695

000000000000000000000000

ثواب زيارت امام رضا(ع)

0000000000

مؤ لف گويد: كه من در اين فصل اكتفا مى كنم به آنچه علامه مجلسى رضوان اللّه عليه در ( جلاءالعيون ) نگاشته ، فرموده : ابن بابويه به سند معتبر روايت كرده است كه مردى از اهل خراسان به خدمت امام رضا عليه السلام آمد و گفت : حضرت رسالت صلى اللّه عـليـه و آله و سـلم را در خـواب ديـدم كـه بـه مـن گـفـت : چـگـونـه خـواهـد بـود حال شما اهل خراسان در وقتى كه مدفون سازند در زمين شما پاره اى از تن مرا و بسپارند به شما امانت مرا و پنهان گردد در زمين شما ستاره من ؟ حضرت فرمود كه منم آنكه مدفون مـى شـود در زمـيـن شما و منم پاره تن پيغمبر شما و منم امانت آن حضرت و نجم فلك امامت و هـدايـت ، هـر كه مرا زيارت كند و حق مرا شناسد و اطاعت مرا بر خود لازم داند من و پدران من شفيع او خواهيم بود در روز قيامت و هر كه ما شفيع او باشيم البته نجات مى يابد هر چند بـر او گـنـاه جـن و انـس بـوده بـاشـد. بـه درسـتـى كه مرا خبر داد پدرم از پدرانش كه حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله و سلم فرمود كه هر كه مرا در خواب ببيند مرا ديده ؛ زيـرا كـه شـيـطان به صورت من متمثل نمى شود و نه به صورت احدى از اوصياء من و نه به صورت احدى از شيعيان خالص ايشان ، به درستى كه خواب راست يك جزو است از هفتاد جزو از پيغمبرى .

بـه سـنـد مـعـتـبـر ديـگـر از آن جناب منقول است كه گفت : به خدا سوگند كه هيچ يك از ما اهـل بـيـت نـيـسـت مـگـر آنـكـه كـشـتـه مـى گـردد و شـهـيـد مـى شـود، گـفـتـنـد: يـابـن رسـول اللّه ! كى ترا شهيد مى كند؟ فرمود كه بدترين خلق خداوند در زمان من مرا شهيد خواهد كرد به زهر و دور از يار و ديار در زمين غربت مدفون خواهد ساخت پس هر كه مرا در آن غـربـت زيـارت كـنـد حـق تـعالى مزد صد هزار شهيد و صد هزار صديق و صد هزار حج كـنـنـده و عـمره كننده و صد هزار جهاد كننده براى او بنويسد و در زمره ما محشور شود و در درجـات عـاليـه بـهشت رفيق ما باشد. ايضا به سند معتبر از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده است كه حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلم فرمود كه پاره اى از تن مـن در زمـيـن خـراسـان مدفون خواهد شد هر مؤ منى كه او زيارت كند البته بهشت او را واجب شود و بدنش بر آتش جهنم حرام گردد.

ايـضـا بـه سـنـد معتبر روايت كرده است كه حضرت صادق عليه السلام فرمود از پسر من مـوسـى عـليـه السـلام پـسـرى بـه هـم خـواهد رسيد كه نامش موافق نام اميرالمؤ منين عليه السـلام بـاشـد و او را بـه سـوى خـراسـان بـرنـد و به زهر شهيد كنند و در غربت او را مدفون سازند، هر كه او را زيارت كند و به حق او عارف باشد حق تعالى به او عطا كند مـزد آنـهـا كـه پـيـش از فـتـح مـكـه در راه خـدا جـان و مـال خـود را بـذل كـردنـد. ايـضـا بـه سـنـد مـعـتـبـر از امـيـرالمـؤ مـنـيـن عـليـه السـلام مـنقول است كه آن جناب فرمود: مردى از فرزندان من در زمين خراسان به زهر ستم و عدوان شـهـيـد خـواهـد شـد كه نام او موافق نام من باشد، و نام پدرش موافق نام موسى بن عمران بـاشـد هـر كـه او را در آن غـربـت زيـارت كـنـد حـق تـعـالى گناهان گذشته و آينده او را بـيـامـرزد اگـرچـه بـه عـدد سـتـاره هـاى آسـمـان و قـطـره هـاى بـاران و بـرگ درخـتـان باشد.

و نـيـز عـلامـه مـجلسى در ديگر كتب خود نقل كرده به سند معتبر از حضرت امام رضا عليه السـلام كـه فـرمـود: زود بـاشـد كـه كشته شوم به زهر با ظلم و ستم و مدفون شوم در پـهـلوى هـارون الرشـيـد و بـگـردانـد خـدا تـربـت مـرا مـحل تردد شيعيان و دوستان من پس هر كه مرا در اين غربت زيارت كند واجب شود براى او كـه مـن او را زيـارت كـنم در روز قيامت و سوگند مى خورم به خدايى كه محمّد صلى اللّه عـليـه و آله و سـلم را گـرامـى داشـته است به پيغمبرى و برگزيده است او را بر جميع خـلايـق كـه هـر كـه از شـما شيعيان نزد قبر من دو ركعت نماز كند البته مستحق شود آمرزش گناهان را از خداوند عالميان در روز قيامت و به حق آن خداوندى كه ما را گرامى داشته است بـعـد از مـحـمـّد صـلى اللّه عـليه و آله و سلم به امامت و مخوصص گردانيده است ما را به وصـيـت آن حـضـرت ، سـوگـنـد مـى خـورم كـه زيـارت كـنندگان قبر من گرامى تر از هر گروهى اند نزد خدا در روز قيامت و هر مؤ منى كه مرا زيارت كند پس بر روى او قطره اى از بـاران بـرسـد البـتـه حـق تـعـالى جسد او را بر آتش جهنم حرام گرداند.

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

تاريخ مشهدوحريم رضوي(ع)

0000000000000000000000000

موقعيت جغرافيائي مشهد

0000000000

شهرستان مشهد در شمال شرقی استان خراسان قرار دارد. این شهرستان از شمال به درگز و جمهوری ترکمنستان از مشرق به شهرستان سرخس و ازجنوب شرقي به فريمان و تربت جام، وازجنوب به شهرستان تربت حيدريه وفردوس وگناباد وكاخك وقاين ، از غرب به شهرستان نیشابور وسبزوار و از شمال به شهرستانهای قوچان و باجگيران ودرگز محدود است.

0000000000

آب و هوای این شهرستان خشک و متغیر است. این شهرستان دارای دو رشته کوه می باشد که عبارتند از: رشته کوه هزار مسجد در شمال شرق و رشته کوه بینالود در غرب و جنوب غربی.

0000000000

شهرستان مشهد از بخشهای مرکزی و حومه (تبادکان)، طرقبه، احمدآباد، رضویه و شهر کلات تشکیل شده است. شهر مشهد مرکز شهرستان و استان خراسان می باشد که به جهت موقعیت مذهبی، صنعتی و اقتصادی بعد از تهران دومین شهر بزرگ و پر جمعیت ایران محسوب می شود. مشهد را چون بر سر راه ابریشم بین شرق و غرب و راه ادویه بین شمال و جنوب در آسیای میانه و اقیانوس هند واقع است، می توان پایتخت اقتصادی و مرکز مبادلات میان قاره ای آسیای میانه نامید. مشهد به فاصله 892 کیلومتری تهران قرار دارد. ارتفاع شهر از سطح دریا 985 متر است. جمعیت مشهد بواسطه موقعیت ممتاز زیارتی، سیاحتی، تجارتی، کشاورزی و نیمه صنعتی و نیز حساسیت جغرافیایی و مهاجرپذیری مدام در تغییر و تزاید است و به همین جهت تعیین تراکم جمعیتی مشکل می باشد. جمعیت مشهد و حومه را حدود دو میلیون نفر و توریست سالانه را بیش از 12 میلیون نفر تخمین زده اند. در جغرافیای جهانگردی، مکانهای مذهبی به عنوان نیرومندترین قطب جذب مسافران شناخته شده است و در ایران شهر «مشهد» بزرگترین زیارتگاه محسوب می شود. مشهد، ابتدا دهکده کوچکی بود به نام سناباد که در 24 کیلومتری توس باستانی قرار داشت. آنچه باعث ایجاد و آبادی این شهر شد، وجود مرقد مطهر پيشواي هشتم شيعيان امام علي بن موسي الرّضاعليه السّلام است

00000000000000000000000000

تاریخ مختصر مشهد و حرم رضوی

0000000000

مشهد واژه مختصر مشهد الرضا و به معنی محل و مکان شهادت و نام شهری است که به مرکزیت مدفن امام رضا (ع) درسناباد شکل گرفته است.

سناباد تا پيش از سال 203 هجري قمري يكي از توابع قصبه يا شهر كوچك نوغان بوده وپس از شهادت حضرت علي بن موسي الرضا ( ع ) ، اين محل كوچك به مشهد تغيير نام داده و در مدتي نه چندان طولاني بر اثر توجه مردم ، اعتبار و منزلتي فوق العاده يافته است . هر چند اهميت اين شهر از روزگار سلطنت صفويان كه به ترويج آيين تشيع اهتمامي شديد مي ورزيدند رو به ازدياد نهاد ولي پيش از روي كار آمدن اين سلسله و حتي از نخستين قرنهاي رحلت امام ( ع ) ، مردم و حتي پادشاهان سني مذهب ، به اين مرقد پاك توجه داشته و با رفت و آمدها و مجاورتها و احياناً خرجهايي كه براي تعمير آن مي كرده اند بر وسعت ، جمعيت و اعتبار شهر افزوده اند . به گفته برخي از مورخان سلطان محمود غزنوي علي رغم تعصب ضد شيعي در سال400 هجري قمري بر اثر خوابي كه ديد توسط حاكم نيشابور بقعه مشهد را تعمير كرد و پس از زماني نزديك به يك قرن و نيم ، در زمان پادشاهي سلطان سنجر وزارت خواجه نظام الملك ، شخصي بنام شرف الدين ابو طاهر قمي كه از طرف حكومت سلجوقيان ، حاكم مرو بود بقعه را تجديد بنا نمود . در سال 809 هجري قمري شاهرخ گوركاني به مشهد آمد و سادات و متوليان بقعه را انعام و اكرام كرد . و چندي پس از آن ، همسر او گوهرشاد آقا ، مسجد جامع معروف مشهد كه بنام خود او مسجد گوهرشاد ناميده مي شود را در مجاورت آن زيارتگاه بنا نهاد و خود شاهرخ نيز در همان زمان به تزئين حرم پرداخت . باري بر اثر همين عامل مذهبي و معنوي و عوامل ديگر از قبيل استعداد خاك و وفور نعمت ، تدريجاً مشهد رو به وسعت نهاد ، و در ظرف چند قرن به صورت شهر مهمي درآمد . البته نمي توان ترديد داشت كه حمله تيمور و ويراني شهر بزرگ كه در اواخر قرن هشتم صورت گرفته نيز در آبادي مشهد تاثير فراوان داشته است. رشد و شكوفايي شهر مشهد در دهه هاي اخير به اوج خود رسيده است. اين شهر كه به لحاظ توانائيهاي مختلف از جمله رونق تجاري يكي از قطب هاي داد و ستد و اركان اقتصادي كشور است بعنوان يك نگين سبز در شرق ميهن اسلامي در مقابل ديدگان علاقمندان داخلي و خارجي خود مي درخشد ودر ميان پايتختهاي كشورهاي آسياي ميانه ، به لحاظ داشتن عنوان پايتخت دلها در ايران جلوه اي خاص دارد . جمعيت مشهد در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي رشد قابل توجهي داشته و مهاجر پذيري آن نيز باعث توسعه محدوده اين شهر گرديده است . در حال حاضر بيش از 5 ميليون نفر در اين شهر كه داراي وسعتي بيش از 200 كيلومتر مربع است زندگي مي كنند . اين شهر از حيث جغرافيايي از شمال به دشتي نسبتا وسيع و ارتفاعات هزار مسجد ، از جنوب به خط الراس كوههاي خلج و بينالود و شرق آن به اراضي طرق و از غرب به شانديز و طرقبه محدود مي شود . مشهد در فاصله 992 كيلومتري تهران قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دريا 980 متر مي باشد .

0000000000

درآغاز قرن سوم در قسمتی از قدیمی ترین بخش مشهد کنونی ، درقریه ای به نام سناباد واقع درحاشیه نوغان از ولایت توس ، کاخ حمید بن قحطبه ( والی سابق خراسان ) دروسط باغی بزرگ و سرسبز واقع شده بود که در آن زمان به دلیل وجود مدفن هارون الرشید، خلیفه عباسی ، به بقعه هارونیه شهرت داشت.

درسال 203ق. پیکر مطهر امام رضا (ع) درهمان بقعه به خاک سپرده شدو این مکان مشهد الرضا نام گرفت.

مشهد دردو قرن اول پیدایش چندان شناخته شده نبود، اما به عنوان مکانی مذهبی مورد احترام بود. در دوران امارت امیر عبدالرزاق توسی از حکمرانان سامانی و سوری بن معتز، درجهت آبادانی مشهد اقداماتی به عمل آمد. درقرن پنجم نیز به توسعه و تجهیز حرم امام توجه شد و درقرن های بعد به تدریج مشهد الرضا به صورت شهرکی مذهبی درآمد. با تهاجم ترکمانان در499ق.برج و باروی مشهد تخریب شد اما به بنای حرم آسیبی نرسیدو پس از غائله 510 ق . که عده زیادی درمشهد به قتل رسیدند و خرابی مختصری ایجاد شد، عضدالدین فرامرز علی حاکم وقت مشهد ، حصار جدیدی به دور مشهد الرضا احداث کرد و درعهد سلجوقیان نیز با اقدامات عمرانی ابوطاهر قمی بیش از پیش بر جمعیت و رونق مشهد افزوده شد. از این زمان تا مدتی مشهد از تهاجم و تخریب به دور ماند و در حملات ویرانگر ترکمانان به توس در 548 ق. به این شهر آسیبی نرسیده . درعهد خوارزمشاهیان نیز مشهد مورد توجه امرا و حکام بود.

درجریان یورش های مغولان به توس ، مشهد به عنوان منطقه امن از خرابی به دور ماند و با جذب مهاجران پناهنده بر جمعیتش افزوده شد. تهاجم سپاهیان ایرانشاه تیموری در 791ق. به توس و تخریب و ویرانی آن سبب افزایش مهاجرت به مشهد شد.

درعهد شاهرخ میرزا مشهد گسترش زیادی یافت و حصار جدیدی به دور شهر کشیده شد. در این زمان مشهد به عنوان پایتخت مذهبی مورد توجه قرار گرفت و در عهد حکمرانی بایسنقر میرزا و دیگر امرای تیموری اقدامات زیادی درجهت توسعه و تزیین حرم و شهر مشهد صورت پذیرفت. با احداث مسجد جامع گوهرشاد و رواق های دارالسیاده و دارالحفاظ و مدارس بالاسر و پریزاد و مسجد شاه و چهار باغ و احداث بناهای دیگر دراطراف حرم و داخل شهر، مشهد به تدریج به شهری پررونق مبدل گردید

از اواخر عهد تیموریان و در دوره صفویه مشهد بارها مورد تهاجم ازبک ها واقع شد. درسال 977 ق . درپی حمله سپاه عبدالمؤمن خان ازبک بیشترین صدمه به حرم مطهر وارد آمد و اشیا و اموال خزانه حرم و تزئینات آن به یغما رفت و عده زیادی به قتل رسیدند و مشهد تخریب شد . اما به واسطه توجه شاهان و امرای صفویه خرابی ها جبران شدو در جهت توسعه بناهای اطراف حرم اقدامات جدی به عمل آمد؛ صحن عتیق به صورت یک مجموعه چهار ایوانی بنا شد و بناهای جدیدی از جمله گنبد الله وردیخان و مناره صحن عتیق احداث شد و مطلاسازی گنبد و تذهیب و کاشیکاری و کتیبه کاری دربخش های مختلف حرم ، شکوه و رونق تازه ای به اماکن رضوی بخشید. با ایجاد مدارس و آب انبار و حمام و کاروانسراها و دیگرتأسیسات شهری و تأمین آب شرب و بنای مساجد و احداث خیابان اصلی ، مشهد گسترش بیشتری یافت و بر جمعیت آن بیش از پیش افزوده شد و به عنوان قطب مذهبی ایران مطرح گردید.

در دوره افشاریه نیز مشهد به عنوان مرکز سیاسی و مقر فرمانروایی مورد توجه قرار گرفت و با ایجاد سقاخانه اسماعیل طلایی و طلاکاری ایوان و مناره قدیمی و احداث مناره ایوان عباسی و ساخت ضریح جواهرنشان و اختصاص موقوفات و انتظام امور ابنیه رضوی ، مشهد و حرم رضوی از رونق بیشتری برخوردار شد. دراواخر عهد افشاریه جواهرآلات ضریح و حرم دردرگیری های جانشینان نادر شاه غارت شد.

درعهد قاجاریه بخش های دیگری بر اماکن متبرکه افزوده شد و صحن نو (آزادی ) احداث شد و با ساخت و نصب ضریح فولادی و درهای طلا و نقره و منبت کاری رواق دارالحفاظ و نصب اولین ساعت شماطه ای و ایجاد کارخانه برق و توجه به امور رفاهی زائران و زیباسازی شهر ، بر آبادانی و رونق مشهد افزوده شد. دراین دوران نیز مشهد بارها مورد تهاجم ترکمانان قرار گرفت و با شورش سالار و رخدادهای دیگر از قبیل به توپ بسته شدن حرم (1320ق.) و اشغال شهر درجنگ جهانی اول ، صدمات و خسارات زیادی بر حرم و شهر وارد آمد.

دردوران پهلوی نیز بناها و خیابان های جدید درمشهد ایجاد و صحن موزه بنا شد و ساختمانی برای کتابخانه آستانه ساخته و رواق های دارالشرف ، دارالزهد و دارالسرور بنا گردید و میدانی دراطراف حرم مطهر احداث شد و با ایجاد خیابان ها ، محلات میادین ، مدارس جدید، بیمارستان ها و فراهم ساختن امکانات بهداشتی ، خدماتی و فرهنگی شهر مشهد گسترش یافت . ایجاد فرودگاه ، ایستگاه راه آهن و جاده های مواصلاتی زمینه را برای جذب بیشتر زائران و مسافران فراهم کردو برای رفاه زائران و مسافران مراکز مختلف رفاهی از قبیل هتل ها و مهمانپذیر ها در نقاط مختلف مشهد به ویژه اطراف حرم مطهر احداث گردید. ازجمله مهمترین رویدادهای مشهد در این دوران ، واقعه مسجد گوهرشاد ، جنگ جهانی دوم و انقلاب اسلامی بود.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، شهرمشهد مقدس به عنوان مهمترین قطب زیارتی کشور بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و امکانات فرهنگی ، رفاهی و خدماتی گسترش چشمگیری یافت . با اجرای طرح جامع دراطراف اماکن متبرکه و احداث صحن های جدید قدس ، جمهوری اسلامی و صحن جامع رضوی و رواق های جدید دارالولایه، دارالهدایه ، دارالرحمه، دارالاجابه و بست ها و دیگر بناها ،بر وسعت و زیبایی اماکن متبرکه رضوی افزوده شد و مشهد مقدس بیشتر مورد توجه زائران و مسافران قرار گرفت . افزایش روز افزون زائران و مسافران باعث شد تا درمشهد مقدس طرح های بزرگ رفاهی ، خدماتی و فرهنگی به اجرا درآید.

000000000000000000000000000

حرم امام رضا(ع)

0000000000

مرقد ابوالحسن على الرضا بن موسى بن جعفر الصادق بن محمد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب هشتمين امام شيعيان درمحل باغ حميدبن قحطبه كه ازباغات سنابادبوده است ميباشد. ايشان در 11 ذى القعده سال 148 هجرى زاده شدند و در 29 صفر سال 203 هجرى از دار دنيا رحلت فرمودند و به شهادت رسیدند ودراين مكان مقدس دفن شدند . در سالیان بعد سناباد به «مشهد الرضا» موسوم شد. همه ساله میلیونها زائر از سراسر ایران و کشورهای اسلامی برای زیارت مرقد مطهر حضرت امام رضا (ع) به این شهر مشرف می شوند، زیرا یکی از عبادات اسلامی حضور بر تربت پاک ائمه دین و سلام به ارواح پاک آنان می باشد. تا با این حضور و ارتباط، از زندگی آنان الهام گرفته، رفتار خود را بر سنت آنان منطبق سازند. آستان قدس رضوی (ع) از عظیم ترین و با شکوه ترین اماکن مذهبی ایران و جهان به شمار می رود که در آن دین و هنر اسلامی به هم پیوند خورده است. در این کانون معنوی، چه بسا که هنرمندان، عمرشان را برای ساختن مناره یا ایجاد محرابی به پایان رسانده باشند.

0000000000

موقعيت جغرافيايى:

اين مرقد مطهر در وسط شهر مشهد واقع است ؛ كه اين شهر خود 924 كيلومتر از تهران پايتخت ايران فاصله دارد. مجموعهى حرم شكلى دايره وار دارد و از آن خيابانهاى متعددى منشعب مىشود كه به نقاط گوناگون مشهد منتهى مىگردد. از شمال به نوغان، از جنوب به خيابانهاى امام رضا(ع) و بيت المقدس، از جنوب غربى به خيابان نواب صفوى و از شمال شرقى به خيابان آيت الله شيرازى منتهى مىگردد.

0000000000

بناى حرم رضوي(ع)

0000000000

مكانى كه ضريح پاك امام رضا (ع) در آن قرار دارد، سرايى از آن حميد بن قحطبه طائى يكى ازفرماندهان ابومسلم خراسانى بوده است. پس از وفات هارون الرشيد در سال 193 هجرى جسد او در اين مكان به خاك سپرده شد، و فرزند وى مأمون برفراز آن گنبدى افراشت، كه بعدها «گنبد هارونيه» نام گرفت. وقتى امام رضا (ع) مسموم گرديده، به شهادت رسيدند، پيكر ايشان را به اين مكان آوردند و در نزديكى قبر هارون الرشيد به خاك سپرده شد. اما اين گنبد در سال 380 هجرى بر دست امير «سبكتگين» به طور كامل ويران شد، و مرقد امام رضا (ع) تنها مزار خراسان گرديد كه از تقديس و تجليل برخوردار بود. سلطان مسعود بن سبكتگين ضريحى طلايى بر قبر شريف امام قرار داد، تا باعث تمايز آن شود و به پناهگاهى براى بلا ديدگان و حاجت مندان مبدل گردد. و ازآن پس، آن شهر كه به توس يا سناباد معروف بود جز به نام مشهد الرضا شناخته نشد.

0000000000

توسعه و بازسازى:

0000000000

پس از آن كه امير سبكتگين قبر امام (ع) را ويران نمود اين مكان همچنان به عنوان ويرانهاى كه شيعيان از ترس دشمنان خود جرأت تعمير و بازسازى آن را نداشتند باقى ماند. تا آن كه سلاطين ديالمه آن را بازسازى وتعمير نمودند.

در سال 512 هجرى ابو طاهر شرف الدين قمى وزير شيعه مذهب سلطان سنجر سلجوقى گنبد آن بارگاه مطهر را تجديد بنا كرد ؛ و اين گنبد هم چنان برقرار ماند تا آن كه تاتارها آن را ويران كردند.بعدها سلطان محمد خدابنده نوهى هولاگو مرقد شريف امام رضا (ع) را تجديد بنا كرد.

در دوران ميرزا شاهرخ گورگانى و در سال 809 هجرى مجموعهى حرم بازسازى شد ؛ وگوهرشاد همسر شاهرخ در اين امر اهتمام كرد ؛ از جمله مسجدى را در نزديكى مرقد ساخت، كهبه نام وى مشهور است.

در سال 932 هجرى شاه طهماسب صفوى دستور به طلا كارى گنبد حرم داد. هم چنان كه يك گلدستهى طلا نيز براى آن بنا نمود. و روى قبر نيز يك ضريح طلايى نصب كرد.

در سال 1010 هجرى شاه عباس كبير به بازسازى حرم و توسعهى صحن و طلا كارى گنبد مرقد نمود. هم چنان كه در سال 1020 ايوان هاى شمالى، شرقى و غربى را بنا نمود.

در سال 1086 شاه سليمان صفوى به تعمير گنبد حرم و طلا كارى آن، كه در سال 1084 بر اثر زلزله فرو ريخته بود، پرداخت.

در سال 1153 نادر شاه تعديلات و بازسازىهايى در حرم انجام داد و يك چلچراغ طلايى مرصع و نيز يك قفل طلايى مرصع به حرم اهدا نمود.

در دوران فتحعلى شاه قاجار و در سال 1223 هجرى بناى صحن جديد حرم آغاز شد.

در سال 1260 و در دوران محمد شاه حرم كاشى كارى گرديد ؛ و ناصرالدين شاه طلاكارى ايوان صحن را كه فتحعلى شاه ساخته بود به پايان رساند.

در سال 1401 هجرى و پس از پيروزى انقلاب اسلامى عمليات بازسازى و توسعهى حرم شريف آغاز شد كه طى آن ساختمان ها و اجزاى جديد به حرم الحاق شد. محراب ها و زوايا تعميرگرديد. صحنها و رواق هاى جديدى در حرم ساخته شد و كتابخانه و ديگر مراكز فرهنگى به آناضافه گرديد. هم چنان كه به بهسازى سرويسهاى بهداشتى و خدماتى زائران پرداخته شد.

0000000000

شكل بناي حريم رضوي(ع)

0000000000

حرم حضرت رضا (ع) که روضه منوره نیز گفته می شود و در زیر گنبدی زرین قرار دارد با رواقهای گوناگونی که هر یک نام جداگانه ای دارند، احاطه شده است. مرقد مطهر حضرت رضا (ع) در داخل ضریح قرار دارد. هنرمندان زبردست اوج قدرت هنری خود را در خلق آثار زیبا و شکوهمند این مکن بکار گرفته اند. دیوارهای حرم تا ارتفاع 20 سانتی متر با سنگ مرمر پوشیده شده است و بالای آن به ارتفاع 92 سانتی متر با کاشیهایی بسیار گرانبها و ارزشمند، مشهور به «سلطان سنجری» مزین شده است. برروی این کاشیهای نفیس آیات قرآن و احادیث معصومین (ع) با خطوط رقاع و ثلث و نقشهای اسلیمی برجسته دیده می شود. کتیبه بسیار مهمی که در حرم مطهر به چشم می خورد، در زیر گنبد بر سر دیوارهای حرم است و حرم مطهر را دور می زند. بر این کتیبه که 80 سانتی متر عرض دارد. سوره مبارکه جمعه با خط ثلث جلی نوشته شده است. که اثر خطاط مشهور دوره صفوی «علیرضا عباسی» است.

0000000000

رواق ضريح مطهر در وسط ساختمان هاى تابعهى حرم واقع است. ساختمان هايى كه دور و بر آن واقع شدهاند عبارتند از صحن هاى قديم و جديد، مسجد گوهرشاد و رواق ها. در درون ضريح كاشىكارى هاى ارزشمند و كتيبههاى اعلايى وجود دارد. روى مرقد مطهر گنبدى به ارتفاع 31 مترقرار داد كه قشر خارجى آن طلا اندود است و دور آن را كتيبههايى با خط عربى برجسته در برگرفته است. برفراز ايوان طلا گلدستهى طلايى براقى وجود دارد و در نقطهى مقابل آن نيز برفرازايوان شاه عباسى گلدستهى ديگرى قرار دارد. حرم هم چنين داراى دو گلدستهى طلا كارى شدهى ديگر است كه در صحن قديمى واقعاند. قاعدهى يكى از اين دو در ضلع جنوبى و قاعدهى گلدستهى ديگر در ضلع شمالى صحن قرار دارد. حرم صحنهاى متعددى دارد كه در سالهاى اخير توسعه داده شدهاند. از جمله ى اين صحنها صحن «قدس» درجنوب حرم مطهردر مقابل مسجد گوهرشاد استكه مساحت آن بالغ بر 4672 متر مربع است. صحن ديگر صحن «جمهورى اسلامى» درغرب حرم مطهراست كه ميانبست شيخ بهايى و بست شيخ طوسى واقع شده و مساحت آن بالغ بر چهل هزار متر مربع است. اين صحن توسط رواق «دار الولايه» به حرم مطهر متصل مىشود. صحن هاى ديگر امام خمينى (ره)، وآزادى درجنوب شرقي حرم مطهر و انقلاب درشمال حرم مطهر قرار دارند. حرم داراى 20 رواق است كه مجموع مساحت آن ها 7520 متر مربع است. مهم ترين اين رواقها رواق دارالولايه است كه بزرگترين رواق است و داراى مساحتى بالغبر 2700 متر مربع است. اين رواق از طريق راهروهاى متعددى به حرم، برخى صحن ها و ديگر اماكنشريفه متصل است. ميان بست شيخ طوسى و بست طبرسى كتابخانهاى عظيم و ارزشمند قراردارد كه در زمينى به مساحت 29456 متر مربع و در سه طبقه احداث گرديده است. بر فراز مسجد گوهرشاد ـ كه در جنوب حرم مطهر امتداد يافته است ـ گنبدى آزين يافته به كاشى كارىهاى فاخر قرار دارد. در وسط صحن نماز خانهاى قرارداشته كه به «نمازخانهى پيرزن» معروف بوده است وهم اكنون درمحل آن حوزهاي آب قراردارد. در حرم همچنين چهار برج بزرگ احداث شده است؛ كه روى برج غربى ساعتى بزرگ قرار گرفته است. از منارهى برج شرقى نيز به عنوان «نقاره خانه» استفاده مىشود. در بخش جنوبى حرم سراى موسوم به «دارالسياده» احداث شده كه آن راگوهرشاد خاتون بنا نهاده است. بر يكى از ديوارهاى اين سرا ظرفى آويزان است كه گفته مىشود باآن انگور مسموم را براى امام رضا (ع) آوردهاند. در مقابل دروازهى جنوبى صحن كه ناد رشاه آن را بنا نهاده است يك چاه هشت گوش حفر شده است كه بالاى آن را پوشاندهاند و اين بنا «سقاخانهى نادرى» نام دارد. در وسط صحن و از سمت غرب نيز حوض آب قرار دارد.

0000000000

رواقهاي حرم مطهر

0000000000

در اطراف حرم مطهر رواقها و بیوتات مختلفی احداث شده است که مشهورترین این رواقها عبارتند از: مسجد بالاسر، دارالسیاده، دارالحفاظ، دارالسلام، دارالسرور، دارالزهد، دارالذر، دارالسعاده، گنبد حاتم خانی، دارالضیافه، گنبد الهوردی خان، توحید خانه، دارالفیض،دارالشکر، دارالشرف و رواق بزرگ دارالولایه ورواق جديد الاحداث دارالامامه درمحل صحن موزه ياصحن امام خميني ره.

0000000000

گنبد طلا

0000000000

بقعه مبارکه حرم رضویه دارای گنبد طلا و درخشانی است که بر فراز حرم امام رضا(ع) قرار دارد و بزرگترین و نمایان ترین شاخص و نماد «مشهد مقدس» به شمار می رود. ارتفاع آن از کف حرم تا بالای گنبد سي ويك متروبيست سانت است. کتیبه بزرگی به صورت یک نوار گنبد را دور می زند. این کتیبه به خط «علیرضا عباسی» می باشد.

0000000000

صحن جدید قاجاریه (صحن آزادی)

0000000000

صحن آزادي بين حرم مطهر وبست شيخ حرعاملي(يا بست صفوي يا بست پائين خيابان)وصحن موزه(امام خميني ره)ورواق دارالامامه واقع شده است.

این صحن كه در مشرق حرم مطهر واقع شده است دارای چهار ایوان است. مشهورترین آنها، ایوان طلاست که متصل به حرم مطهر می باشد.

0000000000

صحن عتیق صفویه (صحن انقلاب)

0000000000

صحن عتيق(كهنه)ياصحن انقلاب بين حرم مطهروبست شيخ طوسي(بالاخيابان ياشيرازي)وبست شيخ طبرسي(خيابان طبرسي)وبست شيخ حرعاملي(پائين خيابان ياصفوي)واقع شده است.

یکی از زیباترین و با شکوه ترین اماکن آستان قدس رضوی صحن عتیق صفوی یا صحن انقلاب است. در این صحن چهار ایوان به نامهای: ایوان عباسی (شمالی)، ایوان طلا (جنوبی)، ایوان نقارخانه (شرقی) که ساختمان نقارخانه بر روی آن ساخته شده است و ایوان ساعت (غربی) که ساعت بزرگی بر آن قرار دارد دیده می شود. بنای این ایوان ها از بهترین نوع هنر معماری اسلامی است ساختمان ایوان طلای این صحن به دستور امیرعلی شیرنوائی وزیر دانشمند «سلطان حسین بایقرا» در سال 872 ق بنا شده است. ولی تکمیل بنای این صحن به دستور شاه عباس انجام گرفته است. بنای زیبای نقاره خانه، سقاخانه (حوض اسماعیل طلایی) در وسط صحن انقلاب و ساعت برروی ایوان غربی از دیدنیهای این صحن است.

0000000000

صحن جمهوری اسلامی

0000000000

صحن جمهوري اسلامي بين حرم مطهر وبست شيخ طوسي(بالاخيابان ياشيرازي)وصحن غديروصحن جامع رضوي وبست شيخ بهائي واقع شده است.

این صحن به وسعت 10000 متر مربع در سال 1365 ش. احداث شده است. در این صحن دو گلدسته در پشت سردرهای شمالی و جنوبی هر یک به ارتفاع 30 متر ساخته شده است. صحن مذکور از طریق رواق دارالولایه به حرم مطهر مرتبط می شود.

0000000000

صحن قدس

0000000000

صحن قدس بين مسجدجامع گوهرشاد وبست شيخ بهائي وصحن جامع رضوي ورواق دار الامامه وصحن موزه ياامام خميني ره واقع شده است.

این صحن بعداز انقلاب احداث و 2500 متر مربع وسعت دارد. در طبقه همکف آن 28 حجره به ارتفاع 6 متر و یک ایوان به وسعت 150 متر مربع که به ایوان قبله معروف است بنا شده است.

0000000000

صحن موزه ياصحن امام خميني ره (رواق دارالامامه)

این صحن بين حرم مطهر و مسجد گوهرشاد و صحن جامع رضوي و خیابان امام رضا (ع) (خیابان تهران) وموزه وصحن جديد(آزادي)واقع شده است. و بیش از 8300 متر مربع وسعت داردكه قسمت اعظمش تبديل به رواق دارالولايه شده است.

0000000000

مسجد گوهرشاد

0000000000

مسجدجامع گوهرشاد كه مسجدجامع مشهدنيزهست بين حرم مطهروبست شيخ حرعاملي وصحن قدس وصحن موزه(امام خميني ره)ورواق دارالامامه واقع شده است.

ویکی از مشهورترین مساجد ایران است. این مسجد که در مجاورت حرم حضرت رضا (ع) قرار دارد، به دستور «گوهرشاد خاتون» همسر «شاهرخ تیموری» در سال 821 ق ساخته شده است. هم اکنون مساحت کل این مسجد 9410 متر مربع می باشد. این مسجددارای یک صحن و چهار ایوان و هفت شبستان بزرگ است در طرفین ایوان زیر گنبد یا ایوان مقصوره، دو مناره زیبا، هر یک به بلندی 40 متر قرار دارد. ومنبر آن كه مشهوراست به منبرامام زمان(عج)در سال 1243 ق به شیوه منبت کاری از چوب گردو ساخته شده است. در این منبر آهن و میخ به کار نرفته است.

0000000000

کتابخانه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی

0000000000

ساختمان بزرگ كتابخانه آستانقدس رضوي بین بست شیخ طوسی(بست بالاخيابان يا شيرازي) و بست شيخ طبرسی(خيابان طبرسي) قرار دارد. سابقه تأسیس کتابخانه آستان قدس رضوی به سال 618 ق می رسد. این کتابخانه اکنون یکی از غنی ترین و بزرگترین کتابخانه های جهان اسلام و خاور میانه است. این کتابخانه به 36 زبان کتاب دارد. قدیمی ترین کتب خطی کتابخانه، آرشیو مجلات و روزنامه های قدیمی و جاری این کتابخانه از اهمیت خاصی برخوردار است. ساختمان جدید کتابخانه با گنجایش یک میلیون جلد کتاب و چندین سالن مطالعه و سایر امکانات در سالهای اخیر احداث شده است. بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی در نزدیکی کتابخانه واقع شدها ست.

0000000000

موزه های آستان قدس رضوی

0000000000

ساختمان موزه در ضلع شرقی صحن موزه یا صحن امام خمینی(رواق دارالامامه) قرار دارد. وصحن موزه ياصحن امام خميني ره فعلًا قسمت اعظمش تبديل به دارالامامه شده است

موزه مرکزی آستان قدس رضوی یکی از زیباترین و غنی ترین موزه های ایران به شمار می رود. قدمت اشیای آن به قرن ششم هجری می رسد. از آثار بی نظیر این موزه سنگ مرقد امام هشتم است که به خط کوفی برجسته در سال 516 ق با نهایت ظرافت حجاری شده است. که بر لوحی از مخمل قرار دارد. موزه قرآن، موزه تمبر، موزه سکه و موزه تاریخ مشهد از دیگر موزه های آستان قدس رضوی می باشد.

0000000000

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

0000000000

دانشگاه علوم اسلامی رضوی كه ازدومدرسه علميه ميرزاجعفرومدرسه عليمه خيراتخان واضافاتي تشكيل شده است بين بست شيخ طبرسي(خيابان طبرسي)وصحن انقلاب(عتيق ياكهنه)وبست شيخ حرعاملي(پائين خيابان)درضلع شرقي مجموعه حريم رضوي قراردارد كه درقسمت بست شيخ حرعاملي آن مهمانسراي حضرت واقع شده است.

0000000000

دارالشفای امام رضا(ع)

0000000000

دارالشّفاي امام رضا(ع)دربست شيخ طوسي درقسمت صحن غديرواقع شده است

000000000000000000000000000

سقاخانه حضرت

0000000000

در مورد سقاخانه گفته هاي متفاوتي وجود دارد از آن جمله:

-1 اين سقاخانه به دستور نادرشاه و بهوسيله شخصي به نام اسماعيل طلايي ساخته شده است و نام خود را نه از باني و دستوردهنده بلكه از سازندهاش گرفته است.

سنگ مرمر و ششضلعي سقاخانه اسماعيل طلايي را از هرات به مشهد آوردهاند و گفته ميشود كه نادرشاه براي اين كار مسابقه گذاشت و مدت مسابقه را 12 روز تعيين كرد اما تنها داوطلب اين مسابقه (اسماعيل طلايي) طي مدت 9 روز اين سنگ را با طي مسافت 360 كيلومتر به مشهد آورد.

-2 نادر شاه افشار در جنگی که در هرات میکند سنگی به ظرفیت 3 کر آب که یک پارچه است را به غنیمت میگیرد و اعلام میکند هر کس این سنگ را بدون اینکه آسیبی برساند به مدت 12 روز به مشهد الرضا (ع) برساند جایزه ویژه ای نزد من دارد فردی اقدام به این کار مینماید و بعد از 9 روز سنگ را به مشهد می آورد و به خیال اینکه خوش خدمتی کرده و زودتر از موعد مقرر سنگ را به مشهد رسانده نزد نادر شاه میرود و تقاضای جایزه اش را مینماید نادر شاه دستور میدهد چشم های او را کور کنند تا دیگر روی حرف او حرفی نزند چرا که او گفته بوده 12 روزه و این فرد 9 روزه سنگ را آورده است.

این سنگ در کنار جوی آبی که آن زمان از وسط این صحن عبور میکرده نصب میشود و مردم برای رفع تشنگی ازآب درون آن استفاده میکردند

چند سال بعد هدیه ای به دربار نادر شاه افشار میرسد نادر شاه میخواهد این هدیه را باز کند ولی یکی از سرداران سپاهش بنام اسماعیل خان از او میخواهد چون این بسته مشکوک است آن را در خارج از شهر باز کنند نادر موافقت میکند بسته در خارج از شهر باز میشود و درو نش مواد منفجره بوده به محض باز گشائی انفجار رخ میدهد .

نادر شاه به جهت زکاوت اسماعیل خان و به شکرانه این که از این بلا جان سالم بدر برده دستورمیدهد هم وزن اسماعیل خان به او طلا اهدا کنند اسماعیل خان هم طلاها را صرف ساختن جایگاه آن سنگاب کرده و گنبد و پایه های سقاخانه را طلا مینماید بدین جهت از آن زمان سقا خانه را سقا خانه اسماعیل طلائی نام گذاری کرده اند.

-3 اسماعیل خان سردار معروف فتحعلی شاه قاجار مشهور به «زرریزخان» و «اسماعیل طلایی» اصلاً از اهالی طالب آباد سنگسر است که پیشتر شهرتش به غلط دامغانی گفته شده است و دلیل آن نزدیکی منطقهٔ سنگسر و دامغان می بوده.

علت لقب های او این است که در زمان فتحعلی شاه از طرف یکی از دول خارجه بسته ای به عنوان هدیه به دربار رسید و شاه قصد گشودن آن را کرد. اسماعیل خان که جزء ملتزمین بود استدعا کرد این کار در محوطهٔ کاخ به وسیلهٔ خدمتگذاران انجام شود چه احتمال سوء قصد را نمی توان از نظر دور داشت. اتفاقاً هنگام باز کردن ٬ بسته منفجر شد و خساراتی به بار آورد. فتحعلی شاه با آگاهی از این امر ٬ دستور داد برای این دور اندیشی هم وزن سردار اسماعیل خان سکه های طلا به او مرحمت شود و چنین کردند و اسماعیل خان معروف به «زرریزخان» شد. اسماعیل خان دستور داد از محل این سکه های طلا در داخل صحن امام رضا در مشهد سقاخانه ای بسازند و پوشش آن را از طلا کنند که تا به امروز به نام «اسماعیل طلایی» مشهور باقی مانده.

گویند در قدیم آب آن از چشمه گیلاس در 48 کیلومتری شمال غربی مشهد تأمین می شده است.

و اگر در خبر ها شنيده باشيد، يک دانشمند ژاپني اعلام کرد نتايج تحقيقات با استفاده از فناوري نانو تکنولوژي نشان مي دهد آب زمزم در مکه مکرمه، آب معمولي نيست بلکه ازخواصي برخورداراست که در هيچ يک از آب هاي جهان پيدا نمي شود.

نتايج تحقيقات نانو تکنولوژي اين دانشمند ژاپني نشان مي دهد اگر يک قطره از آب زمزم به هزار قطره آب معمولي افزوده شود، آن هزار قطره آب معمولي، خواص آب زمزم را پيدا مي کند.

دکتر ماسارو يموتو از محققان ژاپني افزوده است: وي در تحقيقات و مطالعات علمي خود روي آب زمزم با استفاده از فناوري نانو تکنولوژي نتوانسته است هيچ يک از خواص آب زمزم را تغيير دهد. وي تصريح کرده است روي آب زمزم که آن را از يک عرب مقيم ژاپن گرفته، تحقيقات و مطالعات زيادي انجام داده است.

دکتر يموتو گفته است آب زمزم منحصر به فرد و از آبهاي ديگر متمايز است و ساختار آن با همه آب هاي جهان متفاوت است.

اين محقق ژاپني گفته است مطالعات و تحقيقات در آزمايشگاهها نتوانست هيچ يک از خواص اين آب را تغيير دهد و ما تاکنون نتوانسته ايم علت ان را تشخيص بدهيم. وي در پايان گفته است آب زمزم يک آب معمولي نيست. گفتني است دکتر يموتو بنيانگذار نظريه تبلور ذرات آب است.

شايد در مورد آب سقاخانه اسماعيل طلايي نيز اين مورد هم صادق باشد که امروزه زائران از آب آن به عنوان آبی متبرک استفاده می نمایند.

000000000000000000000000000

بقعه هاروني(مقبره هارون الرشيد)

0000000000

آدرس : حرم حضرت رضا پشت سرحضرت

شرح: بقعه هاروني، يعني بناي قبر هارون الرشيد، بقعه مطهّري است كه اكنون ضريح حضرت رضا عليه السلام در ميان آن قرار دارد. اين بقعه كه بنايي تقريباً ده متر در ده متر است پس از مرگ خليفه هارون الرشيد در سال 193 قمري (808 م) احداث شده لذا به « بقعه هاروني » شهرت يافته است. ده سال پس از مرگ خليفه كه حضرت رضا عليه السلام شهيد و در كنار هارون در داخل بقعه هاروني به خاك سپرده شدند، بقعه مزبور به مرور به « مشهد الرّضا » و « مشهد »، و سپس به « حرم حضرت رضا » يا « آستان قدس رضوي » تغيير نام داد. جسد هارون دقيقاً در وسط بقعه قرار دارد و جسد حضرت رضا عليه السلام در بالا سر هارون، واقع در حاشيه غربي آن دفن شده است. بدين سبب پس از آن كه بر روي قبر حضرت ضريحي بزرگ نصب شد، فاصله قسمت بالاسر ضريح تا ديوار غربي بقعه بسيار تنگ گرديد و زائران هنگام عبور از آن قسمت باريك عموماً دچار زحمت ميشدند و بر هارون الرشيد لعنت ميفرستادند، تا اين كه در سده حاضر ديوار بقعه را از قسمت بالاسر توسعه دادند و اين معضل تا حدودي مرتفع شد.قبر هارون الرشيد دست كم تا اوايل سده هفتم قمري داراي ضريحي مشخص در وسط بقعه مطهر بوده است. اما از آن پس ظاهراً به اَمر سربداران شيعه مذهب ضريح بر داشته شده است. در قرون بعد نام بقعه هارون به فراموشي سپرده شده تا اين كه در اوايل سده حاضر گروهي كه در جستجوي مقبره هارون در ولايت توس بوده اند بناي ناشناخته اي در شهر تابران توس ( واقع در 4 فرسنگي مشهد ) را همان مقبره هارون و حتي كاخ و زندان وي پنداشته و نام « هارونيه » يا « بقعه هاروني » را بر آن نهاده اند.

اين كه قبر هارون الرشيد همچنان در وسط بقعه مطهر حضرت رضا عليه السلام قرار دارد دلالت بر اين ميكند كه اساس اين بقعه تغييري نيافته و همان بقعه هاروني است.

0000000000000000000000000

گنبد الله وردي خان

0000000000

آدرس : حرم حضرت رضا

شرح: بناي مشهور به گنبد الله وردي خان را سردار مشهور شاه عباس صفوي به عنوان مقبره خويش در شمال شرق گنبد حاتم خاني و شرق توحيد خانه احداث كرده و از رواقهاي بسيار هنري و ارزشمند حرم حضرت رضا عليه السلام است. ساختمان بنا در سال درگذشت الله وردي خان ( 1022 ق ) به پايان رسيده و خان در آن مدفون شده است. اين رواق بنايي هشت گوش با هشت صفّه است. كمترين فاصله اضلاع رو به رو 57/8 و بيشترين آنها 30/12 است. ارتفاع گنبد از كف 9/16 متر ميباشد. ديوارهاي گنبد الله وردي خان با كاشيهاي نفيس رنگارنگي پوشيده شده است. اين رواق در سالهاي 1340 تا 1347 خورشيدي مرمّت و رويه بيروني گنبد آن با مس پوشانده شده است؛ به همين سبب ظاهراً كبوتران حرم از نشستن بر روي اين گنبد پرهيز ميكنند در حالي كه بر روي گنبد طلا مينشينند. از گنبد الله وردي خان در دوره صفوي و نادري عموماً به عنوان ضيافت خانه و محل صرف شربت استفاده ميشده است ( به جاي دارالضيافه ).

00000000000000000000000

گنبد حاتم خاني

0000000000

آدرس : پايين پاي حضرت رضا عليه اسلام

شرح: گنبد حاتم خاني مقبره « حاتم بيك اردوبادي » و شامل رواقي در پايين پاي حضرت رضا عليه السلام در مشرق بقعه مطهر است. به نظر ميرسد پس از آن كه شاه عباس صفوي در سفر پياده سال 1010 خود به مشهد دستور گشودن دري از سمت پايين پاي بقعه مطهر را صادر و اجراي آن را عملي كرده، احداث رواقهايي در آن سمت مورد توجه دولتمردان وي قرار گرفته است. در نتيجه گنبد حاتم خاني از آن زمان تا سال 1019 قمري كه حاتم بيك اردوبادي ( وزير شاه عباس ) درگذشته احداث شده است. ابعاد گنبد حاتم خاني هفت متروسي سانت در سيزده ونيم متر و ارتفاع گنبد آن يازده متروشش سانتي متر است. اين گنبد از زمره قديميترين رواقهاي دوره صفوي در حرم حضرت رضا عليه السلام است.

000000000000000000000

مقبره ابوالقاسم بابر

0000000000

شرح: ابوالقاسم بابر فرزند بايسنغر بن شاهرخ كه در سالهاي 852 تا 861 قمري در مشهد و هرات سلطنت كرده و در سال 861 در مشهد درگذشته، اولين كسي است كه مشهد را مركز سلطنت خويش قرار داده است. مقبره وي كه در مدرسه بالاسر قرار داشته به سبب تخريب مدرسه و تبديل آن به رواق دارالولايه از حرم مطهر ( در آستانه انقلاب اسلامي ) محو و ناپيدا شده است.

مورّخان عهد تيموري زمان وفات وي را روز 25 ربيع الثاني سال 861 پس از عشرت و كامراني در « چهارباغ مشهد » و محل دفنش را زير « گنبد مدرسه اي كه حضرت خاقان سعيد ( شاهرخ ) در جوار مزار فايض الانوار حضرت امام » رضا عليه السلام ساخته، يا مدرسه « شاهرخي » نوشته اند.

00000000000000000000

قبرشاه تهماسب صفوي

0000000000

يكي از صفّه هاي حرم حضرت رضا عليه السلام كه در قسمت پشت سر حضرت ( در شمال بقعه مطهر ) قرار دارد، مشهور به « صفّه شاه تهماسبي » است و محل قبر آن شاه تلقي ميشود. شاه تهماسب صفوي فرزند شاه اسماعيل و دومين سلطان اين دودمان پس از 54 سال سلطنت، در ماه صفر سال 984 در قزوين در گذشت. جسد وي ابتدا به سبب نزاع جانشينانش در باغچه حرم دفن شد. كمي بعد آن را به امامزاده حسين قزوين منتقل كردند. يك سال بعد حاكم جديد مشهد مأمور انتقال تابوت شاه به مشهد گرديد. جسد در سال 985 در يكي از رواقهاي حرم دفن شد، تا اين كه در سال 997 مشهد به تصرف ازبكان در آمد. ايشان همان سال درصدد برآمدند تا به قصد اهانت به شاهان صفوي اجساد كساني از ايشان را كه در مشهد و حرم رضوي مدفون بودند به بخارا ببرند. استخوانهايي منسوب به شاه تهماسب و فرزند و جانشين وي ( شاه اسماعيل دوم ) از گورهايشان در آورده و به بخارا منتقل شد. ازبكها كه تا اواخر سال 1006 قمري خراسان و مشهد را در تصرف داشتند، در سال 1005 شنيدند كه جسد منسوب به شاه تهماسب به وي تعلق نداشته و مقبره او در جاي ديگري از حرم بوده است. در نتيجه عبدالمؤمن خان يكي از معتمدان خويش را مأمور نبش قبر جديد شاه تهماسب و انتقال استخوانهاي وي به بخارا كرد. آن مأمور كه « دوستم بهادر » نام داشت استخوانهايي را از حرم در آورد و عازم بخارا شد اما در ميانه راه يكي از ارادتمندان دولت صفوي وي را تطميع و تشويق به بردن استخوانها به اصفهان كرد. او نيز پذيرفت و با رسيدن جسد به اصفهان، عامّه اهالي و امراي قزلباش با احترام به تشييع جنازه منسوب به شاه تهماسب پرداختند و آن را در امامزاده علي دفن كردند.

به رغم آنچه گذشت، پس از آن كه ازبكها توسط شاه عباس از خراسان بيرون رانده شدند، گروهي مدعي شدند كه آن جسد دوم هم به شاه تهماسب تعلق نداشته و مدفن او جاي اَمن ديگري در حرم رضوي است كه همچنان مصون باقي مانده است .

قبوري كه توسط ازبكها به عنوان مقبره شاه تهماسب حفر شده بود در صفّه پايين پاي حضرت رضا عليه السلام قرار داشت اما اكنون صفّه بالاسر حضرت محل قبر شاه تهماسب شناخته ميشود. مؤلف كتاب عالم آراي عباسي كه ناظر و راوي اصلي وقايا بوده در پايان گزارش مشروح خود نوشته است: « اين قضيه احتمال صدق و كذب داشت. اما بنا بر مصلحت وقت و شهرت بين الاعادي جانب تصديق را جمع نمود. و بالفرض كه صورت وقوع نداشته باشد... (همان قدر) كه سبب سلب آن بدنامي از جسد مطهر آن حضرت شود » مقرون به صلاح و صدق است! .

00000000000000000000000000000000

مقبره عباس ميرزا و ديگر دولتمردان قاجار

0000000000

آدرس : رواق دارالحفاظ (حرم مطهر)

شرح: در دوره قاجار دولتمردان فراواني اعم از واليان خراسان و متوليان آستان قدس و ديگر رجال براي خويش در حرم حضرت رضا عليه السلام گورجايي تدارك ديده و در نهايت هم سر در خاك اين آستان نهاده اند. عباس ميرزا فرزند و وليعهد فتحعليشاه قاجار كه در سال 1247 قمري حكمران شرق ايران و والي خراسان گرديد، در سال 1249 درگذشت و در رواق دارالحفاظ مدفون شد. از آن پس تا اواخر عهد قاجار تعداد كثيري از دولتمردان قاجاري در رواقهاي پيشين حرم دفن شده اند، كه فهرست نام برجسته ترين آنها را مؤلف مطلع الشمس نقل كرده است . اما از ميان اين همه دولتمرد مدفون كمتر كسي مانند دولتمردان عهد صفويه براي خويش گنبدخانه و رواقي نو ساخته است، در نتيجه قبور ايشان جايي ويژه و قابل توجه را در حرم حضرت رضا عليه السلام به خود اختصاص نداده تا قابل ذكر باشند.

همچنين دانشمندان و علما و رجال فراوان ديگري در صحنها و رواقهاي حرم حضرت رضا عليه السلام مدفون هستند كه نام بعضي از آنها را مؤلفين كتب ويژه آستان قدس رضوي ذكر كرده اند. تعداد سرشناسان اين مدفونين به قدري است كه كتابهاي مستقلي در معرفي آنها ضرورت يافته است. اما از اين ميان عمده ترين مدفونين حرم همانهايي هستند كه رواقي ويژه را به خود اختصاص داده اند، چون شيخ بهايي، حرّ عاملي، شاه تهماسب، الله وردي خان، حاتم بيك اردوبادي؛ كه شرح حال و مشخصات قبورشان ذكر شد.

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

اماكن تاريخي مذهبي مشهد

0000000000000000000000000

آرامگاه خواجه ربیع

0000000000

«ربیع بن خثیم» مشهور به خواجه ربیع از شخصیتهای اسلامی واز جمله تابعين است است که به زهد مشهور بوده است. بقعه او در وسط باغی با گنبدی مرتفع قرار دارد. تاریخ ساختن آن مربوط به قرن 11 ق و از بناهای دوره صفوی است. وفات خواجه ربیع را سال 63 ق ذکر کرده اند. داخل بقعه دو کتیبه به خط «علیرضا عباسی» نوشته شده است.

0000000000

این آرامگاه در شمال غربی مشهد واقع است و با بلواری به مرکز شهر متصل می شود . آرامگاه منسوب به خواجه ربیع بن خثيم معروف به خواجه ربیع از تابعین و زهاد ثمانیه و یاران صمیمی ابن مسعود ، صحابی بزرگ پیامبر اسلام است . خواجه ربیع در عهد خلافت حضرت علی (ع) مدتی در ری می زیسته و در سال 61 یا 63 ق . وفات یافته و در محل کنونی که به قولی محل سکونت او بوده مدفون شده است . تاریخ بنای بقعه که اکنون در وسط باغی بزرگ و مشجر قرار دارد ، به سال 1024 ق . و عهد شاه عباس صفوی می رسد . این بنا چندین بار مرمت شده و اطراف مرقد و حجره های احداث شده در چهار ضلع باغ ، محل دفن اموات است.

نمای بیرونی آرامگاه و داخل ایوان ها با کاشی های معرق و هفت رنگ زیبا تزیین شده و در داخل بنا ، ازاره ها به ارتفاع 90/1 متر با کاشی دوره صفوی و بقیة بنا تا رأس گنبد داخلی با نقاشی هایی به شکل اسلیمی و گل های ختایی و نقش های دیگر مثل نقش طاووس و کتیبه های گچی به رنگ سفید با زمینة لاجوردی به خط علیرضا عباسی تزیین شده است . این مکان به عنوان یکی از آرامگاههای قدیمی و قبرستان عمومی متصل به شهر با فضای سرسبز و امکانات بهداشتی مورد توجه زائران و مجاوران است .

0000000000

مقبره خواجه ربيع بناي با شكوه و زيبايي واقع در باغي وسيع و مصفّا بر كناره راست كشف رود در حاشيه شمالي شهر مشهد است. مقبره داراي گنبدي به ارتفاع 18 متر با ساقه اي بلند بر روي بنايي چهار ايواني است كه در بيرون هشت ضلعي مينمايد. گنبد بنا دو پوششه و پوشيده از كاشيهاي زيباي فيروزه اي است. درون بنا هم مزيّن به نقاشيهاي طلايي رنگ و افخرايي چشم نواز است.

مقبره خواجه كه به « خواجه ربيع » شهرت دارد در انتهاي خياباني به همين نام واقع و پس از حرم حضرت رضا عليه السلام از زمره پر زائر ترين زيارتگاهاي شهر مشهد است.

روستايي كه باغ آرامگاه خواجه در آن واقع شده « حسين آباد خواجه ربيع » نام دارد و از جمله موقوفات مزار خواجه ميباشد. اداره باغ و مزار خواجه ربيع در قرن اخير بر عهده آستان قدس رضوي است، در حالي كه پيش از آن متولي خاص داشته است. در وقف نامه قابل تأملي كه از مدرسه پريزاد مشهد با تاريخ 823 قمري باقي است، باني آن مدرسه ( پريزاد خانم ) از اعقاب خواجه ربيع معرفي شده است. باغ خواجه ربيع يكي از قبرستانهاي مهم شهر مشهد ميباشد. جدّ قاجارها ( فتحعلي خان ) نيز كه در سال 1139 قمري توسط نادرقلي افشار در همان باغ كشته شدهدر زير گنبد مقبره خواجه مدفون است، بدين سبب در دوره قاجاريه توجّه ويژه اي به اين مزار ميشده است.

0000000000

ربيع ابن خثَيم، مشهور به خواجه ربيع، از طايفه بنياسد و ساكن كوفه، از زمره زهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعين ( كساني كه صحابه پيامبر را درك كرده اند ) همچنين از ياران و سرداران حضرت علي عليه السلام بوده است. وي ضمن ارادت به حضرت علي عليه السلام ظاهراً از خويشان معاوية بن ابوسفيان هم بوده است، بنابراين در سالهاي پاياني خلافت حضرت علي عليه السلام و بروز اختلاف ميان ايشان و معاويه، به قصد انزوا و دوري از نزاع طرفين عراق را به قصد ايران و خراسان ترك كرده است. او در سالهاي پاياني عمر ساكن شهر نوغان ( مركز ولايت توس در آن زمان ) شده، و بالاخره در سال 63 قمري يا به روايتي ضعيف در سال 61 درگذشته و در يك فرسنگي شمال نوغان، كه اينك مزار اوست، مدفون شده است.

با توجه به زمان درگذشت خواجه، وي از زمره قديميترين رجال مدفون در پيرامون شهر كنوني مشهد است. مدفن او طي چهارده قرن گذشته همواره محلي شناخته شده و محترم و زيارتگاه عموم مسلمانان، اعم از شيعه و سني بوده است.

مشهور است كه حضرت رضا عليه السلام هنگام سفر به خراسان در سالهاي 200 تا 203 قمري قبر خواجه را زيارت كرده است. در سال 915 قمري هم كه شيبك خانف افزبَك ( سنّي مذهب ) پس از برانداختن تيموريان و تصرف هرات عازم مشهد شد مزار خواجه را كه « بر يك فرسخي مشهد مقدس » قرار داشت زيارت كرد. شاه عباس صفوي نيز در اوايل سده يازده قمري با توصيه و مشورت شيخ بهايي دستور احداث مقبره اي با شكوه براي خواجه را صادر كرد. اساس بناي فعلي مقبره خواجه ربيع همان است كه در سالهاي 1026 تا 1031 قمري به اَمر شاه عباس و با سرپرستي يكي از سادات رضوي مشهد به نام « ميرزا افلغ » احداث شده است. دو كتيبه زيبا با تاريخهاي 1026 و 1031 قمري در داخل گنبد و ساقه خارجي آن به خط عليرضا عبّاسي سالهاي احداث و تزيين بنا را مينماياند.

0000000000000000000000000

خواجه اباصلت

0000000000

«اباصلت هروي » مشهور به «خواجه اباصلت » ، خادم حضرت رضا (ع ) متوفي به سال 236 هجري قمري مي باشد . مدفن وي در كنار جاده مشهد ، فريمان در فاصله 10 كيلومتري مشهد واقع شده است .

0000000000

این آرامگاه در فاصلة 12 کیلومتری جنوب شرقی مشهد در حاشیه جاده مشهد - فریمان واقع است و به عنوان یکی از مزارات مهم مشهد مورد زیارت و بازدید زائران و مجاوران می باشد . عبدالسلام بن صالح هروی ، معروف به خواجه اباصلت ، خادم خاص حضرت امام رضا (ع) و از محدثان معروف عصر خویش بوده است . از سرگذشت خواجه اباصلت ، اطلاع چندانی در دست نیست اما برخی وفات او را به سال 236 ق. نقل کرده اند .

0000000000

بنای فعلی آرامگاه در سالهای اخیر و به شکلی جدید و متفاوت بازسازی و در آن امکانات بهداشتی و رفاهی پیش بینی شده است . این بنا در گذشته محل توقف کاروان های زیارتی بوده و عده ای از عرفای بزرگ و زهاد در قبرستان عمومی جنب بقعه مدفونند . از جمله این اشخاص درویش علی ، عارف نامی قرن هشتم هجری است که به سال 726ق. وفات یافته است و در این محل مدفون شده است

0000000000

آرامگاه زيباي خواجه اباصلت در جنوب شرق مشهد كه در زمان شاه عباس صفوي و به توصيه او ساخته شده در ميان باغي وسيع و چشم نواز جلوهاي از تركيب معماري و طبيعت است. آرامگاهي كه در نماي بيروني، هشت ضلعي و در داخل به شكل چهار ضلعي با گنبدي فيروزهاي رنگ پيازي شكل و دوپوش ساخته شده است. فضايي كه نقاشيهاي طلايي رنگ گل، برگ و اسليمي بر زينت آن افزوده و مجموعه را به زيارتگاهي با هزاران زائر و مسافر از دور و نزديك بدل كرده است.

0000000000

ابـوالصـّلت گـفـت و حـديـث كـرد مرا محمّد بن اسحاق بن موسى بن جعفر عليه السلام از پـدرش كـه مـى گفت پدرم موسى بن جعفر عليه السلام با پسران خود مى فرمود كه اى اولاد مـن ! بـرادر شـمـا عـلى بـن مـوسـى عـليـه السـلام عـالم آل محمّد است از او سؤ ال كنيد معالم دين خود را و حفظ كنيد فرمايشات او را، همانا من شنيدم از پـدرم حـضـرت جـعـفـر بـن مـحـمـّد عـليـه السـلام كـه مـكـرر بـه مـن مـى گـفـت كـه عالم آل مـحـمـّد عـليـهـم السـلام در صـلب تـو است و اى كاش من او را درك مى كردم همانا او همنام اميرالمؤ منين عليه السلام است .

0000000000

حرز شگفت انگيز امام رضا عليه السلام

و از بـراى ايـن حـرز حـكـايت عجيبى است كه روايت كرده آن را ابوالصلت هروى كه گفت : مـولاى مـن عـلى بـن مـوسـى الرضـا عـليـه السـلام روزى نـشـسـتـه بـود در منزل خود داخل شد بر او رسول ماءمون و گفت : امير تو را مى طلبد. پس امام عليه السلام بـر مى خاست و مرا فرمود نمى طلبد مرا ماءمون در اين وقت مگر به جهت كارى سخت و به خـدا كـه نـمـى تـوانـد بـا مـن بـدى كـنـد بـه جـهـت ايـن كـلمـات كـه از جـدم رسـول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم به من رسيده ، ابوالصلت گفت : همراه امام عليه السـلام بـيـرون رفتم نزد ماءمون ، چون نظر حضرت بر ماءمون ، نظر كرد به سوى او مـاءمـون و گـفـت : اى ابوالحسن ! امر كرده ام كه صد هزار درهم جهت تو بدهند و بنويس هر حـاجتى كه دارى ، پس چون امام پشت گردانيد ماءمون نظرى در قفاى امام كرد و گفت : اراده كردم من و اراده كرده است خدا، و آنچه اراده كرده است خدا بهتر بوده است .

0000000000

و سـيد بن طاوس روايت كرده از ( ياسر ) خادم ماءمون كه گفت : زمانى كه وارد شد ابوالحسن على بن موسى الرضا عليه السلام در قصر حميد بن قحطبه بيرون كرد از تن لباس خود را و داد به حميد و حميد داد به جاريه خود كه بشويد آن را پس نگذشت زمانى كـه آن جـاريـه آمـد و بـا او رقـعـه اى بـود و داد بـه حـمـيـد و گـفت يافتم اين رقعه را در گـريـبـان لبـاس ابـوالحسن عليه السلام پس حميد به آن حضرت عرض كرد: فداى تو گردم ! به درستى كه اين جاريه يافته است رقعه اى در گريبان پيراهن تو، چيست آن ؟ فـرمـود تـعويذى است كه آن را از خود دور نمى كنم ، حميد گفت : ممكن است كه ما را مشرف كـنـى به آن ؟ پس فرمود كه اين تعويذى است كه هر كه نگاه دارد در گريبان خود دفع مـى شـود بلا از او و مى باشد براى او حرزى از شيطان رجيم ، پس خواند تعويذ را بر حميد و آن اين است : ( بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ: بِسْمِ اللّهِ اِنِّى اَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ اِنْ كُنْتُ تَقِيّا اَوْ غَيْرَ تَقِيّ بِاللّه السَّميعِ الْبَصيرِ عَلى سَمْعِكَ وَ بَصَرِكَ لاسُلْطانَ لَكَ عَلَىٍّّ وَ لا عَلى سَمْعي وَ لا عـَلى بـَصـَرى وَ لا عـَلى شـَعـْرى وَ لا عـَلى بَشَرى وَ لا عَلى لَحْمى وَ لا عَلى دَمى وَ لاعـَلى مـُخّى وَ لا عَلى عَصْبى وَ لا عَلى عِظامى وَ لا عَلى مالى وَ لا عَلى ما رَزَقَنى رَبّى سـَتـَرْتُ بـَيـْنـى وَ بـَيْنَكَ بِسِتْرِ النَّبوةِ الَّذى اسْتَتَرَ اَنْبِياءُ اللّهِ بِهِ مِنْ سَطَواتِ الْجَبابِرَةِ وَ الْفَراعِنَةِ، جِبْرائِيلُ عَنْ يَمينى وَ ميكائيلُ عَنْ يِسارى وَ اِسْرافيلُ عَنْ وَرائى وَ مـُحـَمَّدٌ صـَلَّى اللّهُ عـَلَيـْهِ وَ آلِهِ وَ سـَلَّمَ اِمـامـِى وَ اللّهُ مـُطَّلِعٌ عـَلِىَّ يـَمـْنـَعـُكَ مـِنّى وَ يَمْنَعُ الشَّيـْطـانُ مـِنـّى ، اَللّهـُمَّ لا يـَغـْلِبُ جَهْلُهُ اَناتَكَ اَنْ يَسْتَفِزَّنى وَ يَسْتَخِفِّنى ، اَللّهُمَّ اِلَيْكَ الْتَجَاءْتُ، اَللّهُمّ اِلَيْكَ الْتَجَاءْتُ، اَللّهُمَّ اِلَيْكَ الْتَجَاءْتُ. )

0000000000000000000000000

بهشت رضا(ع)

0000000000

بهشت رضا(ع)در14كيلومتري جنوب شرق مشهددومين گورستان مشهدبعدازگلشوراست كه شهداي انقلاب سال57 وشهداي جنگ تحميلي دراين گورستان دفن شده است وقطعه شهدا دروسط بهشت رضا(ع) موقعيت خاصي دارد ومحل دفن مرحوم آية الله حاج ميرزاجوادآقا تهراني كه بنا بوصيت خودآن مرحوم كه فرموده بودند مرادركنارشهدا دفن كنيد نيز موقعيت خاصي به بهشت رضا(ع) داده است. پدراينجانب تهيه كننده كتاب شهيدحاج سيدرضاباقري پور نيزدرآخر قطعه شهدا درقسمت شهداي جانباز دفن است

ايشان درسال 1362 عازم جبهه هاي حق عليه باطل شدند وپس ازچهارسال ونيم حضورمستمردرجبهه ها درمهرماه سال 1365 درمنطقه عملياتي فاو براثربمباران شيميائي مجروح شدند و درتاريخ 1383/10/18 براثر مجروحيت به جمع شهدا پيوستند روح ايشان وتمامي شهدا شاد وراهشان پررهروباد

000000000000000000000

خواجه مراد

0000000000

«هرثمه بن اعين» مشهور به خواجه مراد از ياران امام رضا (ع) بوده است كه در سال 210 ه. ق وفات يافته ،و اكنون مقبره وي در 14 كيلومتري جنوب شرقي مشهد در بلنديهاي مشرف بر بينالود قرار گرفته است . حاج محمد علي درويش ملقب به نور عليشاه اين محل را در زمان معاصر ساخته و هم تحت مراقبت و حفاظت خود قرارداده . و تعمير نموده است .وي با اين كار موجبات رفاه مسافرين را فراهم آورد . اين بنا اكنون توسط اداره اوقاف و امور خيريه خراسان اداره مي شود .

خواجه مراد مقابل بهشت رضا(ع) در دامنه بلنديهاي مشرف بر بينالود قرار گرفته است ويكي ازمراكز تفريحي شهرمشهداست .

0000000000

این آرامگاه در فاصلة 12 کیلومتری جنوب شرقی مشهد با فاصله و در حاشیه جاده مشهد – فريمان واقع شده است و جاده فرعی و آسفالته به طول 1400 متر ، جاده اصلی را به محدوده آرامگاه که در دامنه ارتفاعات مشرف به رشته کوه بینالود قرار دارد ، متصل می کند .

مجموعه آرامگاهی مزار خواجه مراد به صورت یک نیمدایره در کنار کوه و چشمه و میان درخت ها و بیوتات ویژه مزار محصور می باشد. چندین غرفه تابستانی و اطاق با چشم اندازهای طبیعی و مغازه های عرضة سوغاتی و نیازمندی های زائران و آب و هوای مصفا و ارتفاعات سهل الصعود ، از جمله امکانات و جاذبه های این مجموعه برای زائران و مسافران است .

مقبره خواجه در وسط بنای آرامگاه قرار دارد و دارای گنبدی هرمی به شکل پنج ضلعی است و با پوشش شیروانی زینت یافته است . سردر ایوان آرامگاه با کتیبه ای تزیین شده و دو مناره کم ارتفاع کاشی کاری شده در طرفین آن وجود داشت . اين مقبره اخيرًا بازسازي وتوسعه داده شده است و بناهایی در اطراف آن جهت عبادت و استراحت مسافران و زائران ایجاد شده است .

0000000000

نقل حكايتي ازهرثمه

0000000000

از هـرثـمـة ابـن اعـيـن روايـت اسـت كـه گـفـت : داخل شدم بر سيد و مولايم يعنى حضرت رضا عليه السلام در سراى ماءمون و مذكور مى شـد در سـراى مـاءمـون كـه حضرت رضا عليه السلام وفات يافته و به صحت نرسيده بـود، داخـل شـدم و مـى خـواسـتـم اذن دخـول بـر او حـاصـل كـنـم ، در مـيان خادمان و معتمدان ماءمون غلامى بود او را ( صبيح ديلمى ) مى گـفـتند و او سيد مرا از دوستان بود و در اين وقت ( صبيح ) بيرون آمد چون مرا ديد گـفـت : يـا هرثمه ! آيا نمى دانى كه من معتمد ماءمونم بر سر و علانيه او؟ گفتم : بلى ، گـفـت : بـدان مـرا مـاءمـون بـخـوانـد بـا سـى غـلام ديـگـر از مـعـتـمـدان در ثـلث اول شـب رفـتـيـم نـزد او و شـبـش مانند روز شده بود از كثرت شمعها و پيش او شمشيرهاى بـرهـنـه تـيـز زهـر داده نـهـاده بـود. مـا را يك يك بخواند و به زبان از ما عهد و ميثاق مى گـرفـت و هـيـچ كـس ديـگر غير ما آنجا نبود، با ما گفت اين عهد بر شما لازم است كه آنچه شـمـا را بـگـويم بنماييد و هيچ خلاف نكنيد، ما همه بر آن سوگند خورديم . گفت : هر يك شـمـشـيـرى بـر مـى گـيرد و مى رويد تا داخل مى شويد بر على بن موسى الرضا عليه السـلام در حـجـره اش ، اگـر او را ايستاده يا نشسته يا خفته مى بيند هيچ سخن با او نمى گـويـيـد و شـمـشـيـرهـا بر او مى نهيد و گوشت و خون و موى و استخوان و مغزش را در هم آميخته مى كنيد بعد از آن بساط او را بر او مى پيچيد و شمشيرها را به آن پاك مى كنيد و نـزد مـن بـيـايـيد، و براى هر كدام از شما براى اين كار كه كنيد و پوشيده داريد ده بدره درهـم دو ضـيـعـه مـنتخب يعنى مستقل خوب مقرر كرده ام و بهره و نصيب و حظ براى شما است چـندانكه من زنده ام و باقيم . گفت : پس ما شمشيرها را به دست گرفتيم و بر او در حجره اش داخـل شـديـم ديديم به پهلو خوابيده بود و مى گردانيد طرف دستهاى خود را و تكلم مـى كرد به كلامى كه ما نمى دانستيم ، پس غلامها شمشيرها برآوردند و من شمشير خود را نـهـادم و ايـستاده بودم و مى ديدم ، و گويا كه او مى دانست قصد ما را پس چيزى پوشيده بـود در تـن كـه شمشيرها بر او كار نمى كرد، پس آن بساط را بر او پيچيدند و بيرون آمـدنـد نـزد مـاءمـون ، مـاءمون گفت : چه كرديد؟ گفتند: به جا آورديم آنچه گفتى يا امير، گفت : چيزى از اين وانگوييد.

چـون صـبـح طـالع شـد مـاءمون بيرون آمد و در جاى خود نشست با سر برهنه و تكمه هاى گـشـاده و اظـهـار وفـات امـام عـليـه السـلام كـرد و براى تعزيه بنشست ، پس برخاست پـابـرهـنـه و سـر بـرهـنـه بيامد تا او را ببيند و من در پيش او مى رفتم چون در حجره آن حـضـرت داخـل شـد همهمه اى شنيد بلرزيد و به من گفت نزد او كيست ؟ گفتم : نمى دانم يا امـيـرالمـؤ منين ! گفت : زود برويد و ببينيد، صبيح گفت : ما درون حجره شديم ديديم سيدم در مـحـراب خـود نـشسته نماز مى گزارد و تسبيح مى كند. گفتم : يا امير! اينك شخصى در مـحـراب نـمـاز مـى گـزارد و تسبيح مى گويد، ماءمون بلرزيد پس گفت : مرا بازى داديد لعـنـت كند خدا بر شما، پس به من روى كرد از ميان جماعت و گفت : يا صبيح ! تو او را مى شـناسى ببين كيست نماز مى كند؟ پس من داخل شدم و ماءمون بازگشت و چون به آستانه در رسـيـدم امـام عـليـه السـلام بـه مـن گـفت : يا صبيح ! گفتم : لبيك يا مولاى من ! و بر رو افـتـادم ، فرمود: برخيز خداى رحمت كند بر تو مى خواهند كه خاموش كنند نور خدا را به دهن هاى خود، خدا تمام كننده است نور خدا را هر چند كافران كراهت داشته باشند آن را. پس بـازگـشـتـم نـزد ماءمون ديدم كه رويش سياه شده همچون شب تاريك گفت : يا صبيح ! چه خـبـر دارى ؟ گـفـتـم : يـا اميرالمؤ منين ! به خدا كه او است در حجره نشسته و مرا بخواند و چنين و چنين گفت ، صبيح گفت : پس ماءمون بندهاى خود نبست و امر كرد كه جامه هايش را رد كـردنـد يعنى جامه هاى عزا را از تن كند و جامه هاى سابق خود را طلبيد و پوشيد و گفت : بگوييد غش كرده بود و به هوش آمد. هرثمه گفت : من شكر و حمد خداى بسيار نمودم و بر سـيـد خـود حـضـرت رضـا عـليـه السـلام داخل شدم چون مرا ديد فرمود: يا هرثمه ! آنچه صـبـيـح بـا تـو گـفـت بـا كـسـى مـگـو مـگـر كـسـى كـه خـداى عـز و جـل دل او را امـتـحـان كرده باشد براى ايمان به محبت ما و ولايت ما، گفتم : نعم يا سيدى ، بـعـد از آن فـرمـود: يـا هـرثـمه ! ضرر نمى كند كيد ايشان بر ما تا كتاب به مدت خود برسد، يعنى عمر به سر آيد و اجل برسد.

000000000000000000000

پير پالاندوز

0000000000

آدرس : حاشيه كوچه شور در اوايل پايين خيابان

مقبره يكي از عفرفاي شيعه مذهبف « ذَهَبيه » به نام شيخ محمد المفقتدي كارندهي ( منسوب به قريه كارده مشهد ) مشهور به پير پالاندوز، از زمره قديميترين زيارتگاههاي عرفاني اين شهر است. اين بنا در حاشيه كوچه شور در اوايل پايين خيابان قرار داشته و پس از انقلاب اسلامي به مناسبت توسعه حريم حرم تخريب و مجدداً بازسازي شده است. بناي اوليه در زمان سلطنت پدر شاه عباس ( سلطان محمد خدابنده ) به سال 985 قمري ساخته شده استذهبيه شاخه اي عرفاني از پيروان معروف كَرخي و نجم الدين كفبري بوده اند كه از سده هفتم قمري به بعد شيوخي چون مير سيد علي همداني، خواجه اسحاق خَتَلاني و سيد عبدالله برزش آبادي پيشوايي اين فرقه را بر عهده داشته اند. سيد عبدالله كه از اعقاب امام سجاد عليه السلام و نسل بيستم وي بوده عمده عمرش را در قريه بفرزش آباد مشهد گذرانيده و به سال 872 قمري درگذشته و در همان روستا مدفون شده است. از زمان سيد عبدالله به بعد پيروان وي خصوصاً به ذَهَبيه شهرت يافته و عمدةً روي به تشيّع نهاده اند. ششمين قطب سلسله ذهبيه پس از سيد عبدالله برزش آبادي همين شيخ محمد كارندهي بوده است، چنان كه در اين باره گفته اند:

هم زختـلاني بـه عبدالله رسيد000برزش آبادي است آن شاه جديد000شيخ رشيد الدين بفدوازي دگـر000شيخ شاه اسفـراييني برشمـر000شيخ حاجي محمد آمد شـاه كل000آن خبوشاني است يا بستان گل000شيخ غلامعلي دگـر من بعد او000شيخ تاج الدين حسين آمد از او000شيـخ درويش محمد كـارندهي000بود خفـاف آن شهنشـاه ولي000

به اعتقاد مردم مشهد، شيخ محمد با اين كه از اقطاب و اولياء الله بوده از طريق پالان دوزي يا پاره دوزي امرار معاش ميكرده و داراي كراماتي بوده است، بدين سبب به گور وي احترام ميگذارند و بدان اعتقاد دارند. بعضي هم گفته اند پيش از آن كه پير پالاندوز در اين محل دفن شود يكي از عرفاي مشهور توس به نام ابونصر سرّاج در اوايل سده پنجم در آن جا مدفون شده است.

00000000000000000000

گنبدسيز

0000000000

در اواسط خيابان دكتر باهنر (خاكي) وسط ميداني با همين نام فلكه گنبد سبزبا گنبدي فيروزهاي متمايل به سبز در مركز شهر مشهد واقع است و به جهت رنگ فيروزهاي آن، به گنبد سبز معروف ميباشد. اين بنا مدفن «شيخ محمد مومن» عارف استرآبادي از عرفاي دوره صفويه است.است كه به سال 904 ه. ق وفات يافته است. كتاب «تحفه حكيم مومن» در طب قديم، اثر اين دانشمند است. اين ساختمان به سال 1011 هجري قمري به دستور «شاه عباس» ساخته شده است.

این بنا در گذشته در حاشیه شهر قرار داشت و در هنگام احداث خیابان به دلیل قدمت در وسط میدان بازسازی شده است .

بنای آرامگاه ساختمانی مکعب با چهار ایوان و چهار صفة دو طبقه در چهار زاویه است و نمای بیرونی و اطراف طاق ها و پیشانی ساختمان از ازارة سنگی به بالا ، با کاشی های معرق و ساده ممتاز در رنگهای زیبا مزین شده است

گرچه در قرن حاضر بعضي وي را محمد علي مؤذن از شيوخ ذهبيه دانسته اند، اما فرد مدفون در گنبد سبز را عموماً به نام « شيخ محمد مؤمن عارف استرآبادي » ميشناسند. اين مقبره مورد توجه و زيارت مردم محلي مشهد، خصوصاً پيروان تصوف و عرفان است،

0000000000

مدتي اين محل خانقاه گروهي از صفويه بوده است.

از سالها قبل در اطراف اين ميدان خانهها اكثرا به عنوان خانقاه و محل اجتماع دراويش بوده و هست.

00000000000000000000

قبر سبز

0000000000

آدرس : شمال حرم حضرت رضا عليه السلام

مقبره يكي از اعقاب و ذراري امام سجاد عليه السلام به نام سيد فخرالدين، مشهور به قبر سبز، واقع در شمال حرم حضرت رضا عليه السلام از زمره قديميترين مقابر ساداتف شهر مشهد است. مقبره اصلاً در قبرستان قديمي غسلگاه پيشين و قتلگاه بعدي قرار داشته و پس از تسطيح قبرستان قتلگاه و تبديل بخشي از آن به « باغ رضوان » در ضلع شمالي اين باغ واقع شده است. ضمن توسعه حريم حرم حضرت رضا در سالهاي پس از انقلاب اسلامي كه باغ رضوان تخريب شده، مقبره سيد فخرالدين باقي مانده و بناي جديدي بر روي آن احداث گرديده، كه اكنون در حاشيه بازارچه حاج آقاجان قرار دارد و زيارتگاه عموم زائراني است كه در آن حدود سكني يا رفت و آمد دارند. مقبره سيد فخرالدين سنگ قبر سبز رنگ اصيلي ( به ابعاد تقريبي 3 متر طول، 70 سانتيمتر عرض و 40 سانتيمتر ارتفاع ) دارد كه زمان درگذشت و نام و نسب وي تا حضرت سجاد عليه السلام بر روي آن حك شده است. بنابر متن سنگ قبر، نسب وي با هجده واسطه به امام زين العابدين عليه السلام ميرسد و در سال 671 قمري درگذشته است.

مقبره سيد فخرالدين در زمان افشاريه به « مزار مير » هم شهرت داشته و محلي شناخته شده و محترم براي اهالي مشهد بوده است. بدين سبب عليشاه افشار ( برادر زاده و جانشين نادرشاه ) در زمان سلطنت كوتاه مدت خود ( 1160 ـ 1162 ق ) در جوار آن براي خويش مقبره اي معتبر ساخته و املاك مهمي را وقف بر نگهداري بناي قبر خود كرده است. در وقف نامه مورخ 1161 قمري عليشاه درباره محل قبر واقف آمده است: « مقبره رفيعه كه واقع است در سر مزار مير ».

گويا در زمان تأليف كتاب مطلع الشمس، اطلاعات مربوط به اين مقبره با گنبد خشتي مخلوط شده و از قلم افتاده است؛ چون در معرفي فرد مدفون در گنبد خشتي كه بنا بر سنگ قبر آن از نسل هجدهم امام موسي الكاظم عليه السلام است نوشته شده: نسبش با هجده واسطه به امام سجاد ميرسد!

قبر سبز يا مقبره سيد فخرالدين توسط يكي از افراد محلي اما زير نظر اداره اوقاف و امور خيريه ناحيه يك مشهد اداره ميشود و زيارت و بازديد از آن همه وقت مقدور است.

00000000000000000000000

قبر مَيلي مشهدي

0000000000

آدرس : شمال ساختمان راه آهن

در شمال ساختمان راه آهن مشهد، به فاصله تقريباً صد متري ريلهاي ايستگاه، گوري با دو سنگ قبر قديمي نفيس وجود دارد كه متعلق به شاعري به نام مَيلي مشهدي است. سنگ قبرهاي وي يكي مسطح و عمودي و ديگري افقي و صندوقي ميباشد.

نام كامل او « ميرزا قلي مَيلي » و از همعصران شاه تهماسب صفوي ( 930 ـ 984 ق ) بوده است. ميلي در مشهد ولادت يافته و عمده عمرش را در اين شهر و شهرهاي سبزوار، قزوين، هرات و كشور هندوستان گذرانيده و در سال 983 در هند در گذشته اما جسدش بنا بر وصيت او به مشهد منتقل و دفن شده است. ميلي شيعه مذهب و از طايفه قزلباش بوده است. چند بيت از قصايد او در مدح حضرت رضا عليه السلام چنين است:

سـرف ارادتف اهـل محـبـت و درف دوسـت رخ نيـازمـن و خـاك آسـتـانـه شــاه

سرف سريـر امـامت، علـيّ بـن مـوسـي كه همچو حضرت باري، بري است از اشباه

شهنشهي كه به جـايي رسـاند موكب قـدر كـه آبـروي مـلايك فـزود گـرد سپـاه

زشـوق سجـده درگـاه او رواست كه خلق دگـر به جـاي قـدم بـر زمين نهند جبـاه

يكي از شعرا مادّه تاريخ درگذشت ميلي را چنين ساخته است:

مـيـلي آن خسـرو زمـان كـه بـر او بـود مـلـك سـخـن مسـلّـم، رفـت

سـال فـوتش ز عقـل جسـتم گـفـت: « آه ميلي جوان زعالم، رفت» ( =984 )

قبر ميلي كه اصلاً در اراضي روستاي امين آباد واقع است نشان ميدهد كه در زمان صفويه در اين محل گورستان مهمّي وجود داشته است.

00000000000000000000

قبر مير ( مير علي آمويه )

0000000000

آدرس : خ طبرسي-كوچه نوغان

شرح: زيارتگاهي مشهور به « قبر مير » كه در گورستاني واقع در شرق محله قديمي نوغان قرار داشته، در اوايل قرن حاضر خورشيدي تسطيح و تبديل به فضايي آموزشي به نام « مدرسه قبر مير » شده است. مدرسه مزبور اكنون به صورت انباري در آمده و در اختيار آموزش و پرورش خراسان است.

قبرمير كه مدفن فرد نسبتاً ناشناخته اي به نام « مير علي آمويه » بوده، دست كم از سده دهم هجري قمري در شهر مشهد شهرت داشته است. در حدود سال 940 هجري قمري كه بارويي براي شهر توسط شاه تهماسب صفوي احداث گرديده، چون يكي از دروازه ها در جوار قبر مير قرار گرفته به نام « دروازه مير علي آمويه » خوانده شده است. اين دروازه در شمال شرق شهر ميان دو دروازه شمالي نوغان و جنوبيف عيدگاه واقع بوده است. در سده دهم كه هنوز خيابان مشهد و دو دروازه بالا خيابان و پايين خيابان توسط شاه عباس احداث نشده بود، راه سرخس از دروازه ميرعلي آمويه آغاز ميشد، چنان كه در سال 1006 قمري كه ازبكها پس از تصرف دهساله مشهد در صدد ترك اين شهر بر آمدند از « دروازه مير علي آمويه بيرون رفتند و به راه سرخس روانه شدند ».

در همان سالهاي اوليه قرن يازده قمري مؤلف كتاب تذكره هفت اقليم ضمن معرفي شهر مشهد تنها از مزار مير علي آمويه به عنوان زيارتگاهي مهم ياد كرده و نوشته است: « در جوار شهر، مزار فيض آثار ميرعلي آموست، كه هر كس در آن مرقد سوگند به دروغ خورد هلاك گردد ». در سالهاي پاياني قرن دوازدهم ( دوره افشاري ) از قبر مير با عنوان « مشهد مير » هم ياد ميكرده اند، با اين توصيف كه « يك ميدان اسب » با اصل شهر فاصله داشته است.

چون دروازه مير علي آمويه محل حمل اقوام مهاجمف افزبك و تركمان و افغان بوده، در زمان قاجاريه آن را مسدود كرده و مردم اعتقاد داشته اند كه هرگاه اين دروازه گشوده شود فتنه اي در شهر درميگيرد! مردم مشهد اين دروازه را « دروازه ميرعليمون » تلفظ ميكردند و هنوز افراد مسنّف محله نوغان محل دقيق آن را ميشناسند. چون قبر مير و گورستان مجاور آن محلي محترم بوده، در قرون گذشته بزرگان ديگري از اهالي مشهد نيز در همان محل دفن شده اند.

0000000000000000000

گنبدخشتي

0000000000

نزدیک ترین مزار به مجموعه اماکن رضوی ، آرامگاه محمد ، معروف به گنبد خشتی است که به قولی از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع) متوفی به سال 832 ق. است . بنای اولیه آرامگاه را بعضی به عهد صفوی و برخی به عهد تیموریان نسبت داده اند . این بنا دارای گنبد دو پوشه و در داخل مزین به مقرنس های زیباست و به دلیل داشتن پوشش آجری و در مقایسه با گنبد طلایی امام رضا (ع) به گنبد خشتی معروف شده است . این آرامگاه در کوچه ای به همین نام ، در محل چهارسوق قدیمی نوغان در فلكه طبرسی قرار دارد .

0000000000

مقبره اي است متعلق به يكي از نفقَباي سادات موسوي شهر مشهد و از اعقاب و ذفراري امام موسي بن جعفر عليه السلام به نام « امير سلطان غياث الدين محمد بن امير طاهر موسوي » كه در فاصله تقريباً پانصد متري شمال حرم حضرت رضا عليه السلام واقع است و از زيارتگاههاي مهم اين شهر ميباشد. اين بنا كه ظاهراً در آغاز داراي گنبدي خشت پوش بوده به « گنبد خشتي » شهرت يافته است. گنبد خشتي در كوچه اي با همين نام در ابتداي خيابان طبرسي واقع است. امير غياث الدين در سال 832 قمري درگذشته است. نام و نسب و زمان فوت وي بر روي سنگ قبر تاريخي و نفيس او كتيبه شده و اجدادش را تا حضرت موسي بن جعفر عليه السلام و پس از آن تا حضرت علي عليه السلام برشمرده اند.

چون نام اجداد غياث الدين محمد در منابع تاريخي معتبر نيز ذكر شده، در صحّت نسبف وي ترديد نيست. نياكان او از قرن ششم تا نهم قمري اداره كننده اصلي حرم حضرت رضا عليه السلام بوده و در آباداني آن كوشيده اند. اخلاف خاندان ايشان نيز تا زمان صفويه ( قرون دهم و يازدهم قمري ) از زمره نقباي سادات و بزرگان شهر مشهد بوده اند.

مقبره مشهور به گنبد خشتي احتمالاً همزمان با درگذشت سلطان محمد احداث شده و متعلق به دوره تيموري است. بنا شامل يك سرداب، چهار طاقييي چهار ايوانه بر روي سرداب و يك گنبد ساقه دار بر فراز آن است كه ارتفاع گنبد از كف زمين تا نوك آن 9/14 متر ميباشد. كل بنا از آجر و گچ ساخته شده و گنبد آن دو پوششه است. داخل بنا مزيّن به مفقَرنَسهاي گچي بسيار زيباست. دورادور زير گنبد و اطراف چهار ايوان هم مزيّن به آياتي از سوره هاي مفلك و واقعه به خط زيباي محقق و ثلث است. در دوره قاجار به سبب دودگرفتگي داخل بنا آن را به نوعي ديگر تزيين كرده اند، اما در سال 1380 تزيينات مزبور بازپيرايي شد و نقوش و كتيبه هاي اصلي آن تثبيت و احيا گرديد.

گنبد خشتي بازديد كنندگان فراواني از سراسر ايران و حتي كشورهاي همجوار دارد. هيأت امنايي از معتمدان محلي زير نظر اداره اوقاف و امور خيريه خراسان آن را راه ميبرند و از محل نذورش به اداره آن ميپردازند. درباره گنبد خشتي در بعضي منابع اطلاعات نادرستي درج شده است. متقابلاً منابع ديگري به درستي آن را معرفي كرده اند. راقم مشهدي در سال 1294 قمري با توجه به كتيبه سنگ قبر غياث الدين محمد مقبره وي و اجدادش را چنين وصف كرده است:

0000000000

اين حريمي را كه از روي شرف روح الامين

پاسبان آسـا همي بر درگهش سـايد جبين...

هيچ ميداني چـرا خيل سخن سنجـان همي

يكزبـان گويند كامد خوشـتر از خفلد بَريـن

زانكه گنـج نور احمد اندر آن باشـد نهـان

زانكه كَنـزف نسل حيدر انـدر آن آمد دفيـن

دفرّف دريـاي سيـادت آن كه نـام نـامي اش

آمده سلطـان محمـد در خبـرهـاي متيـن

وانكه باب وي امير بـي قـرين طاهـر بفوَد

كو بفدي محمود شـه را نيز فرزند مهيـن...

نيز ميبـاشد محمد ابـن قـاسم بـي سخن

وانگهي حمزه است فرزند امـام هفتمين

00000000000000000000000000000

مصلي

0000000000

بناي مصلاي مشهد اثري تاريخي در خيابان نواب صفوي است كه توسط حاجي شجاع بناي اصفهاني در سال5 ۱۰۸۷.ق براي برگزاري نماز جمعه و اعياد با يك ايوانمركزي بلند و دو ايوانچه كه به بخشهاي مربع شكلي در دو طرف ايوان منتهي ميشود با كاشيكاريهاي معرق، رنگارنگ فضايي بسيار آرامش بخش دارد.

0000000000

ساختمان قدیمی مصلی در حاشیه ضلع شمالی خیابان نواب صفوی و در ابتدای بلوار 22 بهمن واقع است و تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی خراسان حفاظت و اداره می شود.

این بنا از یادگارهای دوره صفویه است و معرف سبک معماری اسلامی این دوره می باشد. بنای مصلی که به منظور برگزاری تجمعات مذهبی و به ویژه برگزاری نمازهای عید فطر و قربان ایجاد شده است شامل یک ایوان مرتفع در وسط و دو رواق در دو طرف می باشد. طبق کتیبه موجود در بدنه بنا، این ساختمان درعهد شاه سلیمان صفوی و به سال 1087 قمری بنا شده است. پوشش ظاهری ساختمان از آجر است و داخل ایوان با تزئینات گچ و محرابی درداخل ایوان مزین می باشد و بر روی کتیبه های حاشیه محراب و اطراف ایوان مرتفع و موزه قرآن ، اشعاری مکتوب است که از تاریخ بنا در 1086 و 1087 ق. خبر می دهد . این بنا با قدمت حدود چهارصد سال ، یکی از آثار ارزشمند فرهنگی – تاریخی شهر مشهد است

00000000000000000000

مسجدشاه سابق(72تن)

0000000000

اين مسجد در بازار بزرگ قرار دارد . اين مسجد از يك كتيبه و دو مناره و يك ايوان تشكيل شده است . قدمت آن به سال 855 هجري قمري مي رسد . اين بنا در آغاز ، آرامگاه بوده و بعداً به مسجد تبديل شده است .

0000000000

این بنای قدیمی که در گذشته مسجد شاه نام داشت و در تقاطع بازار بزرگ قالی فروش ها واقع بود، اکنون درجنوب غربی صحن جدید الاحداث جامع رضوی قرار دارد و از بناهای عهد تیموری و آرامگاه یکی از امرای محلی خراسان به نام امیر غیاث الدین ملکشاه است. بنای آرامگاه با توجه به تاریخ اتمام بقعه که سال 855ق. است، درزمان تسلط ابوالقاسم بابر (861-852ق.) از پسران بایسنغر، نوه شاهرخ تیموری احداث شده است. آرامگاه شامل یک ایوان و دو مناره و گنبد کاشیکاری می باشد که ارتفاع یکی از مناره ها 20 و دیگری 40/15 متر است . درچهار ضلع اتاق زیرگنبد و اطراف ایوان و مناره ها و در ترنج ها اشعار مناجاتیه و اسماءالله و احادیثی مرقم است و نام معمار بنا بر اساس کتیبه موجود ، شمس الدین محمد تبریزی است. مدخل آرامگاه دارای دری با تاریخ ساخت 115 ق. است.

تا مدت ها تصور می شد که بنای مذکور ، ساختمان مسجد است تا آن که پس از تحقیقات مرحوم عبدالحمید مولوی مشخص شد که بنا مقبره ملکشاه از امرای تیموری است. این آرامگاه با شماره 186 درزمره آثار تاریخی استان خراسان ثبت شده و هم اکنون توسط اداره کل میراث فرهنگی استان دردست مرمت است.

0000000000

اين مقبره در محل چهار سوق و تلاقي دو بازار بزرگ و فرش فروشها در كنار ميداني قديمي به نام « سرف سنگ » احداث شده و پس از توسعه حريم حرم در مجاورت ضلع جنوب غربي حرم قرار گرفته است.بنا شامل يك سرداب براي دفن جسد، قبه اي 5 در 5 متري، گنبدي دو پوششه به ارتفاع 4/17 متر، ايواني در جانب شمال به ارتفاع 4/9 متر، فضاهايي جانبي و دو گلدسته در طرفين ايوان ميباشد. دورادور ايوان كتيبه اي داشته كه تنها قسمت پاياني آن بر روي پايه سمت چپ باقي مانده و اين جملات به وضوح در آن قابل خواندن است: « الامير ملكشاه اعرج الله معارج دولته في رجب سنة خمس و خمسين و ثمانمائة للهجرة »

امير غياث الدين شاه ملكف بفرلاس يكي از امراي معتبر تيمور و فرزند وي شاهرخ بوده است. در سال 809 قمري كه شاهرخ حكومت ولايت خراسان را با مركزيت توس و مشهد به فرزند جوان خويش افلغ بيك بخشيد شاه ملك را هم به امير الامرايي وي منصوب كرد. وي تا سال 811 كه مأمور فتح و تصرف ماوراء النهر گرديد در خراسان مستقر بود. در سال 812 كه حكومت ماوراء النهر به الغ بيك داده شد اميرشاه ملك هم همراه او گرديد. اين دو ظاهراً تا سال 817 حكومت خراسان را هم داشتند، اما از آن زمان به بعد فرزند ديگر شاهرخ يعني بايسنغر ميرزا والي خراسان ( با مركزيت توس ) شد. بنابراين اميرشاه ملك در سالهاي 809 تا 817 قمري حاكم اصلي خراسان، يا دست كم بزرگترين امير اين خطّه بوده است. وي تا سال 829 قمري قدرتمندانه در ماوراء النهر و خوارزم به حكومت و دستياري الغ بيك مشغول بود، تا اين كه در سال مزبور در خوارزم درگذشت و جسدش به مشهد حمل و در بنايي كه خود وي براي اين منظور ساخته بود مدفون گرديد گنبد فيروزه اي رنگ و دو گلدسته زيباست. مقبره اميرشاه ملك هر چند به عنوان زيارتگاه شناخته نميشود اما كاربرد فرهنگي ـ توريستي دارد. اين بنا كه بايد عنوان « مسجد شاه » را از نام « شاه ملك » يا بناي مجاور خود به نام « حمام شاه » ( رضوي بعدي ) گرفته باشد، نميتوانسته است مسجد باشد چون قبله آن با قبله مشهد انطباق ندارد و در سرداب آن هم چند جسد دفن شده است.

0000000000000000000000

حمام شاه

0000000000

این بنا تاریخی که در گذشته در حاشیه بازار بزرگ و جنب مسجدی به همین نام قرار داشت ، اکنون با توسعه حریم حرم رضوی در جنوب غربی صحن جامع رضوی واقع و به عنوان یک بنای تاریخی منتسب به شاه عباس اول صفوی ، در دست بازسازی است.

بخش های مختلف این حمام قدیمی از جمله سربینه ، گرم خانه و سقف های گنبدی اندرونی و بیرونی با همان ساختار قدیمی پس از بازسازی در معرض تماشای علاقه مندان خواهد بود. بزرگ ترین و زیباترین بخش حمام سربینه آن است که به صورت مربع احداث شده و هشت ستون سنگی پوشش گنبدی را برپا داشته اند.

این حمام قدیمی از آثار مهدی قلبی بیگ ، میر آخورباشی شاه عباس صفوی است که سازنده آن را وقف آستان قدس رضوی کرده است و سال تأسیس آن به روایت کتیبه از میان رفته 1027 قمری بوده است.

00000000000000000000000

مقبره سعدالدين محمد وزير

0000000000

آدرس : ضلع شرقي مسجد جامع گوهرشاد (حرم مطهر)

سعدالدين محمد كه وزير خراسان در نيمه دوم سده يازده قمري و باني مدرسه تخريب شده پايين پا ( سعديه ) و واقف موقوفات كرامندي بر مدرسه هاي پايين پا و بالاسر بر آستان قدس بوده است، فروتنانه در كنار مدرسه پايين پا واقع در ضلع شرقي مسجد جاي گرفته.

گرچه در شهر مشهد واقفان و بانيان خيّر بسياري وجود داشته اند كه گور اكثر ايشان در اين شهر خصوصاً مجموعه حرم رضوي قرار داشته و در سده اخير تسطيح و ويران شده است، اما سعدالدين محمد با نقشي كه در احداث مدرسه هاي پايين پا و عباسقلي خان و مرمّت مدرسه بالاسر و عرصه وقف داشته از زمره مستحق ترين افرادي است كه شايسته است زائران حرم حضرت رضا عليه السلام و اهالي مشهد نام وي را به فراموشي نسپرند.

0000000000000000000

مقبره شيخ طبرسي و غسلگاه و قتلگاه مشهد

0000000000

«ابوعلي فضل بن حسن بن فضل طبرسي مشهدي » متوفي به سال 548ه . ق صاحب تفسير «مجمع البيان » است .

مزار وي در قسمت شمالي مجموعه حريم رضوي در محوطه باغ رضوان واقع شده ، و خيابان مجاور آرامگاه وي از قديم به نام «خيابان طبرسي » ناميده مي شود . وي در سال 523 ه. ق از مشهد به سبزوار رفت و پس از مدتي در اين شهر وفات يافت سپس جسد او به مشهد منتقل و در محل مزبور بخاك سپرده شد .

ابوعلي فضل بن حسن طَبْرَسي ملقب به امين الاسلام و مشهور به شيخ طَبَرسي از علماي بزرگ شيعه و مفسّر قرآن در سده هاي پنجم و ششم قمري است. وي در سال 470 هجري قمري در شهر طَبْرَس ( بين كاشان و اصفهان ) يا تفرش زاده شده اما عمده عمرش را در مشهد گذرانده است. شيخ طبرسي صاحب چند تفسير بر قرآن كريم است كه از آن ميان تفسير مجمع البيان وي شهرت بيشتري دارد. شيخ در سال 523 قمري از مشهد به سبزوار رفته و در سال 548 كه معاصر فتنه قوم تركمانف غفز در خراسان بوده در گذشته، يا به دست آن قوم مهاجم كشته شده است، بدين سبب در بعضي منابع از وي با عنوان شهيد هم ياد شده است. گويا جسد شيخ را در همان زمانف درگذشت به مشهد منتقل كرده و در يكي از گورستانهاي محترم مجاور حرم حضرت رضا، مشهور به « قتلگاه » و « مغتسل الرضا » يا « غسلگاه » دفن كرده اند. اين محل در قرون بعدتر تنها به قتلگاه شهرت يافته و پس از احداث فلكه پيرامون حرم ( 1308 ـ 1312 ش ) و خيابان طبرسي، قبرستان مزبور تسطيح شده و بعداً در بخشي از آن صحني به نام رضوان احداث گرديده كه در مشهد به باغ رضوان شهرت يافته است.

نوشته اند كه زمين غسلگاه مشهد را حضرت رضا عليه السلام از محل افجرت كتابت قرآن كريم خريده و وقف بر قبور مؤمنين و مؤمنات كرده است. ظاهراً همين گورستان پس از قتل عام مردم مشهد توسط لشكريان عبد المؤمن خان ازبك در سال 997 قمري و دفن اجساد ايشان در محل غسلگاه، به قتلگاه شهرت يافته است. رواج عموي اصطلاح قتلگاه عمدةً از اواخر قرن يازده قمري براي گورستان مزبور ( واقع در شمال حرم ) روي داده است. با توجه به وجود مدفن شيخ در قبرستان قتلگاه، پس از احداث خيابان شمالي حرم ( در زمان رضا شاه پهلوي ) خيابان مزبور به نام « طبرسي » نامگذاري شده كه يكي از خيابانهاي مهم و مركز شهر مشهد است. گرچه باغ رضوان ضمن توسعه حريم حرم در سال 1370 تخريب شده اما گور شيخ با تزريق بتون بر اطراف آن جا به جا و بناي جديدي براي آن ساخته شده است. اينك مقبره شيخ طبرسي در فضاي شمالي حرم واقع در ابتداي خيابان طبرسي بر جا و محترم است

0000000000000000000

مقبره شيخ بهايي

0000000000

آرامگاه شيخ بهائي

« بهاءالدين محمد عاملي» معروف« شيخ بهايي » به سال 935 ه . ق رد بلعبك لبنان متولد شد . در هفت سالگي با پدرش به ايران آمد . وي مدتي وزير «شاه عباس » صفوي بود ، در سياست وفرهنگ ايران نقش بسيار مهمي داشت . از اين دانشمند تاليفات متعددي به جا مانده است . نسبت «شيخ بهايي » به «حارث حمداني » از صحابه معروف حضرت علي (ع) مي رسد . مقبره اين دانشمند بين صحن امام و صحن آزادي ،و در جايي كه پيشتر محل تدريس اوبوده قراردارد . شيخ بهايي در سال1030 ه . ق در گذشته است

0000000000

مقبره عالم بزرگ شيعي عصر صفوي، بهاء الدين محمد عاملي معروف به شيخ بهايي، تشكيل رواقي مستقل را در مجموعه حرم حضرت رضا عليه السلام داده است.

شيخ بهايي در سال 953 هجري در بَعلبك لبنان ولادت يافته و در سن هفت سالگي به همراه پدر خويش به ايران هجرت كرده است. او عمده عمر فعّالش را در زمان سلطنت شاه عباس اول صفوي ( 996 ـ 1035 ق ) در ايران، خصوصاً شهر اصفهان، سپري كرده است. شيخ در سال 1010 قمري كه شاه عباس فاصله اصفهان تا مشهد را پياده پيموده او را همراهي كرد. چون وي زماني در مشهد به تدريس اشتغال داشته پس از آن كه در آخر سال 1030 هجري در اصفهان در گذشته جسدش به مشهد منتقل و در جوار مَدرَسه پيشينش مدفون شده است.مَدرَس شيخ و مقبره وي در گوشه جنوب غربي صحن نو ( آزادي ) و شرق حرم مطهر حضرت رضا عليه السلام واقع است. بناي فعلي مقبره در سالهاي 4 ـ 1323 خورشيدي احداث شده و شرح حال نسبتاً مفصل شيخ بر روي سنگ قبر نفيس وي و هم ديوارهاي مقبره او تحرير و حك شده است. ابعاد مقبره شيخ بهايي 10 در 30/10 متر و ديوارهاي آن آيينه كاري است. درب مقبره هم از چوب گردوي منبّت كاري شده ارزشمندي است كه همزمان با احداث بناي جديد ساخته شده است

000000000000000000000

مقبره شيخ حرّ عاملي

0000000000

آرامگاه شيخ حر عاملي

وي يكي از دانشمندان معروف شيعي است كه كتاب معروف «وسائل الشيعه » از او مي باشد . مقبره وي در صحن انقلاب واقع است . شيخ حر عاملي از نوادگان حر بن يزيد رياحي است كه به سال 1033ه.ق در جبل عامل لبنان متولد و پس از آمدن به ايران مدتي در اصفهان مقيم شد و مورد احترام سلاطين صفوي قرار گرفت ، سپس به مشهد آمد و 26سال در اين شهر شيخ الاسلام و مدرس و مفتي بود .او در 1104ه.ق فوت كرد و جسد وي را در سرداب يكي از صفه هاي شمال شرقي ، نزديك مدرسه ميرزا جعفر دفن كردند .

0000000000

آدرس : يكي از حجرات تحتاني مدرسه ميرزا جعفر (ضلع شمالي صحن انقلاب)

شيخ المحدثين محمد بن حسن، مشهور به حرّ عاملي، از علماي بزرگ شيعي است كه در سال 1033 قمري در يكي از قراي جَبَل عامفل لبنان ولادت يافته و در چهل سالگي به مشهد آمده و در اين شهر سكونت ورزيده است. وي مؤلف آثار بسياري است، از اين ميان دو كتاب مشهور خويش به نامهاي « وسائل الشيعه » و « امل الآمل » را در سالهاي 1080 و حدود 1097 قمري در مشهد تأليف كرده است. او در مشهد گذشته از تدريس در حوزه پررونق اين شهر، مقامهاي قاضي القضاتي و شيخ الاسلامي را هم بر عهده داشته است. شيخ حرّ عاملي در سال 1104 هجري قمري در مشهد درگذشته و دريكي از حجرات تحتاني مدرسه ميرزا جعفر مدفون شده است. درب ورودي مقبره شيخ مستقل از مدرسه ميرزا جعفر اما در مجاور درب آن در ضلع شمالي صحن انقلاب تعبيه شده و پس از گذر از چند پلكان به فضاي سالن مانند مقبره وي در زير زمين ميرسد. شيخ حرّ عاملي بعد از شيخ طبرسي و شيخ بهايي سومين عالم شيعي است كه در مجموعه حرم حضرت رضا عليه السلام داراي مقبره ويژه است. عموم زائران حضرت رضا معمولاً از قبر شيخ هم زيارت ميكنند. فرزند شيخ ( محمد رضا ) نيز در كنار پدر خويش مدفون است.

00000000000000000000

مقبره عليشاه افشار

0000000000

آدرس : بهشت رضا

عليشاه افشار در زمان حيات خويش مقبره با شكوهي در شمال حرم ( مجاور قبرستان قتلگاه ) براي خود و بستگانش ساخته، كه بعداً تخريب شده است. وي در واپسين ماههاي زندگي به تاريخ ماه رمضان سال 1161 قمري وقف نامه اي نوشته و موقوفات كرامندي را از مزارع و مستغلات شهر مشهد به مصارف مقبره خود اختصاص داده است. در وقف نامه مزبور، بناي قبر به صورت زير معرفي شده است:

« مقبره فردوس اساس.... جهت مضجع خود... و نواب عليّه عاليه خورشيد احتجاب... زينت سلطان بيگم ملقب به گوهر تاج بيگم... واقع در سر مزار مير ... »، كه غرض از مزار مير ظاهراً مقبره سيد فخرالدين از اعقاب امام سجاد عليه السلام و مشهور به قبر سبز در مجاور قتلگاه ميباشد. وي رقبات مهمي چون مزرعه امين آباد و مزرعه گَونَدوك عليا در شهر مشهد و هفده مزرعه و رقبه ديگر از جمله ارداك و ميان جوين و خادر را « بر مصارف مقبره رفيعه » مزبور و « رونق و انتظام » آن وقف كرده است؛ كه خدمه آن .

پس از تخريب مقبره عليشاه و حيف و ميل موقوفات آن، مقبره كوچكي براي وي در قبرستان قتلگاه ساخته شده است. با احداث فلكه حضرت و خيابان طبرسي ( 1308 ـ 1312 خورشيدي ) مقبره عليشاه در ابتداي خيابان طبرسي واقع شده و در سال 1314 تجديد بنا شده، كه شامل ساختماني آجري بوده است. اين بنا هم هنگام توسعه حريم حرم در سالهاي پس از انقلاب اسلامي تخريب شده، لذا خاندان وي جسد عليشاه را به گورستان عمومي بهشت رضا منتقل كرده و در يك مقبره خانوادگي دفن كرده اند.

اينك بخشي از موقوفات عليشاه احيا شده و از محل درآمد آن كارهاي خير فرهنگي ـ ديني جالب توجهي در شهر مشهد انجام ميشود.

00000000000000000000

مقبره ميرزا ابراهيم رضوي

0000000000

ميرزا ابراهيم رضوي كه يكي از نقباي سادات رضوي مشهد و از زمره واقفان بزرگ عصر صفوي در اين شهر بوده داراي مقبره اي در مجاور كوهسنگي ( انتهاي خيابان دكتر بهشتي ) است. اين بنا در سال 1047 قمري در باغي مصفا به گونه اي ساخته شده كه هم مقبره باشد و هم محل نماز. بدين سبب ايوان بنا و گنبد روي آن به دو بخش تقسيم شده است. نيمه شمالي كه مجاور صحن واقع است به محل دفن ميرزا ابراهيم اختصاص يافته و نيمه جنوبي كه در قبله قبر قرار دارد ويژه برگزاري نماز احداث شده است؛ اين بخش داراي محرابي است كه در اطراف آن ابيات زير نوشته شده است: گرديد مزيّن ايـن رواق از دو طرف000تا كـرد بنـايش خلـفف شـاه نجف000يك نصف از آن مقبره گشت چو خلد000آن نصف دگر مسجد با عزّ و شرف000ايـن عمـارت بـدور شـاه صـفي000به زميـن آمـد از بهشـت نعـيـم000حـوض پيـش عمـارتـش گـويي000مـيدهـد يـاد كوثـر و تسـنيـم000گفت « فخـر » از براي تـاريخش000« عالمـست و مقـام ابراهيم» ايوان مقبره داراي 30/8 متر ارتفاع و 10/8 متر عرض است. عمق آن هم 60/11 ميباشد و در طرفين ايوان دو حجره دو افشكوبه تعبيه شده است. در صحن مقبره تعدادي از علماي قرن اخير خراسان مدفون هستند. اين فضاي تاريخي ـ فرهنگي بر جاذبه هاي كوهسنگي مشهد افزوده است. مقبره و باغ آن به سادات رضوي مشهد تعلق دارد و ايشان عموماً به زيارت جّدف واقف خود ميروند. بازديد از مقبره ميرزا ابراهيم براي عموم آزاد است.

000000000000000000000

آرامگاه فردوسی

0000000000

روستاي پاژ « زادگاه فردسي » گرچه فردوسي از زادگاه خويش ياد نكرده اما ترديدي نيست كه روستاي « پاژ » در دو فرسنگي شهر تابران زادگاه وي بوده است .نظامي عروضي سمرقندي در ميانه سده ششم نوشته است : « استاد ابوالقاسم فردوسي» از دهاقين توس بود ، از ديهي كه آن ديه را پاژ خوانند و به ناحيت طبران است بزرگ ديهي است و ازوي هزار مرد بيرون آيد . روستاي پاژ هم اكنون در دو فرسنگي تابران و پانزده كيلومتري مشهد برجاست و از دوطريق مي توان به آن رفت . هم از شهر توس كه جاده اي آسفالته با گذر از كنار « ميل اخنگان » به پاژ مي رسد ، و هم از مسير جاده مشهد - كلات باطي حدود 15كيلومتر مي توان در محل سه راهي سد كارده روستاي پاژ را ديد .

0000000000

حکیم ابوالقاسم فردوسی در سال 411 ق زندگی را بدرود گفت. بزگترین حماسه سرای ایران شاهنامه را در مدت 30 سال سروده است. آرامگاه این شاعر نامی در 24 کیلومتری شمال غربی مشهد (توس) در مسیر جاده مشهد = قوچان واقع شده است. آرامگاه فردوسی در باغ بسیار مصفائی قرار دارد. داخل محوطه آرامگاه تابلوهای سنگی زیبا از داستانها و حماسه های شورانگیز شاهنامه وجود دارد. در مغرب باغ آرامگاه موزه فردوسی قرار دارد. از جمله اشياء اين موزه يك جلد شاهنامه خطي به وزن 37 كيلوگرم ميباشد .

0000000000

بنای تاریخی آرامگاه فردوسي در شهرک تاریخی توس و در 25 کیلومتری غرب مشهد واقع و از جمله مراکز دیدنی و تاریخی مشهور است .

صاحب آرامگاه ، حکیم ابوالقاسم فردوسی شاعر حماسه سرای بزرگ فارسی است که در سال 329 ق. در روستای پاژ از آبادی های تابران متولد شده است . و در مدت سی سال شاهنامه را که یکی از شاهکارهای ادبی و حماسی جهان به شمار می رود به نظم آورده است . تاریخ وفات حکیم ابوالقاسم فردوسی را سال 411 ق. نوشته اند و او را در همان آبادی و در باغی که متعلق به خود او بود به خاک سپردند . در عهد قاجاریه بنایی آجری برفراز مقبرة او احداث شد که تا سال 1305 ق. برجا بود . در سال 1313 ش. بنای دیگری ساخته شد که تا سال 1344 ش. وجود داشت و سپس بنای کنونی ساخته شد . کار ساخت این بنا در سال 1347 ش. خاتمه یافت .

درمجموعة تاریخی – فرهنگی فردوسی ، علاوه بر ساختمان آرامگاه یک موزه و کتابخانه نیز وجود دارد . در موزة آرامگاه آثار ارزنده ای از خطاطان و شاعران ایرانی و نمونه هایی از صنایع دستی و یادگارهای هنری و تابلوهای سنگی زیبا در معرض نمایش است .

این مجموعة تاریخی – فرهنگی با بلواری زیبا و جدیدالاحداث به مشهد متصل می شود و به دلیل اهمیت تاریخی و جاذبه های سیاحتی ، یکی از مراکز مهم جذب گردشگران است و تحت نظر سازمان میراث فرهنگی خراسان نگهداری و اداره می شود .

0000000000

امروز بارزترين شاخصه اصلي مشهد بعد از بارگاه ثامنالحجج(ع)، سرزمين توس، زادگاه و آرامگاه حكيم نامدار ادبيات ايران زمين فردوسي توسي است كه سالانه هزاران مسافر و گردشگر را به خود جذب ميكند. نام توس چنان با "فردوسي" عجين شده كه هيچكس او را جدا از اين سرزمين و خاك نميداند و بايد فردوسي و موطنش با هم بزرگ داشته شوند. آري اينجا آرامگاه حكيم ابوالقاسم فردوسي است كه در باغي مصفا در ساختماني با معماري قديم و متاخر ايران با سبكي بر گرفته از دوران هخامنشيان بنا شده است. اما توس اين شهر"حماسههاي ادبي" منحصر به فردوسي نيست، كه شاعري بزرگ از بزرگان ادبيات معاصر ايران زمين در آن خفته است، مردي كه عشق به استاد ناديده، از او شاعري بلند آوازه در شعر نو ساخت. توس آرامگاه بزرگ شاعران ايران زمين است، دو قرينه، پير شعر فارسي، پدر ادبيات دري با مقبرهاي سفيد و سنگي، در مقابل جواني كه در گمنامي در كنار استاد با سنگ نوشتهاي محقر در گوشهاي از محوطه در زير درختي كهن آرام گرفته است. يادم آمد هان! داشتم ميگفتم،آن شب نيز. سورت سرماي دي، بيداها مي كرد قهوهخانه گرم و روشن بود،همچون شرم و فروزانتر، زان دگرها، مثل نقطه، مركز جنجال از دم نقال هفت خوان را (زاد و سرو) مرو آنكه از پيشين نياكان تا پسين فرزند رستم را به خاطر داشت. يا به قول "ماخ" سالار ، آن گرامي مرد آن هريوهي خوب و پاك آيين ، روايت كرد خوان هشتم را من روايت ميكنم اكنون من كه نامم (ماث). آري او كسي نيست جز شاعر شعر نو مهدي اخوان ثالث كه بعد از مرگ هم همچنان در غربت و عزلت آرميده به دور از آن همه هياهو و جنجالهاي زندگاني. در فضاي سبز و آرام اين حوزه گنجينهاي هم بناست از اشياء بدست آمده در كاوشهاي اين سرزمين تاريخي و عصر فردوسي و شاهنامه، ظرفهاي سفالي و فلزي و سكهها و اسطرلابها. همچنين جنگ افزارهايي كه هر چند مربوط به عصر فردوسي بزرگ نيست اما بيانگر روح حماسي و پهلواني حك شده در صفحات شاهنامه است كمي آن طرف تر از محوطه آرامگاه دو شاعر بزرگ پارسي، بناي هارونيه در ميانه شهر قديم تابران يا توس فعلي قرار گرفته كه برخي بر اين باورند كه آرامگاه و خانقاه غزالي است و تحقيقات اخير نشان ميدهد كه اين بنا صرف آرامگاه يا خانقاهي است كه در سده هشتم هجري به همراه يك بناي مذهبي بر روي بقاياي بنايي كهن ساخته شده است. در كنار اينها، آنچه از برج و باروها، ارگ، حصار و ديوار عظيم خشتي، گلي توس بزرگ كه آن زمانها متشكل از چهار شهر تابران، نوغان، رادكان و ترغبذ بوده امروز مجموعهاي كهن، جذاب و تاريخي از تاريخ ايران زمين و جاذبهاي ويژه براي علاقمندان به تاريخ و فرهنگ و ادبيات ايران است. امروز اگر چه بخشهاي زيادي از اين سرزمين اسطورهها با هزاران گنج پنهان و مدفون است اما همان برج و باروهاي عيان شده از زير خروارها خاك به دست احياگران ميراث فرهنگي خود هزاران ناگفته را ميگويد و عظمت آن پيداست. برج يا ميل اخنگان در كناره جاده توس به پاژ زادگاه فردوسي نامدار خود از ديگر ديدنيهاي گره خورده با نام فردوسي در سفري به مشهد است كه براي هر بينندهاي جذابيت دارد. برجي كه مقبرهاي است بر روي سكويي هشت ضلعي كه بدنهآن با نيم ستونهاي الحاقي در نماي بيروني تزئين شده و ارتفاعي حدود ۱۸متر با كاشيكاريهاي صليبي و ستارهاي شكل دارد. اما ديدنيهاي تاريخي مشهد به همين جا ختم نميشود كه بناي بازه هور در ۷۰كيلومتري مشهد، مجاور روستاي رباط سفيد بازماندهاي از يك معماري مربوط به دوران ساسانيان با گنبدي بلند كه در شرق متصل به بنايي ديگر است و از ارزشهاي معماري بسيار برخوردار ميباشد. مجموعه معماري "سنگ بست" شامل مقبره ارسلان جاذب با ساختماني آجري مربع شكل و چهار ايواني و مناره سنگ بست يكي از دو منار مجاور رباط قديمي سنگ بست از ديگر ديدنيهاي مورد علاقه تاريخ دوستان است.

00000000000000000000000

بقعه هارونیه

0000000000

این بنای قدیمی در ابتدای شهرک تاریخی توس و در حاشیه بلواری که به آرامگاه فردوسی منتهی می شود قرار دارد و عنوان یک اثر تاریخی همواره در معرض بازدید و مطالعة باستان شناسان و پژوهشگران است . درباره تاریخ ساخت هارونیه نظرات مختلفی ابراز شده و قدمت آن را بعضی به حدود قرن هشتم و هفتم هجری قمری و حتی برخی به قبل از آن رسانده اند .

هارونیه مرتفع ترین ساختمان قدیمی موجود در شهرک تاریخی توس است که از آجر و ماسه و ملاط و گچ ساخته شده است و تزئینات آن منحصر به مقرنس ها و کاربندی های گچی در داخل و قاب ها و چین و شکن های رویه بیرونی است . ورودی اصلی بنا در قسمت جنوبی و دو مدخل دیگر در قسمت شرقی و غربی ساختمان است. در مرکز بنا صحن مربع شکلی است که با گنبدی دوپوشه به ارتفاع بيست وچهارمتروهفت سانتي متر مزین است . بنای هارونیه در سال های اخیر مرمت و اطراف آن فضاسازی شده و به عنوان یکی از مراکز دیدنی – تاریخی مشهد مورد بازدید زائران و مسافران است .

0000000000

هارونيه يا خانقاه غزالي

اولين بناي تاريخي كه توجه هر تازه وارد به شهر تابران توس را جلب مي كند . ساختمان عظيمي در مدخل شهر است كه به « بقعه هاروني » يا « هارونيه » شهرت يافته است . اين بنا كه قدمت آن به قرن هشتم ونهايتا هفتم بيشتر نمي رسد ، به زعم اعتقاد بعضي كه آن را به هارون الرشيد (170تا 193ه.ق) نسبت مي دهند،نمي تواند ربطي به آن زمان داشته

باشد . به زعم نظر بعضي هم كه بناي ياد شده را «خانقاه غزالي » دانسته اند ،احتمال ارتباط ساختمان با امام محمد غزالي (450-505ه.ق) بسيار كم و بلكه هيچ است . گور غزالي يعني خانقاه وي بيرون حصار توس بوده و در زماني كه بدرستي نمي دانيم با خاك يكسان شده است.

برخي از اهالي توس گور ويران شده غزالي را در نقطه اي واقع در چند صد قدمي غرب باره شهر نشان مي دهند ، و گويا سنگ گور او هم در آن حوالي ديده اند. اين محل در سال 1374هجري شمسي حفاري شد و تقريبا گور غزالي به دست آمد .

0000000000000000000000000000000000000

بقعه هارونيه محل شهادت شصت تن اولادپيغمبر

0000000000

وسط صحن بقعه هارونيه چاهي است كه محل دفن شصت تن ازاولاد پيغمبراست كه بدست حميدبن قحطبه دريكشب به شهادت رسيده اند مناسب است كه درآن محل براي آنان فاتحه خوانده شود.

شرح ماجراچنين است : عبيدالله بزاز نيشابورى مى گويد:

من با حميد بن قحطبه طوسى (يكى از حكمرانان هارون ) معامله داشتم . روزى براى ديدار او بار سفر بستم . وقتى به آنجا رسيدم ، از آمدن من باخبر شد! هنوز لباس سفر بر تن داشتم كه مرا احضار كرد. اين قضيه در ماه رمضان ، وقت نماز ظهر اتفاق افتاد.

به نزد او رفتم وى را در اتاقى ديدم كه آب از وسط آن مى گذشت ! سلام كردم حميد تشت و آفتابه اى آورد و دست هايش را شست . مرا نيز توصيه به شستن دست ها نمود. سپس سفره غذا را پهن كردند.

من فراموش كرده بودم كه اكنون ماه رمضان است و من روزه هستم ! اما در بين غذا خوردن يادم آمد و بلافاصله دست از غذا كشيدم . حميد از من پرسيد:

- چه شد؟ چرا غذا نمى خورى ؟

پاسخ دادم :

ماه رمضان است ، من نه بيمارى و نه عذر ديگرى دارم تا روزه ام را افطار كنم ، اما شما چرا روزه نيستيد؟!

من علت خاصى براى خوردن روزه ام ندارم و از سلامت نيز برخوردارم .

سپس چشمانش پر از اشك شد و گريست ! پس از آنكه از خوردن فراغت يافت از او پرسيدم :

- علت گريستن شما چيست ؟

جواب داد:

- هارون الرشيد هنگامى كه در طوس بود، در يكى از شب ها مرا خواست . چون به محضر او رفتم ، ديدم رو به روى وى شمعى در حال سوختن است و شمشيرى آخته نيز در جلو اوست و خدمتكار او هم ايستاده بود. هنگامى كه در برابر وى قرار گرفتم ، چشمش كه بر من افتاد گفت :

- حميد! تا چه اندازه از اميرالمؤ منين اطاعت مى كنى ؟

گفتم : با مال و جانم !

هارون سر بزير انداخت و دستور داد به خانه ام برگردم .

از رسيدنم به منزل چندانى نگذشته بود كه ماءمور آمد و گفت :

- خليفه با تو كار دارد.

گفتم :

انالله ! مى ترسم هارون قصد كشتن مرا داشته باشد. اما چون در برابر وى حاضر شدم ، از من پرسيد:

- از اميرالمؤ منين چگونه اطاعت مى كنى ؟

گفتم :

- با جان و مال و خانواده و فرزندم .

هارون تبسمى كرد و دستور داد برگردم .

چون به خانه ام رسيدم باز فرستاده هارون آمد و گفت :

- امير با تو كار دارد.

چون در پيش هارون حاضر شدم ديدم او در همان حالت گذشته اش نشسته است . از من پرسيد:

- از اميرالمؤ منين چگونه اطاعت مى كنى ؟ گفتم :

- با جان و مال و خانواده و فرزند و دينم .

هارون خنديد و سپس به من گفت :

- اين شمشير را بردار و آنچه اين غلام به تو دستور مى دهد، به جاى آر!

خادم شمشير را برداشت و به من داد و مرا به حياطى كه در آن قفل بود آورد. در را گشود، ناگهان ! در وسط حياط با چاهى رو به رو شديم و سه اتاق نيز ديديم كه در همه آنها قفل بود. خادم در يكى از اتاق ها را باز كرد. در آن اتاق بيست تن پير و جوان را كه همگى به زنجير بسته شده و موها پريشان و گيسوانشان ريخته بود، ديدم . به من گفت :

- اميرالمؤ منين تو را به كشتن همه اينها فرمان داده است .

آنان همه علوى و از نسل على عليه السلام و فاطمه عليهاالسلام بودند. خادم يكى يكى آنان را مى آورد و من هم گردن ايشان را با شمشير مى زدم ، تا آنكه آخرينشان را نيز گردن زدم ! سپس خادم جنازه ها و سرهاى كشتگان را در آن چاه انداخت .

آن گاه ، خادم در اتاق ديگرى را گشود. در آن اتاق هم بيست نفر علوى از نسل على عليه السلام و فاطمه عليهاالسلام به زنجير بسته شده بودند.

- خادم گفت :

- اميرالمؤ منين فرموده است كه اينان را بكشى ! بعد يكى يكى آنان را پيش من مى آورد و من گردن مى زدم و او هم سرها و جنازه هاى آنان را به چاه مى ريخت تا آنكه همه را كشتم . سپس در اتاق سوم را گشود و در آن هم بيست تن از فرزندان على عليه السلام و فاطمه عليهاالسلام با گيسوان و موهاى فرو ريخته به زنجير كشيده شده بودند.

خادم گفت :

- اميرالمؤ منين فرموده است كه اينان را نيز بكشى .

باز به شيوه قبل همه را كشتيم تا اين كه از آنان تنها پيرمردى باقى مانده بود. آن پير به من گفت

- نفرين بر تو اى بدبخت ! روز قيامت هنگامى كه تو را نزد جد ما رسول الله صلى الله عليه و آله وسلم بياورند تو چه عذرى خواهى داشت كه شصت تن از فرزندان آن حضرت را كه زاده على عليه السلام و فاطمه عليهاالسلام بودند، به قتل رساندى ؟

در اين هنگام دست ها و شانه هايم به لرزه افتاد. خادم نگاهى غضبناك به من كرد و مرا اجازه ترك وظيفه نداد! لذا آن پير را نيز كشتم و خادم جسد او را به چاه افكند! اكنون با اين وصف ، روزه و نماز من چه سودى برايم خواهد داشت ، حال آنكه در آتش ، جاودان خواهم ماند!

0000000000

http://www.dostan.org/page.asp?id=50603112478100001

00000000000000000000

آرامگاه و موزه نادر

0000000000

بناي "آرامگاه نادري" كه همان مقبره نادر شاه افشار، شاه جهانگشاي ايراني است در نزديكي بارگاه منور رضوي (چهار راه شهدا) در ميانه باغي سبز خودنمايي ميكند. بنايي كه بر روي مقبره آن با الهام از روحيه مردانه و خشن نادر و شيوه زندگي چادر نشيني او، با استفاده از سنگهاي خشن و ناصاف همچون چادر عشايري برافراشته، ساخته شدهاست. اما آنچه هميشه در اين فضا بيش از همه خودنمايي كرده و ميكند تنديسي از نادر سوار بر اسبي با سربازان است كه گويي ميرود تا فتحي ديگر را در كارنامه خود ثبت كند اما با همه آن قدرت و يال و كوپال،اسير مشتي خاك و گل شده است.

0000000000

آرامگاه و موزه نادری درزاویه شمال غربی چهارراه شهدا و در میان باغی مشجر و محصور در نرده هایی به شکل تبر قرار گرفته است. بنای نسبتاً قدیمی باغ که شامل ساختمان آرامگاه و سکوی سنگی مجسمه و موزه می باشد در مرکز باغ و کتابخانه عمومی و مقبره کلنل محمد تقی پسیان در جوار آرامگاه واقع است.

آرامگاه متعلق به نادرشاه مؤسس سلسله افشاریه است و ساختمان کنونی که درسال 1338 ش. احداث شده شامل چند سالن و اتاق است که به بخش های اداری آرامگاه و موزه اختصاص دارد. مجسمه نادر بر فراز سکویی سنگی درجنوب ساختمان نادر را سوار بر اسب و تبر زین بر دست درحال تاختن به همراهی سه سرباز به نمایش گذاشته است. این بنا که به همت انجمن آثار ملی و با طراحی مهندس سیمون احداث شده ، درسال 1342 ش. گشایش یافته است.مجسمه مفرغی نادر دارای 5 متر ارتفاع و 14000 کیلوگرم وزن است که توسط کارخانه برونی ایتالیا ساخته شده است. درموزه جنب آرامگاه تعداد زیادی از لوازم رزمی و دیگر وسایل قدیمی درمعرض تماشای علاقه مندان است. تعداد 130 نوع اسلحه آن زمان دراين موزه نگهداري ميشود

0000000000

نادرشاه افشار كه براي اولين بار شهر مشهد را مركز حكومت ايران كرد، اولين مقبره خويش را در اين شهر ميان سالهاي 1145 ـ 1143 قمري احداث و رقباتي را وقف آن نمود. وي پس از آن هم كه در سال 1148 قمري رسماً شاه ايران شد و بلافاصله در صدد فتح هند بر آمد، چون از سفر پر غنيمت مزبور بازگشت تصميم گرفت مقبره ديگري براي خويش در مشهد احداث نمايد. بدين منظور اَمر كرد تا سنگهاي مرمر سياهف حجيم و سنگيني را از دهخوارقان آذربايجان به خراسان حمل كنند. بعضي از اين سنگها كه بيست تا شصت خروار وزن داشتند هزينه حمل هر مثقالشان يك و نيم مثقال نقره شد، بدان سبب سه قطعه از سنگهاي مزبور را « ايران خراب »،« عالم خراب » و « خراج عالم » ناميدند. اين مقبره دوم ظاهراً در شمال « خيابان » و مقابل مقبره پيشين ساخته شد، همان جايي كه اكنون مقبره نادرشاه قرار دارد. وي بالأخره در سالهاي پاياني عمر در كلات نادري هم بناي ديگري مناسب مقبره خانوادگي احداث كرد ( عمارت خورشيد ) اما عاقبت در هيچ يك از مقابر سه گانه مزبور به خواب ابدي فرو نرفت. سرف او پس از قتلش در سال 1160 از قوچان به هرات فرستاده شد، جسد بيسرش هم كه موقتاً در يكي از مقابر ساخته وي در مشهد مدفون شد بعداً توسط آغا محمدخان قاجار به تهران منتقل گرديد تا امكان اهانت به آن براي قاجارها آسان تر شود. ضريح نفيس و گرانقدر يكي از مقابر او در شهر مشهد نيز در آغاز سلطنت چهل روزه سيد محمد متولي، به عنوان جانشين شاهرخ ( نوه نادر ) در سال 1163 قمري به حرم حضرت رضا عليه السلام منتقل شد.

بدين سان نادرشاه تا مدتها در شهر مشهد داراي مقبره اي نبود تا اين كه قوام السلطنه در اواخر عهد قاجار ( 1296 خورشيدي ) در محل يكي از مقابر ويران شده نادري آرامگاه جديدي براي وي ساخت و استخوانهاي او را از تهران به مقبره مزبور حمل كردند. اين بناي جديد كه در محل فعلي آرامگاه وي قرار داشت مدتي بر پا بود تا اين كه انجمن آثار ملي ايران در سال 1335 خورشيدي درصدد بر آمد آرامگاهي مناسبف شأن نادرشاه براي وي در همان محل مقبره ساخته قوام السلطنه احداث نمايد. اين كار از سال 1336 شروع شد و در سال 1342 به پايان رسيد.

مقبره كنوني نادرشاه واقع در ضلع شمال غربي چهارراه شهدا ( نادري سابق ) كه پس از حرم حضرت رضا عليه السلام مهمترين موضع توريستي ـ تاريخي شهر مشهد تلقي ميشود، در باغي به مساحت 14400 متر مربع ساخته شده است. مقبره شامل سكويي دوازده پله اي، محل گور، پوششي خيمه مانند بر روي قبر، سكويي مرتفع در مجاور قبر با مجسمه نادرشاه سوار بر اسب و سه تن ديگر در پي او، يك غرفه فروش كتاب و دو تالار براي موزه است.

طراح بنا مهندس سيحون بوده و مجسمه ها را هنرمند فقيد ابوالحسن صديقي ساخته است. مصالح مقبره عمدةً از سنگهاي خشن و سخت گرانيت كوهسنگي مشهد است. بعضي از قطعات سنگ بسيار بزرگ انتخاب شده تا تداعي كننده مقبره دوم ساخته خود نادرشاه باشد. پوشش مقبره كاملاً به مانند چادر عشايري است، كه نادر در آن زاده و هم كشته شده است. پوشش ديوارهاي داخلي مقبره نيز از سنگهاي مرمر افخرايي رنگ مراغه انتخاب شده تا قتل نادرشاه در داخل چادر را تداعي نمايد. از موقوفات كرامند نادري كه از تصرف وقف خارج شده بود روستاي دهشك در مجاور شهر تابران توس احيا شده و در اختيار موقوفه نادري قرار گرفته است كه احتمالاً به زودي از محل در آمد آن به بخشي از نيّات واقف بر سر قبر وي عمل خواهد شد.

0000000000

در داخل آرامگاه موزه ای هم وجود دارد. آرامگاه افسر رشید و فداکار شهید سرهنگ محمدتقی خان پسیان نخستین فرمانده و بنیان گذار ژاندارمری در ایران در پشت بنای آرامگاه نادر قرار دارد.

0000000000

نزدیکی این مجموعه فرهنگی – تاریخی به حرم مطهر ، و باغ سرسبز و مصفا با درختان انبوه و تراکم سبزه و گل و گیاه و موزه و کتابخانه علامه طباطبایی ومقبره کلنل پسیان و دیگر تزئینات آن باعث شده است آرامگاه و موزه نادری به عنوان یکی از مکان های مهم گردشگری درمشهد مطرح باشد.

0000000000

سايت نسيم رضوان

www.hoteldari.com

sahar.news@yahoo.com

Powered By: ghatreh.com

000000000000000000000000000

مقبره كلنل محمد تقي خان پسيان

0000000000

آدرس : چهارراه شهدا(باغ نادري)

شرح: كلنل محمد تقي خان پسيان، افسر ميهن پرست ايراني كه در زمان ولايت قوام السلطنه در خراسان فرمانده ژاندارمري اين ولايت بود، در سال 1300 خورشيدي به سبب مخالفت قوام با وي به دست كردهاي شمال خراسان كشته شد و جسدش ابتدا در باغ نادري و بعداً ( در همان سال ) به اَمر قوام السلطنه در گورستاني واقع در بيرون دروازه سراب دفن گرديد. اما در سال 1331 خورشيدي، زمان نخست وزيري دكتر مصدق، مردم ميهن پرست خراسان جسد كلنل را با احترام و تشييع رسمي از گورستان مزبور به مقبره نادرشاه منتقل كردند. در سال 1336 كه قرار بر تخريب مقبره فرسوده نادري و احداث بنايي نو گرفت جسد كلنل از داخل مقبره به گوشه باغ نادري منتقل شد تا پس از اتمام بنا در كنار جسد نادر به خاك سپرده شود. اما بعداً چنين نشد و جسد كلنل در همان گوشه باغ باقي ماند. تا سال 1380 گور وي سنگ قبري عادي داشت اما در آن سال به مناسبت هشتادمين سال شهادت وي يادمان گونه اي بر سر گورش ساخته شد. بر لوحه جديد يادمان كلنل چنين نوشته شده است:

« محمد تقي خان از ميهن پرستان جوان و پرشور ايران بود. در سال 1309 هجري در تبريز متولد شد و در سال 1324 به تهران آمد و پس از پنج سال تحصيل در مدرسه نظام به درجه سلطاني رسيد و پس از آن در جنگ معروف به مصلي روسها را شكست فاحشي داد و صيت شهرت و لياقت او از مرزهاي ايران گذشت. در سال 1335 هجري به آلمان رفت و در سال 38 پس از بازگشت به فرماندهي ژاندارمري خراسان در دولت مشيرالدوله رسيد. در ذيحجه سال 1339 آزادي خواهان خراسان به رهبري كلنل قيام كردند. اين قيام كه براي كسب استقلال ايران بود توسط رؤساي عشاير و به تحريك قوام السلطنه و سپاهيان دولتي ايران مورد هجوم قرار گرفت و كلنل پسيان كه او را در شمار مرداني چون جلال الدين خوارزمشاه و لطفعلي خان زند ميدانند در زد و خورد با اكراد بجنورد در جعفرآباد قوچان به خدعه كشته شد. »

000000000000000000000000

برج اخنگان (اخنجان يا اخنگان)

0000000000

این بنای تاریخی که به میل اخنجان نیز شهرت دارد در 22 کیلومتری شمال مشهد و در روستایی به همین نام قرار دارد و در تابلوی اداره میراث فرهنگی خراسان این بناگور گوهرتاج ، خواهر گوهرشاد ، همسر شاهرخ میرزا تیموری معرفی شده است.

این اثر تاریخی درچند کیلومتری تابران و در حاشیه جاده ای که از آرامگاه فردوسی به پاژ (زادگاه فردوسی) متصل می شود، در مجاورت روستایی به همین نام واقع شده و از آثار تاریخی توس است.

ساختمان به شکل برج و به ارتفاع 9/17 متر و میلهای کنار جاده های قدیمی و دارای قاعده ای استوانه ای و پوششی مخروطی و پرشکن می باشد. پیکره اصلی آن آجری است و بر روی بنا پوششی گچی وجود دارد و به قطعات کاشی مستطیل و چند ضلعی و ستاره ای با نقوش برجسته و متنوع در رنگ های لاجوردی و فیروزه ای مزین است . اهالی اخنگان و اطراف بر این باورند که میل اخنگان گور یک دختر هندی است که در این محل دارای آب و ملک پدری بوده است . برج اخنگان با شماره 431 در فهرست آثار تاریخی خراسان ثبت و از جمله بناهای تاریخی شهر مشهد است که مورد بازدید علاقه مندان و پژوهشگران قرار می گیرد.

000000000000000000000

ميل رادكان

0000000000

این میل در نزدیکی شهرستان چناران و 85 کیلومتری غرب مشهد واقع شده است. ارتفاع آن 35 متر، قطر داخلی اش 14 متر و قطر خارجی اش 20 متر می باشد. منظر بیرونی بنا تا ارتفاع 5/2 متری به شکل 12 ضلعی و از آن جا تا زیر گنبد به صورت 36 ترک نیم ستونی ساخته شده است. میل رادکان دارای گنبد مخروطی شکل است که ساختمان آن احتمالاً در سال 607 ه.ق به پایان رسیده است. بنابر تحقیقات انجام یافته این بنا کاربرد تقویمی و نجومی نیز داشته است.

0000000000

رادكان كه در گذشته يكي از شهرهاي چهارگانه توس بوده اينك از آن به اندازه روستايي بيشتر باقي نمانده است ،به اضافه «برج -مقبره» اي با نام «ميل رادكان » كه گويند گور «اميرارغون مغول » است . فاصله رادكان از شهر كنوني مشهد74كيلومتر است ودر سمت راست جاده مشهد به قوچان بعد از چناران قرار دارد .و ميل آن كه در فاصله يكي دو كيلومتري رادكان است از جاده قابل رويت است . گرچه زمان دقيق احداث مثل معلوم نيست اما به احتمال زياد در نيمه دوم سده هفتم ساخته شده است .

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

علماءآرميده درجوارامام هشتم

000000000000000000000000000

شيخ طبرسي

0000000000

ابوعلى فضل بن حسن طبرسى ملقب به امين الاسلام و مشهور به شيخ طبرسى از علماى بزرگ شيعه و مفسّر قرآن در سده هاى پنجم و ششم قمرى است. وى در سال 470 هجرى قمرى در شهر طبرس (بين كاشان و اصفهان) يا تفرش زاده شده اما عمده عمرش را در مشهد گذرانده است. شيخ طبرسى صاحب چند تفسير بر قرآن كريم است كه از آن ميان تفسير مجمع البيان وى شهرت بيشترى دارد. شيخ در سال 523 قمرى از مشهد به سبزوار رفته و در سال 548 كه معاصر فتنه قوم تركمان غز در خراسان بوده در گذشته، يا بدست آن قوم مهاجم كشته شده است، بدين سبب در بعضى منابع از وى با عنوان شهيد هم ياد شده است. گويا جسد شيخ را در همان زمان درگذشت به مشهد منتقل كرده و در يكى از گورستانهاى محترم مجاور حرم حضرت رضا، مشهور به « قتلگاه » و « مغتسل الرضا » يا « غسلگاه » دفن كرده اند. اين محل در قرون بعدتر تنها به قتلگاه شهرت يافته و پس از احداث فلكه پيرامون حرم ( 1308 ـ 1312 ش ) و خيابان طبرسى، قبرستان مزبور تسطيح شده و بعدا در بخشى از آن صحنى به نام رضوان احداث گرديده كه در مشهد به باغ رضوان شهرت يافته است. نوشته اند كه زمين غسلگاه مشهد را حضرت رضا عليه السلام از محل اُجرت كتابت قرآن كريم خريده و وقف بر قبور مؤمنين و مؤمنات كرده است. ظاهرا همين گورستان پس از قتل عام مردم مشهد توسط لشكريان عبدالمؤمن خان ازبك در سال 997 قمرى و دفن اجساد ايشان در محل غسلگاه، به قتلگاه شهرت يافته است. رواج عموى اصطلاح قتلگاه عمدا از اواخر قرن يازده قمرى براى گورستان مزبور (واقع در شمال حرم) روى داده است. با توجه به وجود مدفن شيخ در قبرستان قتلگاه، پس از احداث خيابان شمالى حرم، خيابان مزبور به نام « طبرسى » نامگذارى شده كه يكى از خيابانهاى مهم و مركز شهر مشهد است. گرچه باغ رضوان ضمن توسعه حريم حرم در سال 1370 تخريب شده اما گور شيخ با تزريق بتون بر اطراف آن جا به جا و بناى جديدى براى آن ساخته شده است. اينك مقبره شيخ طبرسى در فضاى شمالى حرم واقع در ابتداى خيابان طبرسى بر جا و محترم است.

0000000000

امین الدین مفسری محقق و مدقق بود كه در فقه و حدیث و رجال ادبیات و لغت مهارت داشت. آغاز جوانی را در مشهد مقدس سرگرم تحصیلات بود و سالهای متمادی در رشته های مختلف علمی و فنون تفسیری كوشش می نمود. مراتب علمی او بیشتر از مكتب ابو علی طوسی ( مفید ثانی ) شیخ منتخب الدین رازی جدّ صاحب فهرست و ابوالوفای رازی نصیبش شد. امین الدین بیست و پنج سال از بهترین ایام خود را در شهر سبزوار به تدریس دانشجویان دینی و تأ لیف و تحقیق گذرانید و اغلب علمای بزرگ آینده از شاگردان وی می باشند.

علامه امینی در شهداء الفضیله می نویسد: ( امین الاسلام معروف به شیخ طبرسی پرچمدار علم و آیت هدایت بود. وی از برجسته ترین زعمای دین و پیشوایان مذهب شیعه به شمار می آید. تفسیر وی به مجمع البیان به تنهائی كافیست كه دریای فضل و تبحر علمی او را بنمایاند تفسیری كه نور حقیقت می بارد و پرتوی دانش و بینش وحی الهی می تابد كتابی كه هیچ كس از آن بی نیاز نتواند بود. همچنین تفسیر مختصرش به نام جامع الجوامع نیز بسیار ارزنده است)، كتب دیگرش اعلام الوری، الوسیط، الوجیز، الوافی (در تفسیر )، تاجع الموالید، آداب دینیه، كنوز نجاح، معارج السئول، اسدارالائمه، نورالمبین، حقائق الانوار، عمده اصول دین، عمده فرایض و نوافل، شواهد و جواهر همگان از آثار ارزنده و سودمندی است كه دالّ بر مراتب كمال و احاطه علمی او دارد . بعضی از مشاهیر شاگردان امین الدین طبرسی عبارتند از: سید فضل الله راوندی ، قطب راوندی ، ابوالفتوح رازی، منتخب الدین رازی، ابن شهر آشوب مازندرانی، شاذان قمی، سید ابومحمد قائنی، سید شرفشاه و حسن بن فضل... اعلام و مراجع فوق از امین الدین نقل روایت دارند. شخص اخیر مرحوم حسن بن فضل آقازاده شیخ طبرسی صاحب كتاب مكارم الاخلاق از فضلای بزرگ عصر خویش بوده كه وی و دودمان او یادگاری ارزنده از پدر مفسر خویشند دلیل عرضم مرحوم افندی صاحب ریاض العلماء می نویسد. علامه طبرسی و فرزند او رضی الدین و نوه او علی بن حسن صاحب مشكوة الانوار و سایر خاندان آنها همگی از بزرگان علما و اهل فضل و ارباب كمال بودند. طبرسی را اغلب منسوب به طبرستان (مازندران) و بعضی منسوب به تفرش (نزدیك آشتیان ) می دانند.

علامه نوری صاحب مستدرك و علامه خوانساری صاحب روضات الجنات همچنین علامه امینی صاحب الغدیر ( در شهداء الفضیله ) می نویسند: « امین الدین طبرسی در آخر عمر شهید از دنیا رفت نهم ذی حجه 548 » از مطالعه تاریخ ایران ( و همچنین كامل ابن اثیر ) چنین استفاده می شود كه در سال 547 طائفه غزان كه از عمّال ستمگر سلطان سنجر سلجوقی به تنگ آمدید به نواحی خراسان ( مرو، طوس ) و بعضی بلاد دیگر هجوم سختی نمودند و در این حمله عدّه زیادی از رجال وعلما و مردم ایران مظلومانه شهید شدند ( زنان نیز به اسارت رفتند) من جمله یكی از شخصیتهای بزرگ علمی كه در این حمله شهید شد امین الدین طبرسی بود بعضی نوشته اند سالها قبل از شهادت به سكته ناقصی وفات كرد. پس از دفن در قبر به هوش آمد نذر كرد اگر از این مهلكه نجات یابم تفسیری بر قرآن مجید بنویسم. در دم نباشی او را بطمع كفن از قبر نجات داد و تفاسیر فوق الذكر را به رشته تحریر درآورد. خواننده عزیز بعضی صاحب تراجم علما این موضوع را ذیل ترجمه ملا فتح الله كاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین نوشته اند. در خاتمه مشهد كه مشرف می شود در اول خیابان طبرسی قبر او را جنب فلكه حضرت زیارت می فرمائید.

http://www.alavi-bonyad.org/modules/xfsection/article.php?articleid=114

http://www.shaaer.com/nikan/gharn6/nikan24.htm

00000000000000000000000000000

شیخ بهائی

0000000000

پدر بزرگوار شیخ بهایی ، عزالدین حسین بن عبدالصمد بن محمد بن علی بن حسین (918 - 984 ق ) از فقیهان و دانشوران بزرگ قرن دهم هجری است که در دانش فقه ، اصول ، حدیث ، رجال ، حکمت ، کلام ، ریاضی ، تفسیر، شعر، تاریخ ، لغت و بسیاری از علوم رایج آن عصر مهارت داشت . وی از شاگردان ممتاز شهید ثانی است که گاه در سفرها نیز همراه استاد بود. او پس از شهادت استاد به ایران آمد و در اصفهان به تدریس علوم اسلامی مشغول شد. شاه طهماسب صفوی از او درخواست کرد که به قزوین ، پایتخت صفویان بیاید. او نیز پذیرفت و به عنوان ((شیخ الاسلام )) حکومت صفویه انتخاب شد. وی سالها در هرات و مشهد به ارشاد و هدایت مردم اشتغال ورزید.

عز الدین معتقد به وجوب عینی نماز جمعه بود و در دوران سکونتش در قزوین ، مشهد و اصفهان نماز جمعه را اقامه می کرد. وی پس از سفر حج آهنگ بحرین نمود و تا آخر عمر در آنجا به تبلیغ فرهنگ اسلامی پرداخت و سرانجام در هشتم ربیع الاول 984 ق . رحلت کرد و در روستای ((مصلی )) حومه ((هجر)) از نواحی بحرین به خاک سپرده شد.

پدر بزرگ شیخ بهایی ، شیخ عبدالصمد (متوفای 935 ق ) نیز از علمای بزرگ قرن دهم هجری است . وی استاد شهید ثانی بود، شمس الدین محمد (متوفای 876 یا 886 ق .) جد شیخ بهایی نیز از علمای بزرگ قرن نهم هجری است که مجموعه گرانبهایی در فوائد رجالیه و شرح حال علما نوشت که علامه مجلسی بسیاری از مطالب آن را در آخر مجلدات بحار الانوار آورده است .(542)

نسبت خاندان شیخ بهایی به حارث همدانی ، یار وفادار حضرت علی علیه السلام می رسد. جبل عامل ، زادگاه شیخ بهایی ، زادگاه مجتهدان ، دانشمندان و نویسندگان بزرگ شیعی مانند محقق ثانی (متوفای 940 ق )، شهید اول (734-786 ق ) و شهید ثانی (911-966 ق ) است . ابوذر غفاری ، نخستین مبلغ شیعه در منطقه شام و لبنان است . وی در دورانی که از جانب عثمان در شام تبعید بود به تبلیغ فرهنگ تشیع در آن سامان پرداخت و بذر تشیع را در آن دیار افشاند از آن هنگام تاکنون ، جبل عامل مهد دانشوران پارسای شیعه بوده و هست .

میلاد

در صبحگاه 17 ذیحجه 953 ق (543)در روستای ((جیع )) (زادگاه شهید ثانی ) نوزادی چشم به جهان گشود که وی را محمد نامیدند. محمد در دامان پاک خانواده ای روحانی تربیت یافت . لبنان کنونی در آن عصر مهد فرهنگ تشیع بود محمد دوران کودکی و نوجوانی را در آن سرزمین پاکان سپری کرد. خواندن و نوشتن ، قرآن ، احکام شرعی و نماز را نزد مادر، پدر، معلمان پرهیزکار جبع و بعلبک فرا گرفت و با مهر علی علیه السلام و اولادش رشد یافت .

کوچ سبز

محمد هنوز سیزده بهار بیش شکوفایی باغهای سیب جبل عامل را ندیده بود که آهنگ سفری دراز نمود. او در دوران جوانی می بایست همسری نیکو برای خود انتخاب نماید و از این رو با دقت لازم و به پیشنهاد پدرش ، با خانواده ای اصیل که نور علم و ایمان در آن تابیده بود، وصلت کرد. تاریخ نویسان می گویند: همسر شیخ بهاءالدین زنی پارسا، دانشمند، حدیث شناس ، فقیه ، محقق و مدرس بوده است . در آن روزگار که بسیاری از زنان بلکه اغلب مردان از سواد خواندن و نوشتن محروم بودند و یا تحصیل علم را برای زنان لازم نمی شمردند، همسر شیخ بهاءالدین استادی بلند پایه بود.

پدرش پس از شهادت شهید ثانی (متوفی 966 ق ) تصمیم گرفت مهر از آب و خاک برکند و عازم مهد تازه شیعه ایران شود(544)پدرش علاقه خاصی به شهید ثانی داشت . شهید ثانی نیز زادگاهش ((جبغ )) و سالیانی استاد وی بود. و در مسافرتهای مصر و استانبول ایشان را به همراه داشت .

پس از شهادت استاد که به تحریک علمای سنی و به دست کارگزاران حکومت عثمانی صورت گرفت . جبل عامل برای شیعیان و علمای شیعی ناامن می نمود و از آن سو حکومت نوپای صفوی با به رسمیت شناختن مذهب شیعه در کشور، بستر مهاجرت علمای شیعه از سراسر دنیا به ایران را فراهم نمود. بسیاری از دانشمندان بزرگ شیعی که از آزار ابر قدرت بزرگ آن عصر (امپراطوری عثمانی ) به تنگ آمده بودند به ایران آمدند و حوزه های علمیه ایران را رونقی تازه بخشیدند. محقق کرکی (متوفی 940 ق )(545)شیخ لطف الله میسی (متوفی 1032 یا 1035 ق ) و شیخ علی منشار عاملی از اندیشه وران جبل عامل هستند که به ایران هجرت کردند.

شاه طهماسب در سال 962 ق . قزوین را پایتخت ایران قرار داد و قزوین در ایام حکومت وی دوران اوج طلایی خود را می گذراند. در همین زمان علمای شیعه از سراسر جهان به قزوین آمدند و بدین سان حوزه علمیه قزوین تاسیس شد. چنین به نظر می رسد که بنیانگذار حوزه علمیه قزوین ، محقق ثانی است . بعلاوه که وی بنیانگذار حوزه علمیه اصفهان نامیده اند. حوزه علمیه اصفهان نیز پس از انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت از سوی شاه عباس در سال 1006 ق . رونق تازه ای یافت .

شیخ بهایی علوم اسلامی را در حوزه های علمیه قزوین و اصفهان فرا گرفت . او سالیان دراز به کشورهای اسلامی از محضر بسیاری از علما کسب فیض نمود.

اساتید

وی نزد استادان فرزانه ای به فراگیری منطق ، فلسفه ، ریاضیات ، طب ، نجوم و... پرداخت .

استادان او عبارتند از:

1- عزالدین حسین جبل عاملی ، پدر بزرگوار شیخ .

2- ملا عبد الله بن شهاب الدین مدرس یزدی .

شیخ بهایی نزد این استاد وارسته به یادگیری منطق ، فلسفه و کلام پرداخت . ملا عبدالله مدرس یزدی از علمای بزرگ عصر خویش بود. سید علیخان کبیر در کتاب ((سلافه العصر)) درباره اش می نویسد: عبدالله پسر حسین یزدی ، استاد شیخ بهاءالدین ، علامه روزگار خویش است . کسی در دانش و تقوا و فضیلت به او نرسد. وی کتابهایی مفید مثل ((شرح قواعد)) درباره علم فقه و ((شرح عجاله )) و ((شرح تهذیب )) در علم منطق و... تالیف کرده است .

3- ملا علی مذهب : شیخ بهایی دروس حساب ، هندسه ، جبر و مقابله و هیئت را نزد وی فرا گرفت .

4- مولانا افضل قاضی : شیخ بهایی نزد وی به فراگیری ریاضیات پرداخت .

5- حکیم الدین (اعتمادالدین ) محمود: شیخ بهایی کتاب ((قانون )) نوشته بوعلی سینا را که درباره طب است از او فرا گرفت .

6- محمد باقر یزدی .

7- احمد کجایی(546)

شاگردان

شیخ بهایی سالهای دراز به تدریس اشتغال داشت . اندیشه وران بسیاری در دامان درس او تربیت یافتند که نام برخی از آنان به قرار زیر است :

1. ملاصدرا شیرازی

2. ملا محسن فیض کاشانی

3. فیاض لاهیجی

4. نظام الدین بن حسین ساوجی

5. سید حسین (547)بن حیدر کرکی

6. سید ماجد بحرایی

7. فاضل جواد بغدادی

8. ملا خلیل غازی قزوینی

9. میرزا رفیع الدین طباطبایی نائینی

10. شیخ زین الدین عاملی ، نوه شهید ثانی(548)

11. شرف الدین(549)محمد رویدشتی

12. شیخ محمد علی عاملی تبنینی

13. مظفر الدین علی ، کتاب درباره زندگی شیخ بهایی نوشته است .

14. محمد تقی مجلسی ، پدر علامه محمد باقر مجلسی

15. شیخ محمود بن حسام الدین جزائری

16. محقق سبزواری

17. ملا عزالدین فرهانی مشهور به علینقی کمره ای ، شاعر معروف

18. عنایه الله علی کوهپایه ای معروف به قهپایی ، نویسنده ((مجمع الرجال ))

19. هاشم بن احمد بن عصام الدین اتکانی

20. شیخ نجیب الدین علی بن محمد بن مکی عاملی جیبلی جبعی

21. محمد صالح بن احمد مازندرانی

22. حسنعلی بن عبدالله شوشتری

23. شیخ زین الدین علی بن سلیمان بن درویش بن حاتم قدمی بحرانی

24. سلطان العلما سید حسین حسینی مرعشی ، نویسنده حاشیه بر روضه و حاشیه بر معالم(550)

فرصتهای ناب

عالمان شیعه همواره در طول تاریخ با پادشاهان ستمگر در نبرد بودند اما گاه مجبور می شدند برای حفظ اسلام و نجات مسلمانان با دربار شاه همکاری کنند. تلاش آنها برای اصلاح فرهنگ ، اقتصاد، سیاست ، مدیریت و نظام حکومتها بود. آنها هیچ امیدی به پادشاه نداشتند بلکه فقط از او برای اصلاح کشور و رشد تشیع کمک می گرفتند.

شیخ بهایی نیز از زمره اندیشمندانی است که برای حفظ و گسترش فرهنگ تشیع به دربار شاهان رفت . وی بشدت از آنان متنفر بود. در یکی از سروده هایش آمده است :

نان و حلوا چیست ، دانی ای پسر

قرب شاهان است ، زین قرب الحذر

می برد هوش از سر و از دل قرار

الفرار از قرب شاهان ، الفرار

فرخ آن که رخش همت را نتاخت

کام از این حلوا و نان ، شیرین نساخت

حیف باشد از تو ای صاحب سلوک

کاین همه نازی به تعظیم ملوک

قرب شاهان آفت جان تو شد

پایبند راه ایمان تو شد

جرعه ای از نهر قرآن نوش کن

آیه لاترکنوا(551) را گوش کن

حکومت صفویه مذهب شیعه را مذهب رسمی کشور اعلام کرد. فقیهان بلند آوازه شیعه برای استفاده از این موقعیت طلایی ، به دربار صفویه راه یافتند تا بتوانند شاهان صفوی را برای گسترش تشیع به خدمت بگیرند. فرصتهای ناب پیش آمده در دوره صفویه ، اندیشه وران تیزبین شیعی را بر آن داشت که با تمام تنفری که از پادشاهان خونریز صفوی داشتند برای ترویج فرهنگ اسلام راستین به دربار راه یابند و خدمتهای فرهنگی ، سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی شایانی بنمایند. تشویق پادشاهان صفوی به باز سازی و احداث مساجد، مدارس علمیه ، زیارتگاه ها، کاروانسراها و... از فعالیت های علمای شیعی است . با تلاش جانفرسای این اندیشه وران ، صفویه بستر مناسبی برای جریان یافتن رود پر تلاطم فرهنگ عاشورا گردید و حوزه های علمیه شیعه با تلاش آنها جان گرفت و ایران میزبان فقیهان بزرگ جهان شد. کوشش بی امان فقیهان شیعه دستاوردهای بسیار گرانبهایی در برداشت . همکاری مجتهدان شیعه با پادشاهان صفوی فقط و فقط برای ترویج دین بود.

امام خمینی (ره ) در این باره می فرماید:

((یک طایفه از علما، اینها گذشت کرده اند از یک مقاماتی و متصل شده اند به سلاطین با اینکه می دیدند که مردم مخالف اند (با سلاطین )، لیکن برای ترویج دیانت و ترویج تشیع اسلامی ، ترویج مذهب حق ، اینها متصل شده اند به یک سلاطینی و این سلاطین را وادار کرده اند، خواهی نخواهی برای ترویج مذهب تشیع .

اینها آخوند درباری نبودند این اشتباهی است که بعضی نویسندگان ما می کنند... اینها اغراض سیاسی داشتند. اغراض دینی داشتند. نباید تا یک کسی به گوشش خورد که مثلا علامه مجلسی - رضوان الله علیه - محقق ثانی - رضوان الله علیه - شیخ بهایی - رضوان الله علیه - با اینها روابط داشتند و می رفتند سراغ اینها، همراهیشان می کردند، خیال کند که اینها مانده بودند برای جاه ...

آنها گذشت کردند، گذشت . یک مجاهده نفسانی کرده اند برای اینکه مذهب را به وسیله آنها، به دست آنها ترویج کنند.)) (552)

شیخ بهایی با اینکه در دربار بود، زاهدانه می زیست . خانه اش پناهگاه فقیران و نیازمندان بود. او از قدرتی که در دربار داشت برای گشایش کار مردم استفاده می کرد. سیاست او هدایت کارگزاران حکومت صفوی بود. و در این راه تا اندازه ای نیز موفق گشت .

سفرهای پربار

شیخ بهایی مدتها شیخ الاسلام هرات و در آن دیار پاسخگوی احکام شرعی مردم بود. وی پس از مدتی از این سمت کناره گرفت و به سفرهای علمی و تحقیقی پرداخت .

شیخ بهایی 30 سال در سفر بود. به مصر، سوریه ، حجاز، عراق ، فلسطین ، افغانستان و... رفت و با علما و مردم آن مناطق به گفتگو پرداخت . او مبلغ نستوه تشیع بود و رنج سفر را به جان خرید و برای زنده نگه داشتن فرهنگ شیعی زحمت فراوان متحمل شد. مشکلات سفر در آن دوران فراوان بود. خطر حمله دزدها، گرگها، گم کردن راه ، تشنگی در بیابان ماندن و ده ها خطر دیگر در برابر اراده پولادین او ناچیز می نمود. او دل به حجره مدرسه ، دربار، مقام شیخ الاسلامی ، ریاست علمای شیعه و مرجعیت مردم نیست و برای مبارزه با شبیخون دشمنان اسلام به فرهنگ تشیع در کنج حجره سنگر نگرفت . بلکه میان توده مردم شتافت . با دردها آشنا شد و آنگاه به مداوای جامعه مریض اسلام پرداخت . او لحظه ای از تحصیل ، تدریس ، تبلیغ ، عبادت و تالیف غافل نبود و برخی از کتابهایش را در سفرها نوشت . قم ، کرمانشاه ، گنجه ، تبریز، هرات و مشهد شهرهایی هستند که میزبان قلم او بودند.

این عالم وارسته در سفرها با علمای اهل سنت به گفتگو می نشست و فقیهان بلندپایه اهل سنت را گرامی می داشت ، نزدشان زانوی ادب به زمین می زد و از دانش آنها بهره می جست . در قدس با ((ابن ابی اللطیف مقدسی ))، در دمشق با ((حافظ حسین کربلایی )) و ((حسن بورینی )) و در حلب با ((شیخ عمر عرضی )) دیدار کرد. (553)

شیخ بهایی پس از سال 1006 ق . شیخ الاسلام اصفهان بود. اصفهان در سال 1006 ق . از سوی شاه عباس کبیر پایتخت ایران شد. با انتخاب اصفهان به پایتختی ، مهاجرت علمای شیعه از سراسر جهان اسلام به این شهر رونق گرفت . مدت زمانی بعد شیخ از مقام ((شیخ الاسلام ))ی استعفا داد و از سال 1012 ق . تا سال 1019 ق . به سفر رفت . سپس به اصفهان برگشت و تا آخر عمر در آن شهر ماند و به عنوان ((شیخ الاسلام )) ریاست علمای شیعه را بر عهده گرفت .

آثار

شیخ بهایی در علوم مختلف فقه ، اصول ، تفسیر، حدیث ، رجال ، درایه ، ادبیات ، ریاضیات ، جبر، هندسه ، اسطرلاب ، هیئت ، جفر و... آثار فراوانی به زبانهای فارسی و عربی نوشت .

آثارش عبارتند از:

1- اثبات الانوار الالهیه

2- الاثنی عشریات الخمس فی الطهاره و الصلاه و الزکوه و الصوم و الحج

3- الاثنی عشریه فی الحج

4- الاثنی عشریه فی الزکوه و الخمس

5- الاثنی عشریه فی الصلوه

6- الاثنی عشریه فی الصوم

7- الاثنی عشریه فی الطهاره

8- اسرار البلاغه : در حاشیه کتاب ((مخلاه )) در مصر چاپ شد.

9- الاسطرلاب یا صحیفه - عربی ، هیئت

10- اسطرلاب یا ((تحفه حاتمیه )) یا ((هفتاد باب )) - فارسی ، هیئت

11- بحر الحساب - ریاضیات

12- التحفه فی تحدید الکر وزنا و مساحتا یا ((رساله الکر)) - با ((مشرق الشمسین )) چاپ شد.

13- تشریح الافلاک - در علم هیئت است که در هند و ایران چاپ شد.

14- تضاریس الارض - با ((شرح چغمینی )) چاپ شد.

15- توشیح المقاصد یا ((توضیح المقاصد)): درباره وقایع ایام سال و وفیات علماست که در مصر و ایران چاپ شد.

16- التهذیب یا ((تهذیب البیان )) - درباره علم نحو

17- جامع عباسی : درباره علم فقه که در ایران چاپ شد.

18- جواب ثلث مسائل عجیبه

19- جواب المسائل الشیخ صالح الجزایری

20- جواب المسائل المدنیات

21- جهه القبله

22- حاشیه اثنی عشریه صاحب معالم

23- حاشیه تشریح الافلاک

24- حاشیه تفسیر بیضاوی

25- حاشیه تکمله خفری

26- حاشیه بر ((خلاصه الاقول )) نوشته علامه

27- حاشیه بر ((خلاصه الحساب ))

28- حاشیه بر کتاب ذکری از شهید اول

29- حاشیه رجال نجاشی

30- حاشیه بر ((زبده الاصول ))

31- حاشیه بر ((شرح عضدی بر مختصر الاصول ))

32- حاشیه فهرست شیخ منتجب الدین

33- حاشیه بر ((القواعد الکلیه الاصولیه و الفرعیه )) نوشته شهید اول .

34- حاشیه تفسیر کشاف زمخشری

35- حاشیه مختلف علامه

36- حاشیه مطول - ادبیات عرب

37- حاشیه معالم العلماء

38- حاشیه من لایحضرء الفقیه - حدیث

39- الحبل المتین فی احکام الدین - در حدیث است که در ایران چاپ شده است .

40- حدائق الصالحین فی شرح صحیفه سید الساجدین علیه السلام : از این کتاب فقط بخش کوچکی به نام الحدیقه الهلالیه که شرح دعای رویت هلال است ، موجود است که همراه شرح صحیفه سید نعمت الله جزایری ، در تهران چاپ شد.

41- الحریریه : در حاشیه شرح رسائل آخوند خراسانی ، در تهران چاپ شد.

42- حواشی شرح التذکره

43- خلاصه الحساب : درباره حساب ، جبر و هندسه که تا چند دهه پیش ، جزو کتب درسی بود و در حوزه های علمیه و مکتبهای مدارس جدید تدریس می شد.

44- درایه الحدیث یا ((الوجیزه فی الدرایه )) - با ((خلاصه الاقوال )) علامه چاپ شد.

45- رساله احکام سجود التلاوه

46- رساله فی استحباب السوره فی الرد علی بعض معاصریه

47- رساله فی ان انوار سائر الکواکب مستفاده من الشمس - درباره اینکه نور سایر سیارات از خورشید گرفته شده است .

48- رساله فی حل اشکالی عطارد و القمر

49- رساله فی ذبایح اهل الکتاب

50- رساله فی الزکوه عجیبه

51- رساله فی الصوم عجیبه

52- رساله فی قصر الصلوه فی الاماکن الاربعه یا ((فی القصر و التخییر فی السفر))

53- رساله فی معرفه القبله

54- رساله فی المواریث

55- رساله فی نسبه اعظم الجبال الی قطر الارض

56- رساله القبله

57- زبده الاصول یا ((الزبده فی اصول الفقه ))

58- سوانح الحجاز یا ((سوانح سفر الحجاز)) یا ((نان و حلوا))

59- شرح اثنی عشریه صاحب معالم

60- شرح الاربعین یا ((اربعون حدیثا)) یا ((اربعین بهایی ))

61- شرح دعای صباح صحیفه سجادیه

62- شرح ((شرح چغمینی )) قاضی زاده رومی

63- شرح ((القرائض النصریه )) خواجه نصیر الدین طوسی

64- الصراط المستقیم

65- صمدیه یا ((القوائد الصمدیه )) - درباره علم نحو که برای برادرش عبدالصمد نوشته است و هنوز در حوزه های علمیه تدریس می شود.

66- العروه الوثقی - در تفسیر سوره حمد که همراه کتاب ((مشرق الشمسین )) چاپ شد.

67- عین الحیات - تفسیر

68- کشکول - بارها چاپ شده است .

69- المخلاه - مانند کشکول دارای مطالب متنوع است .

70- مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین - فقه ، تفسیر و حدیث

71- مفتاح الفلاح فی عمل الیوم و اللیله - دعا

72- مخلص الهیئه

73- وسیله الفوز و الامان فی مدح صاحب الزمان (عج ) - شعر

74- شرح تفسیر بیضاوی

75- حل حروف القرآن

76- شرح من لایحضره الفقیه - حدیث

77- ترجمه رساله امامیه به فارسی ، رساله امامیه نامه امام رضا علیه السلام به مامون است .

78- حاشیه بر ((شرح تهذیب الاصول )) نوشته عمیدی .

79- مختصر اصول ، فارسی ، چاپ سال 1267 ق .

80- جبر و مقابله

81- رساله در حساب - فارسی

82- فالنامه

83- رساله در کرویت زمین

84- رساله ((جوهر فرد)): شیخ بهایی با استناد به ریاضی و هندسه با اقامه 9 دلیل ، جزء لایتجزی (554) را ابطال کرده است . (555)

000000000000000000000000

حر عاملی ، محمد بن حسن

0000000000

شیخ محمد بن حسن حر عاملی در سال 1033 ق . در روستای ((مشغره )) از توابع جبع چشم به جهان گشود. صاحب اعیان الشیعه درباره این منطقه می نویسد:

((جبع یکی از مراکز مهم عامل است که شخصیتهای ارزنده ای همچون شیخ بهایی و شهید ثانی ، تحویل جامعه اسلامی داده است ))(643)

دیاری که شیخ حر عاملی در آن چشم به جهان گشود یکی از سرزمینهای تشیع و عالم پرور است که تشیع آن ریشه در تبعید ابوذر دارد. شیخ حر عاملی در امل الامل در این باره می نویسد: ((هنگامی که در زمان عثمان ابوذر به شام تبعید شد و مدتی در آنجا ماند گروه زیادی در آن سامان شیعه شدند. سپس معاویه او را به روستاها تبعید کرد و او به جبل عامل آمد و از آن روز مردم به تشیع رو آوردند.(644)گذشته از این ، قاضی نورالله شوشتری می افزود: ((... هیچ قریه ای از آن نیست که جمعی از فقها و فضلای امامیه در آنجا نباشند.))(645)

از تبار حر

سر سلسله خاندان شیخ حر عاملی ((حر بن یزید ریاحی )) نخستین قربانی عشق حسین علیه السلام در روز عاشوراست . شیخ حر در خانه ((آل حر)) قامت راست کرد. خانه ای که سخاوت بارزترین خصلت اهل آن به شمار می رفت و روی گشاده و اخلاق نیکوی آنان زبانزد عام و خاص بود و نسل در نسل به عنوان حاملان در گرانبهای علم و ادب و پرچم شهادت و شهامت شناخته می شدند. می نویسند: ((خاندان شیخ حر عاملی خاندانی است که از قدیم خانه علم و معرفت بوده و افراد برجسته زیادی از آن جوشیده است و تا امروز از آن می جوشد و به موجب سخاوت و اخلاق نیک ممتاز است .))(646)علامه امینی می نویسد: ((از این خاندان گوهر خیز (حر) مردانی برخاسته اند که دیر زمانی بر مسند دانش و تقوا نشسته اند و مشعل هدایت دین آموز و دنیا ساز، پیشوا و رهبر و دانشمند و پرهیزکار بودند.))(647)

گویا دست تقدیر روزگار بر آن بود که او در یکی از بهترین نقاط معنوی و از میان معنوی و از میان بهترین خاندان پا به عرصه گیتی نهد.

در محضر معرفت

هیچ کس منکر این مساله نیست که وارثت در شکل گیری شخصیت کودک بی تاثیر نیست و خانواده اولین کلاس درس زندگی است . شیخ حر پاکی و لطافت را تنها از یک سو به ارث نبرده بود. مادرش طلایه دار زهد و تقوا به شمار می رفت بلکه در زمره ادیبان وفاضلان زمان خود و دارای مرتبه بلندی بود. آیه الله العظمی سید شهاب الدین مرعشی (ره ) در سجع البلابل درباره خانواده مادر شیخ می نویسد: ((مادر بزرگوار حر عاملی دختر علامه شیخ عبدالسلام فرزند حر است که دختری فاضل و ادیب بود.))

شیخ حر درباره پدربزرگ مادری خود می نویسد: ((او دانشمندی عظیم الشان و بلند پایه و زاهدی عابد و پارسا و فقیهی حدیث دان و مورد اعتماد بود که زهد و عبادت هیچ کس به او نمی رسد. او در فقه و ادبیات عرب استادی زبر دست بود.))(648)

گذشته از زهد و پارسایی پدر بزرگ مادری اش که همراه شیر مادر زاهدش به او ارث رسیده بود شیخ حر از پدر بزرگ پدری خود نیز شهادت را چون سر سلسله این خاندان حر بن یزید بن ریاحی به ارث برده بود. شهید شیخ علی فرزند محمد حر عاملی مشغری پدر بزرگ شیخ حر عاملی است . شیخ حر عاملی درباره پدر بزرگ ادیب و دانشمندش می نویسد: ((او عالمی فاضل و بود و عابدی ستوده کردار و عظیم الشان و شاعر کارآزموده و ادیب تحصیلاتش نزد شیخ حسن (مولف کتاب معالم ) و سید محمد (مولف مدارک ) و دیگر استادانش صورت گرفت ... نویسندگان ریاض العلماء و روضات الجنات ، نجوم السماء و دیگر فرهنگ های رجال از او تجلیل کرده و نوشته اند که بر اثر مسمومیت شهید شد.))(649)از این شهید بزرگ چهار فرزند بر جای ماند.

1- شیخ حسین که دارای فضل و دانش و شیواگویی و شاعر و فردی شایسته بود.

2- شیخ محمد که به گفته شیخ حر عاملی فاضلی دانشمند و محققی دقیق و حافظ قرآن و عابد و شاعری کارآزموده و ادیب و شخصی مورد اطمینان بود.

3- شیخ حسن (پدر بزرگوار شیخ حر عاملی ) شیخ حر درباره ویژگیهای این پدر فرزانه و عالم خود می نویسد: ((او دانشمندی فاضل و زبردست و ماهر و شایسته و ادیب و فقیه و مورد اعتماد بود. وی حافظ قرآن و آشنا به رشته های علوم عربی و فقه و ادب بود. مردم در مسائل فقهی بویژه مسائل ارث به او مراجعه می کردند.)) (650)

تحصیلات

حضرت آیه الله مرعشی نجفی نام علما و دانشمندانی که شیخ حر در محضر آنان را زانوی ادب زده و در دروس مختلف از آنان کسب فیض نموده با مفتخر به گرفتن اجازه نقل روایت شده است در مقدمه کتاب اثبات الهداه به رشته تحریر در آورده است ؛ که به طور فشرده به آن اشاره می شود.

1- علامه شیخ حسن حر عاملی (پدر بزرگوارش )

که در محضر او درس خوانده و از او روایت نقل کرده است .

2- علامه شیخ محمد حر (عموی او) علاوه بر درس فراگیری ، از او روایت نقل می کند.

3- علامه شیخ عبدالسلام (جد مادری )

4- علامه شیخ علی فرزند محمود مشغری عاملی

5- علامه شیخ زین الدین فرزند محمد بن حسن فرزند شهید ثانی

6- علامه شیخ حسین فرزند محمد بن حسن ظهیر الدین عاملی ظهیری

7- علامه سید حسن حسینی عاملی

8- علامه شیخ عبدالله فوشی حر

9- علامه مجلسی (ره ) که مشهورترین و بزرگترین استادان شیخ حر عاملی بوده و غواص دریاهای اخبار و احادیث شمرده می شود. شیخ حر در موارد زیادی در کتاب امل الامل تصریح کرده که از مرحوم مجلسی حدیث نقل کرده است .

10- فیض کاشانی (ره ) که زینت فقهای حدیث شناس و الگوی سالکان است . تصریح به نام وی را به خط برخی از شاگردان او دیده ام .

11- علامه مولی محمد طاهر فرزند محمد حسن شیرازی نجفی ، نویسنده کتابهای مشهور مثل ((حجه الاسلام در شرح تهذیب الاحکام )) و ((حکمه العارفین )) و ((قواعد الدینیه در حکماء صوفیه )) و غیر اینها. شیخ حر به شاگردی نزد این استاد در کتاب امل الامل تصریح کرده است .

12- علامه شیخ علی مولف ((الدرالمنثور)) از نوادگان شهید ثانی

13- علامه سید علی فرزند علی موسی عاملی

14- علامه محقق آقا حسین خوانساری ، شارح کتاب دروس

15- علامه سید هاشم بحرانی ، صاحب تفسیر البرهان

16- علامه مولا محمد کاشانی مقیم قم .

اولین اجازه و اولین کتاب

شیخ حر در بیان طرق نقل روایاتی که به ائمه اطهار می رسد، می نویسد:

((من کتابها را از گروهی که یکی از آنان شیخ بزرگوار و مورد اطمینان و پرهیزکار ابو عبدالله الحسین فرزند حسن بن یونس ظهیر الدین عاملی است با گرفتن اجازه از او (اولین کسی که در سال 1051 به من اجازه داده ) نقل می کنم .)) (651)

با نگاهی به تاریخ تولد شیخ واین جمله شایستگی و درایت ، تقوا و فضیلت وی را پیش از پیش در می یابیم که چگونه هنوز که هیجده بهار از عمرش نگذشته از مرد بزرگی چون یونس بن ظهیری عاملی اجازه نقل روایت دریافت می کند.

با بیان این مطلب که در اعصار پیش به دلیل در دسترس نبودن وسایل ارتباط جمعی و معرفی دانشوران علوم دینی به اقشار دیگر اجازه نقل حدیث سند تقوا، راستگویی و فضیلت آنان به شمار می رفته است و می توان سیمای فرزانه الهی شیخ حر را در این سن و به مفاد این اجازه به نظاره نشست . در این زمان شیخ حر که از ذوق ادبی و خدادادی و همچنین نثری زیبا و روان برخوردار بود قلم به دست گرفت تا اولین اثر خود را در کنار خوشه چینی از محضر علمای عصر به رشته تحریر در آورد.

تالیفات و آثار شیخ

جواهر السنیه

در نخستین گام و در اولین تجربه نگارشی به جمع آوری احادیث قدسی که همان کلام خداوند متعال است ، می پردازد و چند سالی را در تدوین این احادیث به صورت کتابی مستقل می کوشد. او در تنظیم این اثر گرانبها نخست به قول پروردگار پیرامون انبیا - از حضرت آدم علیه السلام تا خاتم مرسلین صل الله علیه و آله - و سپس احادیث مربوط به ائمه اطهار رو می کند و در خاتمه کتاب را با احادیث اخلاقی (در تاریخ 1056)(652)به پایان می رساند شیخ حر عاملی در قسمتی از مقدمه آن می نویسد: ((... البته اینها در میان علما، به احادیث قدسی معروف هستند هر چند من پیشتر ندیده بودم که آنها را در یک کتاب جمع و نشر کرده باشند. از همین رو علاقه مند شدم به اینکه نخستین کسی باشم که آنها را در یک کتاب جمع کرده است ...))(653)

صحیفه ثانیه

شیخ حر عاملی در مقدمه این کتاب می نویسد: ((صحیفه سجادیه کامل که قسمتی از دعاهای امام زین العابدین علیه السلام را در بردارد به مهمات دین و دنیا مربوط است . من به خاطر علاقه ای که برای جمع و ترکیب این دعاهای پراکنده و متفرق داشتم در صحیفه دوم سایر دعاهای آن حضرت را که علمای بزرگوار نقل کرده اند، گرد آوردم . پس بر شما باد که این صحیفه شریف را با اولی همراه داشته ، آنها را تلاوت کنی .)) (654)

((محدث جزایری در اول شرح ملحقات صحیفه می نویسد باید جمع احادیث قدسی را (برادر قرآن ) و صحیفه ثانیه را (خواهر قرآن ) نام نهاد.))(655)

شیخ حر دفتر نگارش خود را با ((کلام خدا)) دعاهای ((امام سجاد علیه السلام )) آغاز کرد و از آن پی ده ها کتاب ارزشمند را به جامعه شیعی تحویل داد که حتی معرفی اختصاری هر یک در این مقال نمی گنجد. نکته ای که در بیشتر آثار شیخ حر دیده می شود تقسیم بندی فصلها و بخشهای آنهاست که به عدد معصومین یا ائمه اطهار به دوازده یا چهارده قسمت فصل بندی و تقسیم نموده است . این امر نشان از عشق و علاقه او حتی به عددی است که یادآور وجود آن بزرگواران است .

الایقاظ من الهجعه برهان علی الرجعه

شیخ آقا بزرگ درباره این کتاب می نویسد: شیخ در امل الامل می گوید:

((این کتاب حاوی بیش از ششصد حدیث و شصت و چهار آیه و ادله بسیاری از قدما و متاخرین و جواب شبهات در این موضوع است .))

((شیخ حر در سال 1075 نگارش این کتاب را به اتمام رساند.))(656)

خلق الکافر

شیخ بزرگ می نویسد:

((... (مولف در این کتاب ) آنچه در زمیننه خلقت کافر به ذهنش رسیده است به رشته تحریر در آورده است ... در آن به ذکر احادیثی پرداخته است که نهی از بحث در قضا و قدر و امر به تکلم در مساله بداء شده است .))(657)

القوائد الطوسیه

شیخ حر در مقدمه این کتاب می نویسد:

((این کتاب پاسخ برخی از احادیث مشکل و درهای تحقیق بعضی از مسائل پیچیده ای است که اهل علم و کمال در زمان اقامتم در طوس سوال نموده اند...))(658)

بدایه الهدایه

شیخ حر عاملی پیرامون انگیزه نگارش این کتاب می نویسد:

((گروهی از برادران مومن که خواهان حق و حقیقت بودند از من در خواست کردند تا در حد توان احادیث مربوط به واجبات و محرمات را جمع آوری نمایم و در مواردی جزئی مستحبات و مکروهات و مباحثات ... برگرفته از روایات ائمه اطهار... در این زمینه به طور خلاصه آورده شود و...))(659)

امل الامل

شیخ در جلد دوم این کتاب (ص 370) انگیزه نگارش این اثر را رویایی ذکر می کند که در سال ورود به مشهد (1073 هق ) دیده است . او به دلیل مشاغل بسیار 23 سال بعد آن را به رشته تحریر در می آورد. در این باره نوشته اند:

شروع تالیف این کتاب سال 1096 هق و پایانش اول جمادی الثانی 1097 بوده است . شرح حال علمای جبل عامل که شیخ در این کتاب نگاشته 209 نفر و از علمای غیر جبل عامل 1110 نفر است .))(660)

اثبات الهدایه

این کتاب در اثبات نبوت و امامت و بیان معجزات پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و ائمه اطهار، از آثار شیرین و خواندنی است که در 7 جلد به چاپ رسیده و برخی از جلدها به همت حجه الاسلام نصرالهی و برخی دیگر به قلم فقیه فرزانه حضرت آیت الله جنتی ترجمه شده است . شیخ در مقدمه کتاب می نویسد:

((من به کتابی که در این باب کافی باشد و آنچه را عقلا به گرد آوردنش علاقه مندند... دست نیافتم بلکه دیدم این مطالب در وادی پراکندگی پنهان مانده و کسی که بخواهد بر آنها مطلع شود محتاج به صرف وقت زیادی است .))

هدایه الامه

شیخ حر در مقدمه این کتاب می نویسد: ((... این کتابی حاوی احکامی که برای هر فرد ضرورت دارد... این کتاب را به خاطر پاسخگویی و در خواست گروهی از برادران دینی به رشته تحریر در آورده ام ...))(661)دیگر کتابهای شیخ حر عاملی عبارتند از:

- تعلیقه ای بر کتاب مزار تالیف علامه نسب شناس مرحوم سید شرف الدین علی حسینی مرعشی حائری (متوفای 1316 ق )

- کتاب الفصول المهمه فی اصول الائمه . در بردارنده قواعد کلی که از ائمه علیه السلام درباره اصول دین و فروع دین و طب و اصول فقه و غیره وارد شده و بیش از هزار باب است و به چاپ رسیده است .

- کتابی در رد صوفیه ، یکهزار حدیث موجود در آن به طور عام یا خاص در رد صوفیه است .

- کتاب اجازات : در بردارنده انبوه اجازه های پیشینیان است .

- کتاب کشف التعمیه فی حکم التسمیه : پیرامون نامیدن حضرت مهدی به نام اصلی اوست که همنام پیامبر اکرم صل الله علیه و آله است .

- کتابی در اثبات اینکه نماز جمعه واجب عینی است . (در رد نظر علامه محمد ابراهیم نیشابوری )

- کتاب نزهه الاسماع فی الاجماع : اقسام و احکام اجماع در آن بیان شده است .

- کتابی در احوال اصحاب شایسته و ستایش شده پیامبر و ائمه علیهم السلام .

- کتابی درباره منزه بودن امامان معصوم از فراموشی و سهو

- کتابی در رد نظرات اهل سنت

- وصیت به پسرش علامه شیخ محمد رضا (به شیوه کشف المحجه علامه سید بن طاووس )

- کتابی پیرامون زیارتگاهها و زیارتنامه ها

- کتابی در اخلاق : کتاب طهاره الاعراق ابن مسکویه را شرح داده و روایاتی که از ائمه اطهار وارد شده بر آن افزوده است .

- کتاب در ابطال مساله عمومیت داشتن ((حدیث منزلت ))

- دیوان امام زین العابدین علیه السلام که اشعار امام را گردآوری و به ترتیب حروف تنظیم کرده است . (در بمبئی چاپ شده است )

- حاشیه بر کتاب کافی مرحوم کلینی

- حاشیه بر کتاب ((من لایحضره الفقیه )) مرحوم شیخ صدوق

- حاشیه بر کتاب تهذیب شیخ طوسی (ره )

- حاشیه بر استبصار شیخ طوسی (ره )

- رساله ای در مناظره خود با بعضی از علمای اهل سنت در سفر حج

وسائل الشیعه

اما کتابی که شیخ حر را با آن و آن را با شیخ حر می شناسیم کتاب گرانسنگ ((وسائل الشیعه )) است . این اثر یکی از کتابهای مرجع در زمینه احادیث اهل بیت است که از اعتبار و اعتماد خاصی در میان کتابهای حدیثی برخوردار است . در این کتاب ، نویسنده روش خاص خود را بکار برده و احادیث فقهی که فقها در استنباط احکام شرعی بدان نیازمندند و بر آنها تکیه می زنند جمع آوری کرده است و شمار آنان به بیست هزار حدیث می رسد که شیخ حر از مصادر و کتب معتبر شیعه چون اصول کافی ، من لایحضره الفقیه ، استبصار، تهذیب و کتب دیگر که شمار آنها به هفتاد منبع و ماخذ می رسد جمع آورده است . شیخ حر کتاب را با احادیثی در مقدمه عبادات افتتاح کرده و سپس بر طبق کتب فقهی آن را از بحث طهارت تا مبحث طهارت تا مبحث بیان دیه ها تقسیم بندی نموده است .

شیخ حر 3/2 این کار بزرگ را در زادگاهش ((مشغر)) به رشته تحریر در آورد و در سال 1088 در مشهد مقدس آن را به اتمام رساند. این سال برای شیخ سال پرکار و پربرکتی محسوب می شد. چرا که در این سال ((فهرست وسائل الشیعه )) را نیز تدوین نمود. این موضوع که شیخ سه بار این کتاب را از نظر گذرانده و به نگارش در آورده است از نکته هایی است که سزاوار است هر محقق و نویسنده آن را فرا روی خویش قرار دهد. در بیان جایگاه این کتاب همین بس که از روزی که این سرچشمه به نگارش در آمده منبع و ماخذ تمام مجتهدان و کتاب مرجع عالمانی است که آخرین مرحله رسیدن به قله اجتهاد را طی می کنند. بر این کتاب از سوی بزرگان تعلیقه های بسیاری نگاشته شده که شاید شیخ حر خود نخستین کسی است که برای ابهام زدایی پیرامون برخی از مطالب آن پیشقدم شده است و ((تحریر وسائل الشیعه نهاده است .

در عظمت این کتاب تنها به یک بیت از شعر علامه امینی درباره کتاب اکتفا می کنیم .

((هذا صراط الهدی ما ضل سالکه

الی المقاصد بل تسویه الرتب ))(662)

این کتاب راه هدایت است که رهروش گمراه نمی شود

به هدف می رسد و بلکه به مقامی عالی تر دست می یابد.

شاعر اهل بیت

شیخ حر را باید از شاعران شیعه بر خواند که قله فقاهت او لطافت باران شعرش را تحت الشعاع قرار داده است . چرا که او خود می گوید:

علمی و شعری اقتتلا اصطلاحا

فخضع الشعر لعلمی راغما

و العلم یابی ان اعد شاعرا

و الشعر یرضی ان اعد عالما

دانش و شعرم با هم به جنگ و ستیز برخواستند

شعرم به رغم دانشم در مقابل آن خضوع کرد

دانشم مانع می شد که من شاعر به حساب آیم

ولی شعرم خشنود می شد که من عالم به شمار آیم

شیخ آقا بزرگ درباره دیوان شعر او می نویسد: ((دیوان شعرش به بیست هزار بیت شعر می رسد که به ترتیب حروف الفبا منظم گشته و با این جمله زیبا شروع می شود: (الحمدلله الذی جعل نجوم المعانی مصابیح سماء الافکار) (ستایش خدا را که ستارگان معانی را چراغ آسمان اندیشه قرار داد) (663)

کلمات منظوم شیخ را به دو قسمت می توان تقسیم کرد. نخست ابیات کوتاه که می توان از سه نوع ذیل یاد کرد.

1- تاریخ چهارده معصوم

2- در باب زکات

3- در معانی و بیان

دوم : منظومه های بسیار در علوم مختلف که سید احمد حسینی در مقدمه امل الامل چنین آورده است .

1- منظومه در مسائل میراث (بسیار طولانی است )

2- در مسائل هندسه و ریاضیات

3- تاریخ تولد ائمه ، وفات و مناقب آنان

4- اخلاق و مواعظ

5- مسائل اصول الفقه

و نیز منظومه هایی در مسائل کلام ، نحو، صرف ، نجوم و... دیوان امام زین العابدین علیه السلام . (664)

محل تدریس و شاگردان شیخ

شیخ حر تنها مرد تتبع ، تحقیق و نگارش نبود بلکه در تدریس و تربیت شاگردان از مردان موفق زمان خود به شمار می رفت . محل تدریس او در مشهد مقدس ، صحن حضرت ثامن الائمه بود. گرچه به درستی از عدد شاگردان شیخ اطلاعی در دست نیست . از مکان و گفتار هم عصران شیخ اینچنین به نظر می آید که درس شیخ یکی از با شکوه ترین کلاسهای درس در عصر وی بوده است . از شمار بسیار شاگردان و آنان که از شیخ حر روایت نقل کرده اند می توان به افراد ذیل اشاره کرد:

1- شیخ مصطفی حویزی فرزند عبدالواحد بن سیار حویزی

2- دو فرزندش شیخ محمد رضا و شیخ حسن

3- سید محمد حسینی اعرجی فرزند محمد باقر

4- سید محمد فرزند محمد بدیع رضوی

5- مولا محمد فاضل مشهدی فرزند محمد مهدی

6- سید محمد موسوی عاملی فرزند بن علی بن محیی الدین

7- مولا محمد صالح فرزند محمد باقر قزوینی مشهور به (روغنی )

8- مولا محمد تقی عبدالوهاب استر آبادی مشهدی (متوفی 1058 هق )

9- مولا محمد تقی دهخوار قانی قزوینی

10- سید محمد بن احمد حسینی گیلانی

11- مولا حسن بن محمد طاهر قزوینی طالقانی

12- سید نورالله جزایری (متوفی 1158 هق )

13- محدث مولا محمد صالح هروی

14- حاج محمود میمندی

15- شیخ محمود بن عبدالسلام المعنی (665)

16- علامه مجلسی (صاحب بحار الانوار)

17- شیخ ابوالحسن بن محمد النباطی العاملی

18- سید محمد بن زین العابدین موسوی عاملی

فرزندان شیخ حر

در این باره می نویسند: ((فرزندان و دامادهای شیخ حر عاملی خاندان بزرگی را در مشهد تشکیل می دادند که در راس این خاندان فرزندش شیخ حسن قرار داشت . او در حدیث و علوم متداول آن روزگار سخنان تازه ای داشت و بعد از پدرش به مراجعات مردم و برطرف کردن نیازهای ایشان همت گمارد.)) (666)

فرزندان شیخ حر عبارتند از:

1- علامه شیخ حسن عاملی

2- علامه شیخ احمد عاملی

3- علامه شیخ محمدرضا که از دانشمندان و مفسران عصر خود به شمار می رفت . شیخ حر دارای فرزندان دختر و پسر دیگری بوده است که شرح حال آنان بدرستی برای ما، معلوم نیست .

هجرت

چهل سال از عمر پربار شیخ حر عاملی می گذشت که او برای زیارت مرقد مطهر امام هشتم علیه السلام از ((مشغر)) عازم ((مشهد)) شد. اما چیزی نگذشت که با واقعیتهای جامعه آن روز تشیع در ایران روبرو گشت . شیخ حر با آنکه از واژه شاه و شاهی نفرت داشت و عزلت و ریاضت را بر حضور و ریاست ترجیح می داد. در حساس ترین برهه تاریخ تشیع به دیگر عالمان شیعه اقتدا کرد و با پذیرفتن برخی مسئولیت های اجتماعی در حساس ترین نقطه ایران (خراسان ) که در معرض تخاجم ازبکها و اخل تسنن هم مرز ایران بود دین خود را در صحنه سیاست نیز به تشیع ادا کرد. پذیرفتن مقام شیخ الاسلامی از سوی شیخ حر به ماجرای سفرش به اصفهان باز می گردد که او از طرف علامه مجلسی به دیدار کاخ شاه رفته بود.

((شیخ حر در مجلس شاه سلیمان بدون اجازه از شاه در بالای مجلس نزد شاه نشست به طوری که بین او و شاه یک متکا بیش نبود. شاه پس از نشستن رو به شیخ کرد و گفت : به من گفته اند تو از علمای جلیل و بزرگ عرب محمد بن حسن بن حر عاملی هستی حال به من بگو فاصله میان حر و خر چقدر است ؟ شیخ بی درنگ (به شوخی ) گفت : ((یک متکا))! شاه از شجاعت و حاضر جوابی شیخ یکه خورد. (667)

مولف کتاب گنجینه آثار قم می نویسد:

((بعد از گفتگو با شاه سلیمان و قضیه آنچنانی علمای اصفهان که پی به مدارج علمی او بردند، شاه سلیمان در مقام استمالت از وی برآمده ، او را برای توطن در اصفهان دعوت کرد و شیخ علاقه خود را به اقامت در جوار ثامن الائمه اعلام داشت . بنابراین شیخ را قاضی القضات خراسان گردانید و با تجلیل روانه ساخت .))(668)

کعبه در خون

شیخ حر عاملی چه در زمان سکونت خود در جبل عامل و چه در ایران چندین مرتبه به زیارت خانه خدا و عتبات عالیات موفق گردید. در سال 1088 که شیخ در مکه مکرمه حضور داشت فاجعه ای دردناک به وقوع پیوست که این واقعه در مقدمه امل الامل چنین آمده است :

((در سال 1088 به خادمین (خائنین ) حرم کعبه خبر دادند که کسانی دیوار کعبه را مطهر را آلوده به نجاست کرده اند. خبر به سرعت در مکه پیچید و گفتگوها شروع شد. عاقبت دشمنی قدیمی اهل تسنن با شیعیان نسبت شد تا این هتگ حرمت را به شیعیان نسبت دهند. عده ای از ترکان و برخی از عربها با هم قرار گذاشتند که هر کجا شیعه ای را بیابند به قتل رسانند. چون به حرم رسیدند پنج نفر از شیعیان را که یکی از آنها میرزا سید محمد استر آبادی بود به شهادت رساندند. شیخ حر عاملی که در این ایام در مکه به سر می برد از توطئه آگاه شد و به همراهان خود دستور داد که از خانه بیرون نروند و با شنیدن خبر شهادت سید محمد مومن استر آبادی و شیعیان دیگر با همراهان خود به خانه ((سید موسی بن سلیمان )) که یکی از اشراف مکه بود، پناه برد. سید موسی به کمک یاران خود مخفیانه شیخ حر عاملی و سایر شیعیان را به سمت یمن روانه ساخت و آنان را از این مهلکه نجات داد.))(669)

غروب در قدر

شیخ حر عاملی این فرزانه روزگار سرانجام در بیست و یکم ماه رمضان 1104 در هفتاد و یک سالگی چشم از جهان فروبست و ((در زیر گنبد حضرت (رضا)، کنار منبر، برادرش شیخ احمد صاحب الدرالمسلوک با هزاران نفر دیگر بر جسم مطهرش نماز گذارد و جسم مطهرش در ایوان حجره ای از حجره های صحن شریف امام رضا علیه السلام جنب مدرسه میرزا جعفر به خاک سپرده شد))(670)و مرقدش در کنار حرم رضای آل محمد واسطه بین مردم و پیشوای هشتم شیعیان گشت .

سلام بر او روزی که در ((مشغر))، معبر نور، چشم به جهان گشود و روزی که در ((مشهد))، قبله نور، چشم از جهان فروبست .

آثار:

1. جواهر السنیه

2. الایقاظ من الهجعه برهان علی الرجعه

3. خلق الکافر

4. بدایه الهدایه

5. امل الامل

6. اثبات الهدایه

7. هدایه الامه

8. تعلیقه ای بر کتاب مزار تالیف علامه نسب شناس مرحوم سید شرف الدین علی حسینی مرعشی حائری

9. کتاب الفصول المهمه فی اصول الائمه

10. کتابی در رد صوفیه

11. کتاب اجازات

12. کشف التعمیه فی حکم التسمیه

13. نزهه الاسماع فی الاجماع

14. کتابی در احوال اصحاب شایسته و ستایش شده پیامبر و ائمه علیهم السلام

15. کتابی درباره منزه بودن امامان معصوم از فراموشی و سهو

16. کتابی در رد نظرات اهل سنت

17. کتابی پیرامون زیارتگاهها و زیارتنامه ها

18. کتاب در ابطال مساله عمومیت داشتن ((حدیث منزلت ))

19. دیوان امام زین العابدین علیه السلام که اشعار امام را گردآوری و به ترتیب حروف تنظیم کرده است

20. حاشیه بر کتاب کافی مرحوم کلینی

21. حاشیه بر کتاب ((من لایحضره الفقیه ))

22. حاشیه بر کتاب تهذیب

23. حاشیه بر استبصار

24. رساله ای در مناظره خود با بعضی از علمای اهل سنت در سفر حج

25. وسائل الشیعه

00000000000000000000000

میلانی، سید محمد هادی

0000000000

نام هاي ديگر: محمد هادی حسینی المیلانی،

موطن: نجف

تاريخ وفات: 1354شمسی

در شامگاه هفتم محرم سال 1313 ق . در نجف در خانواده ای اهل علم و معنویت کودکی پابه عرصه هستی نهاد که او را ((محمد هادی )) نامیدند.

اجداد او همه از سادات حسنی شهر مدینه منوره و از فرزندان امام علی بن الحسین علیه السلام(677)بودند که به جهت شرافت علمی و معنوی از بزرگان مدینه به شمار می رفتند محله قدیمی ((بنی هاشم )) محل سکونت این خاندان بود و همواره بزرگانی از قبیله های عرب و دانشوران اسلامی بدآنجا رفت و آمد داشته اند.

هجرت آنان در اواخر قرن یازدهم ق . از مدینه به آذربایجان ایران در پی دعوتی بود که از جانب شیعیان این دیار انجام گرفت . به دنبال این دعوت سید حسین (جد محمد هادی ) و برادرش علی اکبر که هر دو از جوانان فرزانه مدینه بودند به همراه زایرین خانه خدا وارد آذربایجان شدند و در منطقه ((اسکوچای )) اقامت گزیدند و سید حسین همچنان در ((میلان ))(678)باقی ماند و از همانجا ازدواج کرد وی تا آخر عمر درمیان دوستداران اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله در منطقه آذربایجان به تبلیغ و ترویج احکام اسلام پرداخت با رحلت سید حسین فرزندان وی و بعدها نوادگانش این رسالت عظیم را در منطقه آذربایجان دنبال کردند.(679)

نیای مادری آیة الله میلانی آیة الله شیخ محمد حسن مامقانی(680)(متوفی به سال 1223 ق .) شاگرد شیخ مرتضی انصاری و شیخ مهدی آل کاشف الغطا است که خود از فقهای بزرگ اوایل قرن چهاردهم ق . به شمار می رفت و در دوران زندگی به زهد و پارسایی شهرت داشت .

دوران تحصیل

اولین مکتب تربیتی سید محمد هادی دامان مادری از خاندان علوم و فضیلت و پدر فرزانه و عالم وی بود. اساتید علوم مقدماتی وی بزرگانی چون آقا میرزا ابراهیم همدانی و آخوند ملامحسن تبریزی ، و در دروس سطح نیز استادانی چون آقا شیخ غلامعلی قمی و آقا شیخ ابوالقاسم مامقانی (دائی ) او بودند. او همچنین از محضر اساتید بزرگی چون آیه الله سید ابوالحسن اصفهانی ، آیه الله نائینی و آیه الله آقا ضیاءالدین عراق بهره های وافر برده و پایه های علمی خود را در فقه و اصول استحکام بخشیده و در طول 23 سال حضور در دروس و محافل علمی این بزرگان توانسته بود بر آراء و نظرات قوی ترین اساتید مسلط گردد. وی در علوم عقلی نیز مهارت فراوان داشت و چندین سال از عمر خود را محضر اساتید فلسفه گذرانده و در این خصوص از شاگردان شیخ محمد حسین اصفهانی بشمار می رفت .(681)

آقای میلانی از جمله علومی که دیگر در آن تبحر یافت و به استادی رسید، دانش تفسیر و علوم قرآنی بود که از ایام تحصیل خود در نجف این دانش را نزد استاد بزرگ شیخ محمد جواد بلاغی فراگرفته بود و بعدها نیز همواره با اساتید تفسیر بویژه با مفسر بزرگ علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان مباحثه و مناظره داشت . وی تفسیر را در کنار فقه و اصول تدریس می کرد. محصلین علوم دینی را با قرآن ، این منبع جوشان فیض الهی آشنا می ساخت . و این روش را که نشانه ای از عشق ایشان به قرآن بود همواره در زندگیش حفظ کرده بود.

ایشان هشت سال نیز در علوم حدیث با آیه الله شیخ علی قمی مباحثه و مذاکره داشت و نسخه کتاب وسایل الشیعه خود را با نسخه ای که به خط شیخ حر عاملی بود، مقابله کرده است .(682)

تدریس

رسیدن به مقام اجتهاد، تحمل رنجهای طاقت فرسایی را می طلبد. طالبان علوم اسلامی برای دست یافت بدین منزلت علمی ، راههای بسیار سخت و دشواری را طی می کنند. رنج سفرهای سخت را به جان می خرند. و سالیان دراز از عمر خود را در محضر بزرگان دانش و معارف به تحصیل علوم مختلفی چون : ادبیات عرب (تجزیه و ترکیب ، معانی و بیان و بدیع ) منطق ، حدیث شناسی ، رجال ، علوم قرآن ، اصول و فقه و... صرف می کنند. و در این میان پای بندی به معنویات خود عامل در رسیدن به این مقام و منزلت است چنانچه آیه الله میلانی بارها می گفت :

استادم مرحوم نایینی می فرمود: نماز شب شرط اجتهاد نیست ولکن بی دخالت هم نیست ))(683)

جلسات درس ایشان در حوزه بزرگ نجف بسیار با شکوه و به امتیازاتی چون داشتن دقت عقلی و عرفی ایشان در تبیین مسائل ، و تسلط به مبانی فقهی و اصولی شهرت داشت . آیه الله میلانی هیجده سال در کربلا اقامت داشت و در این مدت شاگردان فراوانی را تربیت کرده است . بزرگانی چون آیات و حجج اسلام : حاج شیخ حسین وجد خراسانی ، سید ابراهیم علم الهدی سبزواری ، سید عباس صدر، حاج سید حسین شمس ، حاج شیخ محمد رضا مهدوی دامغانی ، شیخ محمد تقی جعفری ، مهدی نوقانی ، محمود کلباسی ، کاظم مدیر شانه چی ، سید نورالدین میلانی ، سید محمد شیرازی ، شیخ محمد تقی عندلیب سبزواری ، سید محمد باقر حجت طباطبایی ، محمد علی علمی ، سید ابراهیم مهاجرین طبسی از شاگردان برجسته ایشان هستند که بعضی از اجازه روایتی از ایشان نیز داشته اند.

آثار علمی

آنچه امروزه از آنها به عنوان آثار ایشان نام می بریم ، یادداشتهای پراکند و تقریرات درسهای پربار ایشان است که به همت شاگردان پرکار و فرزندان گرامیش جمع آوری شده و پس از تنظیم در عناوین و موضوعات مختلف به چاپ رسیده است و عبارتند از:

1. محاضرات فی الفقه الامامیه در ده جلد است که در موضوعات مختلف فقهی به بحث و بررسی عمیق پرداخت است که نمایانگر وسعت فکری ایشان در زمینه های مختلف فقهی است .

2. قادتنا کیف نعرفهم ؟ در 9 جلد به زندگانی چهارده معصوم علیه السلام و فضایل آنها با استفاده از مدارک شیعه و سنی پرداخته است .

3. تفسیر سوره جمعه و تغابن

4. مختصر الاحکام

5. مناسک حج

6. حاشیه بر قسمتی از عروة الوثقی

7. نخبة المسائل رساله عملیه ایشان در احکام اسلامی

8. ده پرسش ، با پاورقیهای آقای سید محمد علی میلانی ، در مباحث مختلف تفسیری

9. حاشیة المکاسب

10. قواعد فقهیه و اصولیه

11. رساله ای در بیعه و مسائل بانکی

12. کتابی استدلالی در مزارعه و مساقات

13. کتابی استدلالی در اجاره

14. شرح استدلالی مباحثی از کتاب الصلوة ((شرایع ))

15. رساله ای در منجزات مریض .

مکتب اخلاقی و عرفانی

تهذیب نفس و پالایش روان از آلودگیهای دنیوی و اوصاف شیطانی اساس کار در زندگی آیة الله میلانی بود. وی با الهام گیری از توصیه های معصومین علیه السلام بر این باور بود که درک حقایق عالم برای انسان بدون تابش نور الهی بر دل و جان ممکن نیست . و آنچه را که انسانهای غیر مهذب علم می پندارند. جز اطلاعات انباشته شده در صفحات مغز چیزی نیست . یکی از شاگردانش که بیشتر با وی معاشر بود می گوید:

آیه الله میلانی جامع همه چیز بود، صفات و ملکات خوبی داشت ، مرد متفکری بود... بسیار مودب بود. و دو زانو در مجلس می نشست ، هیچ وقت از کسی بدگوئی نمی کرد، حتی از کسانی که به ایشان کم محبت بودند. عفت زبان داشتند. بسیار محتاط در اعمال و کردار بودند. تداوم عجیبی نسبت به نماز شب داشتند و فرزندانش را نیز به شب زنده داری توصیه می کرد و می فرمود: ((توفیقات پروردگار در شب زنده داری و نماز شب است همیشه و در همه جا از اسراف پرهیز می کرد حتی نامه هایی را که دریافت می کرد، اگر برگه دوم آن سفید بود، جدا کرده و در مکاتبات خود از آنها استفاده می نمود.))(684)

چنان زاهدانه زندگی می کرد که در موقع مرگ جز مقداری کتاب و تعدادی فرش کهنه چیز دیگری نداشت . منزل مسکونی او نیز در توسعه میدان آستانه تخریب شد و هر چه خواستند پولش را بپردازند و یا منزلی برایش تهیه کنند، نپذیرفت و فرمود: من آخر عمرم است و احتیاجی به منزل احساس نمی کنم ...))

تبلور اخلاص

اخلاص و خدابینی یکی دیگر از اوصاف معنوی آیه الله میلانی بود و در این خصوص چنان عمل می کرد که گویی خدا را در همه کارهایش را آشکارا مشاهده می کند. هیچ گاه نمی شد که وسوسه و خودنمایی در کارهایش راه یابد با اینکه در عصر خود از مراجع بزرگ و جامع الشرایط تقلید بود، اما همیشه می فرمود: من راضی نیستم که نام مرا ببرید! در یک کلام از ظاهرسازی و شهرت نمایی گریزان بود.

خاطره ها

آیة الله میلانی که عمری در طریق معرفت الهی گام زده بود به مقام و منزلتی عالی در صفای نفس و طی مراحل سلوک رسیده بود که خاطرات بعضی بزرگان مزید این می باشد.

الف - خواب آیة الله اراکی

یکی از فرزندان آیة الله میلانی از مرحوم آیه الله اراکی نقل می کند:

جمعه شبی در حرم مطهر حضرت ثامن الائمه علیه السلام بیتوته کرده بودم . بعد از نماز صبح به حضرت التماس کردم که یکی از اولیای خودت را به من معرفی کن !

آمدم منزل و خوابیدم . یکی در خواب به من گفت : پا شو که یکی از اولیاء الهی می آید! بیدار که شدم دیدم خانم سماور را روشن کرده است . گفتم : حالا که زود است و وقت چای نیست ! گفت : در خواب به من گفته شد پاشو سماور را روشن کن که یکی از اولیاءالهی می آید! در این حال بود که در زدند وقتی در را گشودم دیدم آیه الله میلانی (685) است ...(686)

ب - جراح مسیحی

دکتر مسیحی پرفسور (برلون ) در سال 1282 ق . یکی از جراحان تیم پزشکی آیة الله میلانی است و خاطره هایی از آیة الله میلانی نقل کرده و سپس آن را عامل مسلمان شدن خود می داند.

((من پس از عمل جراحی سید، پیش از آن که ایشان از حالت بیهوشی بیرون بیایند مراقب بودم که وقتی به هوش می آید چه می گوید (چرا که این مرحله از نظر پزشکان مرحله حساسی است ، شاید بیمار بعضی از اسرار زندگیش را هم بگوید) ایشان آرام حرکت کرد و در حالی که در آن لحظه نیز خدا خدا می گفت و با پروردگارش راز و نیاز می کرد. من تحت تاثیر این صحنه شگفت به حقانیت آیین اسلام پی بردم و بدان گرویدم .))(687)

جالب اینکه دکتر برلون پس از گرویدن به اسلام وصیت کرده بود، او را پس از مرگ در شهر مقدس مشهد دفن کنند که اکنون آرامگاه وی در قبرستان خواجه ربیع شهر مقدس مشهد است . به برکت نفس مسیحایی آیه الله میلانی دو نفر دیگر نیز از مسیحیت به آیین اسلام گرویدند که شرح آن در ((نامه کیورکی )) و زنش خانم ((رافیک اسلانیان )) در حضور سید مسلمان شدند. و با پیشنهاد ایشان اسم آقا به ((علی )) و خانمش نیز به ((فاطمه ))(688) تغییر کرد.

احیای حوزه مشهد

نهم ذیحجه سال 1373 ق . (1334 ش ) آیه الله میلانی جهت زیارت امام علی بن موسی الرضا علیه السلام وارد شهر مشهد گردید و در خانه آیه الله حاج شیخ علی اکبر نوغانی (از علمای بزرگ مشهد) اقامت گزید. از آن پس رسالت عظیم وی که بکار بستن تجربه چندین ساله تدریس و تربیت در حوزه های مختلف تشیع بار دیگر در حوزه علمیه مشهد بود آغاز می شود.

در آن زمان حوزه های علمیه مشهد آنگونه که باید رونق نداشتند. از سال 1314 شمسی به دنبال مبارزات روحانیون مشهد با حکومت رضا خان این حوزه نیز مانند دیگر حوزه های علمیه سراسر کشور مورد تهاجم قرار گرفته بود و پس از حادثه خونین قیام گوهرشاد روحانیون بزرگی همچون آیة الله حاج آقا حسین قمی تبعید و میرزا محمد آقازاده پس از زندانی شدن به اسارت رسیده بود. و بسیاری از علمای معروف دیگر این شهرستان دستگیر و یا تبعید شده بودند. بر اثر این حوادث و نیز بر اثر سختگیری عمومی دولت درباره لباس روحانیونت شور شوق علمی حوزه علمیه مشهد به رکود و سردی گراییده بود. و مدارس بزرگ و معروف مشهد در تصرف ادارات و اوقاف حکومت وقت بود و این فترت و رکود تا سال 1373 ق . که آیه الله میلانی در این شهر تصمیم به اقامت می گزیند ادامه داشت .

اصلاح وضع حوزه علمیه مشهد و شکوفایی بخشیدن به دروس مدارس دینی و علمی در این شهر چیزی است که با اقامت آیة الله میلانی انجام گرفت .

آیة الله خامنه ای (رهبر معظم انقلاب اسلامی ) در این باره می فرماید:

((... ما دیدیم که مرحوم آیة الله میلانی از کربلا که نزدیکی نجف بود آمدند تا مشهد و یک حوزه علمیه بزرگی را بوجود آوردند... این یک واقعیت است ... از برکت الهی برای حوزه علمیه مشهد وجود آیة الله میلانی بود.))(689)

نخستین گام اصلاحی آیه الله میلانی در حوزه علمیه سامان بخشیدن به دروس بود که بعدها اثرات آن در مراکز دینی و فرهنگی دیگر نیز نمایان گردید.

آیة الله میلانی چون دریافته بود که منشاء پراکندگی علمای این شهر در طول سالهای گذشته در فقدان اساتید پرمایه در این سامان نهفته است بدان جهت نیز ابتدا اساتید پرکار و شایسته را جلب این حوزه نمود و خود نیز بر کرسی تدریس نشست . درس خارج اصول و فقه ایشان که در مسجد گوهرشاد دایر می شد در شکوفایی دروس حوزه نقش بسزایی داشت و به مرور زمان علماء را در این شهر تمرکز می بخشید. وی تحول شگرفی نیز در خصوص روش آموزشی دروس پدید آورد که اساسی ترین آن طرحی بود که به نابسامانی و بی نظمی حاکم بر مدارس دینی پایان داد و به حوزه علمیه مشهد جان تازه ای بخشید. برنامه های درسی ایشان که بر حسب استعداد محصلین علوم دینی تنظیم گردیده بود، در پنج مرحله به شرح زیر اجرا می شد:

مرحله اول ؛ دوره مقدمات ، که شامل ادبیات عربی ، صرف و نحو و تجزیه و ترکیب ، منطق ، خط، املاء و انشاء، ریاضیات ، حفظ قرآن ، دعاهای وارده و احادیث اخلاقی می شد و به مدت سه سال طول می کشید.

مرحله دوم ؛ این دوره نیز سه سال استمراد می یافت و شامل : معانی ، بیان و بدیع ، اصول ، فقه در حد معالم ، فقه در حد شرح لمعه ، عقاید در حد شرح لمعه ، عقاید در حد باب حادی عشر و تاریخ می شد.

مرحله سوم ؛ که دوره پنج ساله بود. طلاب در این مرحله به تعلیم ((رسائل ))، ((کفایه )) در اصول ، مکاسب در فقه ، شرح تجرید در اعتقادات ، آشنایی به ادیان و مذاهب و تفسیر می پرداختند.

مرحله چهارم ؛ دوره چهار ساله تخصصی فقه و اصول بود که در مدرسه امام صادق دایر می گردید.

مرحله پنجم ؛ تخصص در سایر علوم اسلامی بود که طلاب به حسب ذوق خود وارد این مرحله گردیده و به مطالعه و تحقیق می پرداختند.

وی طلاب متعهد را یاری می نمود و در همه این مراحل ، امتحانات ماهانه و سالانه و ارتقاء رتبه و حضور و غیاب و کنترل کیفیت دروس نیز با جدید پیگیری می شد.

گامی در امر تبلیغ

آیة الله میلانی همواره می گفت :

((روزگاری که فساد و بی دینی در همه جای عالم پا گرفته ، نباید طلاب ایام تعطیل را در حجره های مدارس سپری کنند))

این بود که برای تعطیلی روز پنج شنبه و جمعه حوزه نیز برنامه تبلیغ احکام اسلام را قرار داده بود، بدین نحو که طلاب در این دو روز به شهرهای نزدیک و روستاهای اطراف مشهد اعزام شده و به تبلیغ احکام و معارف اسلامی می پرداختند، و در عین حال مشکلات روستائیان را در جهت نداشتن مسجد، حمام و امثال اینها به اطلاع ایشان می رساندند، وی برای برپار شدن برنامه های تبلیغی طلاب به آنها توصیه می کرد: که حتما - دعای کمیل را شب جمعه و دعای ندبه را در صبح آن بخوانید! - مردم را به اهل بیت عصمت و اما عصر (عج ) متوجه سازید - با حسن اخلاق که نمایانگر اخلاق اسلامی است ، با مردم رفتار کنید! - وقتی وارد عمل تبلیغ می شوید بیشتر با فقرا و ضعفای مردم همنشین با آنها ماءنوس شوید.))(690)

شخصیت جهانی

در طول مرجعیت آیة الله میلانی بویژه در سالهای اقامتش در مشهد مقدس شخصیتهای بزرگی از کشورهای مختلف اسلامی به دیدار ایشان شتافته اند شخصیت جهانی این فقیه بزرگ موجب گردیده بود که علمای شیعه بزرگان اهل تسنن نیز برای گفتگو و مشاوره در مسائل مهم مذهبی رهسپار ایران شده و از نزدیک از نظرات ایشان آگاهی یابند.

در سال 1380 ق . 1339 ش . بوی از دارالتقریب بین المذاهب الاسلامی در قاهره شیخ محمد تقی از جامع الازهر با آیة الله میلانی دیدار کرد و لوحی نیز که در آن فتوای علامه شیخ محمود شلتوت در رابطه با جواز عمل به مذهب تشیع نوشته شده بود تقدیم ایشان نمود.(691)

دکتر شیخ محمد ضحام با جمعی از اساتید علوم اسلامی جامع الازهر و شیخ خلیل حصیری قاری به همراه سفیر وقت مصر در ایران در سال 1350 ق . از مشهد دیدن کرده و در این سفر به دیدار آیة الله میلانی نیز نایل آمدند.

در سال 1382 ق . شیخ علامه شیخ محمد جواد مغنیه ضمن سفر به مشهد با آیة الله میلانی نیز ملاقاتی داشت .

در سال 1382 کاردار سفارت روسیه (ویکتور - اسیولینکوف ) به نیابت از آقا ضیاء الدین خان رئیس اداره دینیه مسلمانان آسیای میانه و قزاقستان با آیة الله میلانی ملاقات کرد و ضمن دعوت از ایشان برای دیدار از کشورهای اسلامی واقع در آسیای میانه ، نظر شرع مقدس را در مورد خدمت در ادارات روسیه که مشروط بر قبول مدام کمونیسم بود خواستار شده است . علامه شیخ محمد جوادالشری در سال 1381 ق . به زیارت مرقد مطهر امام علی بن موسی الرضا علیه السلام نایل شد و در ضمن با آیة الله میلانی نیز دیدار کرد در این ملاقات علامه الشری از وضعیت شیعیان و مسلمانان کشورهای اسلامی بویژه شیعیان آمریکا گزارشی تقدیم آیة الله میلانی کرد.

در نهضت اسلامی ایران

انقلاب اسلامی ایران بزرگترین حرکتی است که علی رغم توطئه های استکبار و استعمارگران به رهبری امام خمینی شکل گرفت و در بهمن سال 1357 با پایان بخشیدن به حکومت 2500 ساله شاهنشاهی به پیروزی خود رسید، و از آن پس نیز همواره چون آذرخشی بر پیکر استعمار فرود آمد.

این انقلاب شکوهمند به آسانی بدست نیامد. بلکه از جرقه اولیه آن در سال 1341 تا به ثمر نشستن در سال 57 ملت ایران عزیزان بسیاری را تقدیم اسلام عزیز نمود و در این میان فرزانگان و بزرگان نیز در مسیر به بار نشستن خون شهدا، آسایش و آرامش را بر خود حرام کرده و مردانه در مقابل نظام ستم شاهی قامت بستند آیة الله میلانی از جمله این رادمردان خط مقدم مبارزه بود که در شکل گیری نهضت بزرگ نقش بسیار مؤ ثر و اساسی داشت . وی که در آن سالها از مراجع بزرگ تشیع بود، با پیامها، نامه ها و اعلامیه هایی که خطاب به دولت وقت و ملت ایران صادر می کرد، در هدایت و حرکتهای مردمی علیه رژیم شاه نقش عمده ای به عهده داشت در این مختصر به نقش ایشان در شکل گیری انقلاب اسلامی اشاره می شود.

ایشان در برابر لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی بشدت مقابله کرد، در این خصوص در قسمتی از نامه ایشان آمده است :

... وظیفه خود می دانم با استمداد حضرت بقیه الله ارواحنا فداه برای سومین بار صریحا اعلام بدارم تصویبنامه دولت شما در مورد انجمنهای ایالتی و ولایتی با عدم رعایت شرط اسلام در انتخاب شوندگان ، و تبدیل قسم قرآن مجید، به قسم به کتاب آسمانی ، ملت مسلمان ایران و خاصه علمای اعلام را بی نهایت خشمگین ساخته است ...

تذکر می دهم ، به حکم موازین شرعی و احترام به افکار و معتقدات ملت مسلمان ایران لازم است هر چند زودتر تصویبنامه مزبور را لغو و برای اطلاع عموم اعلام نماید.(692)

همچنین در قسمتی از نامه دیگر ایشان که در نوزده سال 41 ش . انتشار یافته می خوانیم :

هم اکنون جمعی از علما و رجال متدین و استادان و دانشجویان دانشگاههای مملکت در زندان به سر می برند. از هر طرف ابتلا و فقر و گرسنگی ملت ما را تهدید می کند. بیکاری و فساد و تجاوز عمال حکومت به حقوق انسانی افراد، نقطه ای را خالی نگذاشته . تنها چیز که مورد توجه نیست حقوق ملت و مصالح آنهاست ! معلوم نیست تاکی مهلت پیدا کنند و عاقبت کار به کجا برسید.!

پس از هجوم وحشیانه مزدوران یهودی به مدرسه فیضیه آیة الله میلانی در پیامی پرده از چهره کریه حاکمان وقت ایران برداشت ، او در ضمن پیام خود چنین نوشت :

... ما از حمله و یورش چنگیزانه ، به ساحت حوزه علمیه قم گذاشتیم ! از حبس و زجر رجال دینی و ملی گذشتیم ! از حمله به دانشگاه و مراکز علمی ملت و سلب هر نوع آزادی فردی و اجتماعی چشم پوشیدیم ! از دزدی و فساد و تباهی و تجاوز به مردمان صالح و تقویت دزدان و خیانتکاران گذشتیم ! از برادرکشی هایی که در نقاط مملکت ترتیب داده اند، صرف نظر کردیم ! این ننگ را کجا ببریم که مملکت اسلامی ما را دارند پایگاه اسرائیل و صهیونیست می کنند، و نیز افرادی را که با آنها همدست اند، در راءس کارها قرار می دهند...(693)

آیة الله میلانی در سفری به تهران ، ماهیت نهضت علماء و مردم را چنین بیان می کند.

... من در این مسافرت به جد خود حضرت سیدالشهداء علیه السلام تاءسی کرده از جوار امن ثامن الحجج علیه السلام به تهران آمدم . تا به دنیا اعلام کنم این قیام و نهضت به هیچ وجه صورت ارتجاعی ندارد بلکه نهضتی است که ملتی مسلمان برای مقابله حکومت های جابرانه ، با پیشوایی مقامات عالیه روحانی تعقیب می کند. هدف ملت مسلمان ایران این است که بیش از این به مصالح دنیایی و دینی آنان تجاوز نشود. باید حکومت مردم را به مردم سپرد و حق مردم را باید به خودشان واگذار کرد.

ارادت به امام خمینی

اخلاص و ارادت آیة الله میلانی به امام خمینی بر کسی پوشیده نبود چنانچه در نامه اش خطاب به امام خمینی در دوران تبعید امام در ترکیه می گوید: ((خوشا به سعادت آن سرزمین که حضرتعالی در آن تشریف دارید)) اما در کنار این آنچه بیشتر جالب توجه است ایشان اخلاص و ارادتش با انگیزه و جهت دار بوده و به جهت مصالح مسلمین از ایشان همواره پشتیبانی کرده است . در این خصوص به خاطره شهید سعیدی گوش می سپاریم :

... روزی آیة الله میلانی هنگامی که نزدشان نام امام خمینی برده شد فرمودند: سلام الله علیه ... پس عده ای به آیة الله اعتراض کردند. ایشان فرمودند: ساکت باشید فلانی ! اینجا مسئله تقلید در بین نیست که گفته شود فلانی اعلم است یا من ؟ اینجا بحث رهبری است و چنین نیست که هر مجتهدی لیاقت رهبری داشته باشد، لیاقت رهبری را تنها فقیه سیاستمدارای داراست که عالم به زمان خویش باشد و در راه خدا از ملامت ملامتگران هراس نداشته باشد و اکنون این مشخصات در کسی جز آیة الله خمینی نیست ...(694)

خدمات ماندگار

آیة الله میلانی با همه اشتغالات خود در مسند مرجعیت و زعامت حوزه هیچگاه از مشکلات مردم غافل نشده است : به بعضی از تلاشهای ایشان تنها اشاره مختصر می شود.

1. او پس از زلزله سال 1347 ش . در جنوب خراسان (منطقه کاخک ) مردم را برای بازسازی و کمک به آوارگان بسیج کرد و بارها طلاب را جهت کمک به مردم به این شهر اعزام داشت . می گویند برای مردم بی خانمان خانه ها ساخت و حتی سند به آنها نوشت .

2. در بازسازی مسجد هامبورگ آلمان نقش بسیار مؤ ثری را ایفاء کرد و در اعزام آیة الله شهید بهشتی به آنجا تلاش زیادی کرد. ایشان علاوه بر کمک به مسجد امام علی هامبورگ به مسلمانان و اندیشمندان اروپا کمک می کرد تا در نشر اسلام جدی باشند.

3. بازسازی مدارس علمی مشهد و مدرسه حقانی قم و کمک به ایجاد چندین مدرسه دینی در شهرستانها و دهها کار خیر برای مسلمانان ایران و سایر کشورهای اسلامی .

غروب

جمعه هفدهم مرداد سال 1354 هجری شمسی این اسوه فضیلت و پاکی چشم از جهان فانی فروبست و به خانه بقاء شتافت و روح بلندش به عالم ملکوت پیوست . و پیکر مطهرش در روز شنبه هیجده مرداد پس از یک تشییع بی نظیر، و با حضور شخصیتهای بزرگ علمی و مذهبی (داخل و خارج ) کشور و هزاران مؤ من عزادار در جوار مرقد مطهر امام علی بن موسی الرضا علیه السلام به خاک سپرده شد.

آثار:

1. محاضرات فی الفقه الامامیه

2. قادتنا کیف نعرفهم ؟

3. تفسیر سوره جمعه و تغابن

4. شرح استدلالی مباحثی از کتاب الصلوة ((شرایع ))

5. حاشیه بر قسمتی از عروة الوثقی

6. مناسک حج

7. مختصر الاحکام

8. نخبة المسائل

9. ده پرسش

10. حاشیة المکاسب

11. قواعد فقهیه و اصولیه

12. رساله ای در بیعه و مسائل بانکی

13. کتابی استدلالی در مزارعه و مساقات

14. کتابی استدلالی در اجاره

15. شرح استدلالی مباحثی از کتاب الصلوة ((شرایع ))

کليه حقوق برای پايگاه حوزه نت محفوظ است

http://www.islamic-rf.ir/imamreza.asp#05

000000000000000000000000000

هاشمی نژاد، سید عبدالکریم

0000000000

موطن: بهشهر

تاريخ وفات(شهادت): 1360شمسی

شهیدان راه فضیلت ، به جاذبه طعم شیرین زندگی در دنیا گرفتار نشدند و با دیدی بلند و عارفانه ، آن را گذرگاهی کوتاه و فریبنده دانستند که بسی عابران ، غافلگیرانه در چاه دلبستگی به آن فرورفته ، هلاک شدند.

ولادت

جوانمرد فاضل ، شهید والا مقام هاشمی نژاد، مظهر خوبیها، قهرمان صحنه ها و جلوه فریادها بود. و ایمان و عشق به ارزشها وجودش تجسم داشت . وی در سال 1311 شمسی در خانواده ای مذهبی در یکی از روستاهای بهشهر چشم به جهان گشود. پدر و مادر که دوست داشتند فرزندشان با تربیت صحیح بزرگ شود، با وجود کارهای طاقت فرسای زندگی از رشد معنوی سید عبدالکریم غافل نبودند.

آنان می خواستند از عطر گلی که در بوستان محبت آن دو، پرورش می یابد، فضای زندگی مسلمین معطر شود در دوران کودکی و نوجوانی در دبستان و چه پس از آن ، هر کس رفتار او را می دید آینده درخشان وی را پیش بینی می کرد.

در مکتب حوزه

سید عبدالکریم در مسیر شناخت خویش در چهاردهمین بهار زندگی دوست داشت بداند انتهای مسیرش کجاست ؟ و در چه راهی گام بر می دارد؟ تا اینکه سرانجام در میدان جاذبه حوزه های علوم اسلامی قرار گرفت و حوزه علمیه آیة الله کوهستانی در 6 کیلومتری بهشهر پذیرای این جوان با اخلاص گشت و در آنجا مشغول تحصیل و پیمودن قله های رفیع علم و معنویت گردید. یکی از اعضای خانواده آیة الله کوهستانی شبی برای نماز شب در دل تاریکی از خواب سنگین سحرگاهی بیدار شد، روشنایی چراغ در داخل حجره ای توجه اش را جلب نمود. نزدیکتر شد صدای ضجه و ناله ای بسان زنبوران عسل از حجره سید عبدالکریم بلند بود. جوان عارف در آن ظلمت شب ، سربندگی و اطاعت بر آستانه جلال حق گذاشته و با نوای دلنواز و دلنشین العفو، سکوت شب را می شکست(893)با این معنویت شوق هجرت به قم ، چون کوثری شیرین ، جان هاشمی نژاد را مشتعل ساخت . با آمدن به شهر حضرت معصومه علیه السلام ، بنابر توصیه استادش با شیخ علی کاشانی آشنا شد کسی که همه او را معجونی از اشکالهای خالصانه و راءفت های پدرانه و تهجدهای شبانه می شناختند. همین آشنایی و ارتباط نزدیک با آن مردم عارف و خداترس ، توفیق ملاقات با امام زمان (عج ) را نصیب هاشمی نژاد ساخت .(894)

جوان مهاجر بهشهری هر روز با جدیت مضاعف درخت علمش تنومند می گردید تا اینکه در درس مجتهد پرور بزرگانی چون امام خمینی (ره ) و مرحوم آیة الله بروجردی شرکت جست . درس خارج اصول فقه حضرت امام و خارج فقه حضرت آیة الله بروجردی دو چشمه زلال بود که کامش را سیراب می کرد. پای این محقق جوان به درس استادی چون امام خمینی باز شده بود که فقط قواعد و فرمولهای اصولی درس او نبود. دریای بیکرانی بود که گوهرهای نایاب فراوان داشت . فصل جدید زندگی ستاره بهشهری آغاز شده بود. او امام را خورشیدی می دانست که از تابش نورش هماره جان می گرفت و به او عشق می ورزید.

شروع مبارزات

زندگی هاشمی نژاد هماره تواءم با مبارزه علیه ظلم و ستم بوده است . در 14 سالگی شهامتش او را وادار به سخن علیه رژیم بیدادگر کرد. او گفت : ((روزی خواهد آمد که ما این رژیم را سرنگون خواهیم کرد.))(895)باتصویب لایحه انجمنهای ایلاتی و ولایتی و طرح انقلاب به اصطلاح سفید شاه ، مبارزه روحانیت به رهبری امام خمینی (ره ) اوج گرفت و هاشمی نژاد نیز مبارزه سیاسی اش را با سخنرانیهای افشاگرانه تشدید نمود. تا اینکه در نیمه شب 15 خرداد 1342 امام خمینی این رهبر همیشه بیدار به همراه 40 تن از یاران از جمله هاشمی نژاد دستگیر و روانه زندان شد.(896)

مبارزه خستگی ناپذیر در مدت مبارزه اش علیه شاه چهار بار دیگر روانه زندان شد. دومین بار زمانی بود که وی جهت سخنرانی در خیابان نواب صفوی ((پایین خیابان )) در مسجد فیل در یکی از مناطق محروم مشهد دعوت به عمل آمد. وی هنگام سخنرانی با سینه ای پرتب و طوفان ، پتک فریاد را بر فرق رژیم تبهکار می کوبید و فریادش گرمابخش دلهای خسته بود. سید با اطلاع از آمدن ساواک به مسجد، با صدایی رسا، بانگ برآورد:

((اگر بنای سرکوبی و ایجاد ترس و قانون جنگل به رخ مردم کشیدن را ندارید می توانستید در منزل یا پیش از منبر احضارم کنید.))(897)

فریاد فضیلت هاشمی نژاد وقتی در مشهد ممنوع المنبر شد، به دعوت مردم اصفهان به مدت 10 شب در مسجد سید اصفهان به افشاگری ماهیت رژیم شاه پرداخت . تا اینکه برای سومین بار دستگیر و به زندان عمومی منتقل شد.(898)

در سال 1353 وقتی طلاب به یاد شهدای فاجعه نیمه خرداد 42 در مدرسه فیضیه گرد آمده بودند، مورد هجوم کماندوهای ساواک قرار گرفتند و عده ای شهید و مجروح شدند به همین بهانه مجاهد نستوه ، مبارزه اش را شدت بخشید و با جلب رضایت اساتید حوزه مشهد روز شنبه 24/3/1353 راهپیمای باشکوهی در خیابانهای مشهد به راه انداخت . رژیم ، هاشمی نژاد را که مرکز ثقل مبارزه و محرک اصلی این راهپیمایی می دانست برای چهارمین بار دستگیر و روانه زندان کردند. در سال 1357 که هنوز شعله انقلاب روشن نشده بود، مبارزات و خدمات بی شائبه و مجاهدتهای مخلصانه آن بزرگوار مورد تقدیر و تشکر حضرت امام خمینی واقع شد. آن حضرت در نامه ای خطاب به وی فرمود: ((من چشمم به افرادی چون شما روشن است .))(899)در ادامه مبارزه ، مردم مشهد صبح یک روز، با بیرون آمدن از منازل ، اطلاعیه ای را به امضای صریح سه تن از علمای شهر یعنی حضرت آیة الله خامنه ای ، هاشمی نژاد، و واعظ طبسی بر در و دیوار شهر دیدند که در آن به شاه حمله مستقیم شده بود رژیم در برابر این اطلاعیه چاره ای جز حبس هاشمی نژاد نداشت .(900)

بدین ترتیب مجاهد قهرمان برای پنجمین بار در اسارت رژیم قرار گرفت .

تاءلیفات

در زمانی که در حوزه های آشنایان به قلم اندک بودند استاد هاشمی نژاد اهمیت اسلحه ای که قرآن بنام آن قسم یاد کرده را خوب شناخت او معتقد بود این اسلحه باید در دست دلسوختگان قرار گیرد.

1. دکتر و پیر: در سال 1337 در بیست و شش سالگی ، مبارزه اش را علیه فرهنگ منحط غربی شروع کرد و اولین اثر قلمی خود را تحت عنوان ((دکتر و پیر)) هنر موازنه با شیوه ای نو و جذاب برای جامعه آن روز به سبک داستانی عرضه داشت . این سبک نگارش ، جاذبه خاصی برای خوانندگان کتاب پدید آورد. داستان این کتاب بین چند نفر مسافر در قطار شروع می شود که در لابلای بحث به میان ارزشهای اسلامی و دفاع از قوانین جاودانه اسلام می پردازد.

2. مشکلات مذهبی روز: بعضی موضوعات این کتاب عبارتند از: حکومت جهانی امام زمان ، طول عمر آن حضرت از نظر زیست شناسی و پزشکی ، مشکل پیری ، چگونه امام زمان بر جهان غلبه می کند، انتظار فرج یعنی چه ، در حکومت امام چه کسانی محکوم به مرگ می شوند، کتاب جدید چیست .

3. درسی که حسین به انسانها آموخت : در این کتاب نهضت مقدس امام حسین علیه السلام و جوانب مختلف آن بررسی شده است .

4. پاسخ به مشکلات جوانان : این کتاب حاوی مجموعه پاسخهایی است که در موضوعات مختلف علمی و دینی در جلسات کانون بحث و اقتصاد دینی به انبوه جوانان داده است .

5. اصول پنجگانه اعتقادی .

6.راه سوم بین کمونیزم و سرمایه داری : این کتاب تحت سه عنوان کلی سرمایه داری و انتقاد به روش آن ، کمونیزم و انتقادات وارده بر آن و موضع اسلام ، اختلافات طبقاتی را مورد بحث قرار داده است .

7. ضرورت تشکیلات : که در مورد ضرورت و نقش تشکیلات در پیشبرد اهداف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی بحث شده است .

مبارزه با جهل و مادیات ، قرآن و کتابهای دیگر آسمانی ، رهبران راستین ، مسائل عصر ما، ولایت فقیه ، زهرا مکتب مقاومت ، رسالت انقلابی امام حسین ، تقریرات اصول آیة الله شیخ علی کاشانی ، غروب آفتاب اندلس و مشکلات جنبی و چاره آن در اسلام ده عنوان دیگر از تاءلیفات استاد هاشمی نژاد است که از خود به یادگار گذاشته است .

کانون بحث

مشعلدار فضیلت با طرحهای جوان پسند، تلاش کوردلان را در خاموش کردن شعله هدایت عقیم گذاشت پایگاهی تاءسیس کرد که بتواند ابهامات نسل جوان را پاسخ دهد با تجربه در موفقیت خود با توکل به خدا و همکاری دوستان ((کانون بحث و انتقاد دینی را به راه انداخت .)) خود در این باره می گوید:

((پس از رفتن به مشهد عمده کار من تدریس و یک سری جلسات بحث آزادی برای قشر دانشجو و دانش آموز بود این جلسات که به کمک بعضی از دوستان به راه انداختیم ادامه داشت و بسیار موفقیت آمیز بود تا اینکه ساواک ما را از شرکت در بحث آزاد منع کرد.))

محل فعلی کانون میدان صاحب الزمان مشهد است که قبلا بهائیان سکونت و فعالیت داشتند.

مناظره

استاد فرزانه به تناسب هر صحنه ، هنر خاصی را در مبارزه حق طلبانه به خدمت می گرفت . مناظرات هاشمی نژاد از قدرت بیان و قوت استدلال وی در برابر کج فهمان و منحرفان حکایت داشت و چون نوری شبکوران را به وحشت می انداخت او در فاصله سالهای 56 - 1354 در زندان مشهد برخوردهای زیادی با گروههای سیاسی داشت خود وی فضای زندان را اینگونه ترسیم می کند: زندان بهترین فرصت برای شناخت گروهها و افکار آنان بود... در آن فضای برخورد افکار هوشیار کسانی بودند که در دام صیادان سیاسی گرفتار نیایند. گروهک پیکار و از جمله آن گروهها بود. وقتی به آنها پیشنهاد بحث و مناظره دادم چون مرا طلبه ای بی سواد می دانستند ابتدا قبول نمی کردند وقتی موافقت کردند و یکی دو بار با آنها جلسه مناظره در مسائل اقتصادی گذاشتیم شکست خوردند و برای دفعات بعد عقب نشینی کردند به آنها پیغام دادم شما که اعتقاد به علمی بودن ایدئولوژی تان دارید و ما را مرتجع و کهنه پرست می دانید پس چرا از مناظره وحشت دارید؟ بیایید و ساعتی را کنار هم بحث کنیم ، اما قبول نکردند!

حدیث نفاق

مبارزه فکری با منافقان ، بخشی از زندگی آن جوانمرد را شامل می شد استاد در بخشی خاطراتش می گوید: در زندان برخورد با گروههای چون طوفان ، مجاهدین خلق ، (منافقین )، چریکهای فدایی خلق ، پیکاریها و حزب توده داشتم پیکاریها کسانی بودند که تازه از مجاهدین خلق منشعب شده بودند و با عقیده مارکسیستها رابطه گرمی نبود. فقط در حد سلام کردن در راهرو بود بطوریکه غذا خوردن ، ورزش کردن مذهبیون از مارکسیستها جدا بود بنده از مجاهدین خلق شناختی نداشتم و نوشته هایشان را نخوانده بودم . آنها با برخوردهای منافقانه سعی می کردند چیزهایی که بچه مسلمانها با آنها حساسیت داشتند رعایت کنند این باعث شده بود برخورد حادی بر آنها نداشته باشیم اما پس از انقلاب ، نظر بنده در مورد آنها عوض شد و با منافقین به شدت برخورد کردم .

دو نفر از رهبران سازمان که نزد بنده این مسئله را به عنوان گله مطرح کردند به آنها گفتم : تا قبل از سال 1354 و آمدنم به زندان موضع شما مورد قبول بود، پس از اینکه گروه پیکار از سازمان جدا شده عده ای از شما با اظهار تنفر از خیانت پیکاریها آن را به حساب ایدئولوژی غلط مارکسیستی آنها گذاشتند که موضع گیری آن موقع شما مورد تاءیید بنده قرار گرفت اما وضع فعلی سازمان غیر از حرفهایی است که در زندان می زد الان در اجتماع ندای وحدت با مارکسیستها را سر می دهید استاد هاشمی نژاد در ادامه از موضع گیری آنان بعد از انقلاب می گوید: آنطوری که تاریخ کشورمان نشان می دهد پس از پیروزی انقلاب ، موضع و خط آنها درست خلاف خط امام بوده است با مقایسه ای بین موضع گیری آمریکا و منافقین نسبت به انقلاب ما هماهنگی زیادی در این زمینه بین آمریکا و این سازمان وجود داشته است . موضع گیری آنها در استقرار جمهوری اسلامی ، در رابطه با مجلس خبرگان و تضعیف آن و قانون اساسی ، منفی بوده و هماهنگی کاملی بین این سازمان روزنامه های ضد انقلابی چون آیندگان پیغام امروز و... داشته است و این برای یک سازمان انقلابی ! که خود را ضد امپریالیست ! نیز می داند، بسیار غیر منطقی است ، که بر خلاف شعارش دقیقا در خط آمریکا حرکت کند.

این اواخر که سعادتی (عضو منافقین ) را به جرم جاسوسی برای شوروی که محاکمه می کردند، مجاهدین خلق می گفتند: چطور می شود ما از یک طرف متهم به جاسوسی برای شوروی باشیم و از طرف دیگر ما را به عنوان شرکت در کودتای آمریکایی متهم کنند؟ و ما آیا آمریکایی هستیم و یا طرفدار شوروی ؟ جوابش این است آقایان از نظر زیربنای فکری و خط فکری مارکسیسم را پذیرفته اند و طرفدار شرق اند ولی عمل کرد مرحله ای آنها در خطر آمریکاست .))

نوبت شهادت

با پیروزی رزمندگان و شکست حصر آبادان ، در آستانه برگزاری سومین انتخابات ریاست جمهوری (10 مهر 1360) تضعیف روحیه مردم ، ماءموریت جدید منافقان بود. بدین منظور ترور شخصیت بزرگ هاشمی نژاد در دستور کارشان قرار گرفت . ((دو روز قبل از عملیات یعنی پنجم مهرماه 1360 طی تماس تلفنی او را تهدید به مرگ کردند مجاهد عارف با این زنگ تلفن به یاد رؤ یای چند روز پیش افتاد. ((با نزدیک شدن شعله های آتش به امام خمینی ، تلاش سید برای خاموشی آتش فایده نبخشید تمام لباسهای امام سوخت ولی امام سالم ماند. او با تعبیری عاشقانه گفت : همه یاران امام چون لباس اویند و شهید خواهند شد که با خواست خدا، من هم از شهدا خواهم بود. اما خورشید وجود امام عزیز همچنان می تابد.))(901)او که عاشق شهادت بود، وعده امام خمینی که ((من با اجل طبیعی از دنیا می روم توبه فکر خودت باش )) را لحظه ای بیاد آورد. و در انتظار شهادت روز شماری می کرد. رؤ یای یار وفادارش واعظ طبسی نیز بر شهادت وی گواه بود. وی در عالم خواب می بیند: شهید مظلوم بهشتی وارد مشهد شد. و در صحن امام نشست و با آقای طبسی وارد شد تا با او به عنوان مهمان صحبت کند، ناگاه شهید بهشتی جلو آمد و گفت : شما فعلا تشریف داشته باشید. با شما فعلا کاری نداریم ، بلکه با آقای هاشمی نژاد کمی کار خصوصی داریم .))(902)

هاشمی نژاد شیدای جواد الائمه علیه السلام بود و به آن حضرت چون دیگر امامان عشق می ورزید. یکی از بستگان بسیار نزدیک هاشمی نژاد، پس از شهادت او در عالم خواب ، خود را بالای قبر شهید در حرم رساند. اما با قبر خالی شهید مواجه گردید، با جستجوی فراوان او را، داخل ضریح امام رضا علیه السلام دید که نشسته است . خطاب به شهید گفت : شما که در دنیا با همه لیاقتها، پست های پیشنهاد شده از سوی امام خمینی را قبول نکردید. حالا در ضریح به چه کاری اشتغال دارید؟ سرش را بالا آورد و گفت داخل قبر جایم خیلی تنگ بود. اینجا آمده ام و مسئولیت تنظیم ملاقاتهای امام جواد علیه السلام را قبول کرده ام .(903)جوانمرد فاضل و دانشمند در روز شهادت امام جواد علیه السلام راس ساعت 7 صبح به مکان حزب جمهوری اسلامی آمد. یکی از اعضای منافقین به بهانه خرید کتاب و پوستر با نارنجک به سالن حزب رفت و در آنجا مخفی شد. وقتی راءس ساعت 8 صبح کلاس پایان گرفت ، منافق سیه روز، خود را به جوانمرد فاضل رساند. او را در بغل گرفت و نارنجک را در جلوی شکم آن عاشق شهادت منفجر کرد.

انفجاری که روح بلندش را از قفس تن پرواز داد و فریاد رسوایی شب پرستان و طلوع خورشیدی دوباره را در آسمان شهر نوید داد فریاد رستگاری از ماءذنه شهادت برخاست و هاشمی نژاد را به مهمانی جدش رسول خدا برد و با اتصال به اقیانوس جاوید و بیکران روحش را از کوثر کمال سیراب ساخت . یادش گرامی باد.

در پرتو کلام آفتاب

کلام امام خمینی در غم شهید هاشمی نژاد نوری بود که بر قلبها تابیدن گرفت ، آن حضرت دو ساعت پس از شهادت سید فرمود: ((در روز شهادت امام جواد علیه السلام یکی از فرزندان و تبار آن خانواده به شهادت رسید. من از نزدیک با او و خصال و تعهدش آشنا بودم و آن را لمس کرده بودم و مراتب فضل و مجاهدات او بر اشخاص آشنا پوشیده نیست ))... امروز در روز شهادت سلف صالح ، این خلف صالح و متعهد از دست ما گرفته شد... اسلام از این شهدا و بالاترین شهید را در راه هدف تقدیم کرده است .(904)

آیة الله خامنه ای از یاران و همرزمان نزدیک آن شهید، در مقام او چنین می فرماید: ((مسئولیت سنگین خود را از سال 41 تا دیروز صبح یعنی در طول 19 سال به خوبی انجام داد و دیروز هم با کمال سربلندی و سرافرازی به لقاءالله پیوست و به شهادت رسید... احساس می کنم برادر عزیز و گرانبهایی که قلبا و روحا به او خیلی متکی بودم و همواره به او دلخوش و امیدوار بودم از دست داده ام ... خدایش رحمت کند و به ملت در مقابل از دست دادن این گوهر گرانبها عطیه ارزنده ای عطا نماید: خداوند این خسارت را خود جبران کند.))(905)

آثار:

1. دکتر و پیر

2. مشکلات مذهبی روز

3. درسی که حسین به انسانها آموخت

4. پاسخ به مشکلات جوانان

5. اصول پنجگانه اعتقادی

6. راه سوم بین کمونیزم و سرمایه داری

7. ضرورت تشکیلات

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

حوزه علميه مشهد

0000000000000000

مدرسه نواب

0000000000

این مدرسه قدیمی که در سال های اخیر کلاً نوسازی شده در ابتدای خیابان شیرازی واقع شده و از بناهای مربوط به دوره شاه سلیمان صفوی است . ساختمان مدرسه دو طبقه و از آجر ساخته و با کاشی تزیین شده است. این بنا به خواست میرزا صالح نقیب رضوی از اشراف و سادات مشهد احداث شده و چون به نواب مشهور بوده به مدرسه صالحیه نواب شهرت یافته است.

ساختمان جدید مدرسه درسال 1375 به بهره برداری رسید. این بنا درزمینی به مساحت 2650 متر مربع و زیر بنای 7450 متر در سه طبقه و با رعایت سبک معماری اسلامی احداث شده و دارای کتابخانه و امکانات مختلف است و کتیبه قدیمی مدرسه در دیوار کتابخانه نصب شده است.

00000000000000000000

مدرسه علميه عباسقليخان

0000000000

این مدرسه درابتدای خیابان نواب صفوی و حاشیه زیر گذر قرار دارد و از جمله مدارس قدیمی دایر است که توسط عباسقلی خان بیگلربیگی در 1077 ق. احداث شده است . سردر این مدرسه درسال های اخیر درجریان توسعه حریم حرم مطهر و تعریض خیابان نواب صفوی ، به عنوان یکی از آثار تاریخی – مذهبی ، بدون تخریب شکل ظاهری به عقب کشیده شد و اکنون در حاشیه ضلع جنوبی خیابان واقع شده است.

ساختمان مدرسه از نوع چهار ایوانی و از آثار معماری عهد صفویه می باشد و بخش های مختلف آن با مقرنس و کاشی کاری و گچبری های بسیارزیبا تزیین یافته است.

مدرسه عباسقلی خان از جمله آثار معماری مشهد و تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی خراسان است این مدرسه در حال حاضر یکی از مراکز حوزه علمیه مشهد به شمار می آید و به سبب نزدیک بودن به حرم مطهر ازاهمیت ویژه برخوردار است.

0000000000000000000

مدرسه پريزاد

0000000000

اين مدرسه كه در زاويه جنوب باختري حرم مطهر و مقابل مدرسه دو در واقع شده است، به اهتمام كنيز و خادم گوهر شادآغا به نام پريزاد خانم بنا گرديده است . از جمله تزيينات اين مدرسه دو طبقه آجركاري سردر ايوانها و كاشيكاري سر در غرفهها ميباشد اين مدرسه همزمان با مسجد گوهرشاد ساخته شده است .

0000000000000000000

مدرسه بالاسر

0000000000

اين مدرسه همانگونه كه از نام آن مشخص ميشود، در ضلع بالا سر مدفن حضرت رضا (ع) واقع شده و چند تن از شاهزادگان تيموري بنيان گذار آن ميباشند.

0000000000000000000

مدرسه دودرب

0000000000

اين مدرسه كه از ابنيه شاهزادگان تيموري به شمار ميرود، داراي دو گنبد با كاشيكاريهاي معرق ميباشد. در زير گنبد جنوبي مدفن باني مدرسه ( امير يوسف ) قرار دارد كه آن را به سال 843 ه . ق ساخته است.

اينجانب سيدمحمدباقري پور قبل از انقلاب مدتي را دراين مدرسه اشتغال به تحصيل داشتم

000000000000000000

مدرسه ميرزا جعفر

0000000000

مدرسه قديم ميرزا جعفر كه به واسطه گذشت زمان براي محصلين علوم ديني قابل استفاده نبود، بازسازي شده است، اما قسمتهاي باستاني آن كه جنبه هنري دارد، نگهداري شده و با اضافه نمودن چندين ساختمان در اطراف آن مچموعهاي جديد به نامن دانشگاه اسلامي به وجود آمده است. اين دانشگاه شامل مسجد و چندين كلاس درس، سالن اجتماعات و 250 اتاق خواب و امكانات رفاهي ديگر ميباشد و صدها دانشجوي ايراني و چندين دانشجوي خارجي و از جمله چيني، پاكستاني، عرب و افغاني در آن مشغول به فراگيري علوم اسلامي ميباشند.اين مدرسه كه در ضلع شمالي صحن عقيق و بوسيله ميرزا جعفر نامي ساخته شده و از بناهاي با ارزش دوره صفويه محسوب ميگردد .

0000000000

این مدرسه قدیمی دومین واحد از ساختمان های قدیمی دانشگاه رضوی است.ساختمان مدرسه به جز ایوان شمالی و کتابخانه ، نوسازی شده اما همان ساختار اولیه در سبک جدید مورد توجه قرار گرفته است . این بنا در ضلع شمالی صحن انقلاب واقع شده و از یادگارهای عهد صفویه است که به سال 1059 ق. توسط یکی از تجار خراسان که مدتی را در هندوستان ساکن بوده است ، احداث شد. موقوفاتی نیز داشته است. مدرسه میرزا جعفر درسال 1285ق. توسط محمد ناصر خان ظهیر الدوله والی وقت خراسان تعمیر اساسی شده است.

بنای جدید مدرسه در دو طبقه با حدود بیست هزار متر مربع مساحت احداث شده و دارای سالن غذاخوری با ظرفیت 600 نفر و دیگر امکانات رفاهی و بهداشتی است. واحد انتشارات و سالن اجتماعات و کتابفروشی و اتاق های اداری و آموزشی و کلاس ها در طبقات دوم و سوم می باشد.

00000000000000000000

مدرسه خيرات خان

0000000000

اين مدرسه كه در زاويه شمالي خاوري حرم مطهر و مقابل صحن جديد واقع شده است، از بناهاي عهد صفوي و باني آن شخصي به نام خيرات خان است

مدرسه خیرات خان

درضلع شمالی بست قدیمی پایین خیابان ( شیخ حر عاملی ) و در شمال شرقی حرم مطهر و در شرق مهمانسرای حضرت واقع شده است. ساختمان این مدرسه از یادگارهای عهد صفوی است که درزمان شاه عباس دوم و به سال 1075 ق. توسط یکی از بزرگان به نام خیرات خان احداث شده و موقوفاتی نیز برای آن اختصاص یافته است. پس از بازسازی های اخیر حریم حرم، هم اکنون مدرسه خیرات خان به عنوان قسمتی از دانشگاه اسلامی رضوی استفاده می شود.

شکل مدرسه چهار ضلعی و از نوع دو ایوانی است. درچهار ضلع مدرسه حجره هایی دریک یا دو طبقه وجود دارد و صحن مدرسه مفروش به سنگ و مزین به چهار باغچه مشجر و آب نمای بزرگی دروسط صحن است. نمای ظاهری ساختمان آجری و در بخش های گوناگون با کاشی های هفت رنگ ، کتیبه کاری و مقرنس سازی زینت یافته است.

درحال حاضر مدرسه دارای 80 حجره بازسازی شده می باشد و قسمت اعظم آن خوابگاه است. این بنای قدیمی در بازسازی های اخیر در مساحتی بالغ بر 2000 متر مربع و با تلفیقی از معماری جدید و سنتی احیا شده است.

000000000000000000000

مدارس قديمي خراب شده

مدارس ديگري هم اطراف حرم مطهر بوده است كه چون فعلًا وجودندارد ودر طرح خرابي اطراف حرم مطهر قبل از انقلاب توسط وليان استاندار وقت تخريب شده وجايگزيني براي آنها درنظرگرفته نشده از

ذكرآنها خودداري ميشود.

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

دعاها و زيارات

000000000000

زيارتنامه امام رضاعليه السّلام

0000000000

پس بدان كه از براى آن بزرگوار زيارات چندى نقل شده و زيارت مشهور آن حضرت زيارتى است كه در كتب معتبره مذكور است و به شيخ جليل القدر محمد بن الحسن بن الوليد كه از مشايخ جناب صدوق است منسوب گردانيدهاند و از مزار ابن قولويه رحمة الله عليه معلوم مىشود كه از ائمه عليهم السلام مروى بوده باشد و كيفيت آن موافق كتاب من لا يحضره الفقيه چنان است كه چون اراده نمايى زيارت كنى قبر امام رضا عليه السلام را در طوس پس غسل كن پيش از آنكه از خانه بيرون روى و بگو در وقتى كه غسل مىكنى اللَّهُمَّ طَهِّرْنِى وَ طَهِّرْ لِى قَلْبِى وَ اشْرَحْ لِى صَدْرِى وَ أَجْرِ عَلَى لِسَانِى مِدْحَتَكَ وَ الثَّنَاءَ عَلَيْكَ فَإِنَّهُ لا قُوَّةَ إِلا بِكَ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لِى طَهُورا وَ شِفَاءً و مىگويى در وقت بيرون رفتن بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَى ابْنِ رَسُولِ اللَّهِ حَسْبِىَ اللَّهُ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ اللَّهُمَّ إِلَيْكَ تَوَجَّهْتُ وَ إِلَيْكَ قَصَدْتُ وَ مَا عِنْدَكَ أَرَدْتُ پس چون بيرون روى بر در خانه خود بايست و بگو اللَّهُمَّ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِى وَ عَلَيْكَ خَلَّفْتُ أَهْلِى وَ مَالِى وَ مَا خَوَّلْتَنِى وَ بِكَ وَثِقْتُ فَلا تُخَيِّبْنِى يَا مَنْ لا يُخَيِّبُ مَنْ أَرَادَهُ وَ لا يُضَيِّعُ مَنْ حَفِظَهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ احْفَظْنِى بِحِفْظِكَ فَإِنَّهُ لا يَضِيعُ مَنْ حَفِظْتَ پس هر گاه رسيدى به سلامت إن شاء الله پس هر گاه خواهى به زيارت بروى غسل بكن و بگو در وقتى كه غسل مىكنى اللَّهُمَّ طَهِّرْنِى وَ طَهِّرْ لِى قَلْبِى وَ اشْرَحْ لِى صَدْرِى وَ أَجْرِ عَلَى لِسَانِى مِدْحَتَكَ وَ مَحَبَّتَكَ وَ الثَّنَاءَ عَلَيْكَ فَإِنَّهُ لا قُوَّةَ إِلا بِكَ وَ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ قِوَامَ دِينِى التَّسْلِيمُ لِأَمْرِكَ وَ الاتِّبَاعُ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ وَ الشَّهَادَةُ عَلَى جَمِيعِ خَلْقِكَ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لِى شِفَاءً وَ نُورا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ پس بپوش پاكيزهترين جامههاى خود را و برو با پاى برهنه به آرامى و وقار و دلت بياد خدا باشد و اللَّهُ أَكْبَرُ و لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ و سُبْحَانَ اللَّهِ و الْحَمْدُ لِلَّهِ بگو و گامهاى خود را كوتاه بردار و چون داخل روضه مقدسه شوى بگو بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ عَلِيّا وَلِىُّ اللَّهِ پس برو بنزد ضريح و قبله را در پشت خود بگير و روبروى آن حضرت بايست و بگو :

أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنْ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّهُ سَيِّدُ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ أَنَّهُ سَيِّدُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الْمُرْسَلِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ نَبِيِّكَ وَ سَيِّدِ خَلْقِكَ أَجْمَعِينَ صَلاةً لا يَقْوَى عَلَى إِحْصَائِهَا غَيْرُكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِىِّ بْنِ أَبِى طَالِبٍ عَبْدِكَ وَ أَخِى رَسُولِكَ الَّذِى انْتَجَبْتَهُ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُ هَادِيا لِمَنْ شِئْتَ مِنْ خَلْقِكَ وَ الدَّلِيلَ عَلَى مَنْ بَعَثْتَهُ بِرِسَالاتِكَ وَ دَيَّانَ الدِّينِ بِعَدْلِكَ وَ فَصْلَ قَضَائِكَ بَيْنَ خَلْقِكَ وَ الْمُهَيْمِنَ عَلَى ذَلِكَ كُلِّهِ وَ السَّلامُ عَلَيْهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ نَبِيِّكَ وَ زَوْجَةِ وَلِيِّكَ وَ أُمِّ السِّبْطَيْنِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سَيِّدَىْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الطُّهْرَةِ الطَّاهِرَةِ الْمُطَهَّرَةِ التَّقِيَّةِ النَّقِيَّةِ الرَّضِيَّةِ الزَّكِيَّةِ سَيِّدَةِ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَجْمَعِينَ صَلاةً لا يَقْوَى عَلَى إِحْصَائِهَا غَيْرُكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سِبْطَىْ نَبِيِّكَ وَ سَيِّدَىْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْقَائِمَيْنِ فِى خَلْقِكَ وَ الدَّلِيلَيْنِ عَلَى مَنْ بَعَثْتَ بِرِسَالاتِكَ وَ دَيَّانَىِ الدِّينِ بِعَدْلِكَ وَ فَصْلَىْ قَضَائِكَ بَيْنَ خَلْقِكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَبْدِكَ الْقَائِمِ فِى خَلْقِكَ وَ الدَّلِيلِ عَلَى مَنْ بَعَثْتَ بِرِسَالاتِكَ وَ دَيَّانِ الدِّينِ بِعَدْلِكَ وَ فَصْلِ قَضَائِكَ بَيْنَ خَلْقِكَ سَيِّدِ الْعَابِدِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ عَبْدِكَ وَ خَلِيفَتِكَ فِى أَرْضِكَ بَاقِرِ عِلْمِ النَّبِيِّينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ عَبْدِكَ وَ وَلِىِّ دِينِكَ وَ حُجَّتِكَ عَلَى خَلْقِكَ أَجْمَعِينَ الصَّادِقِ الْبَارِّ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَبْدِكَ الصَّالِحِ وَ لِسَانِكَ فِى خَلْقِكَ النَّاطِقِ بِحُكْمِكَ وَ الْحُجَّةِ عَلَى بَرِيَّتِكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِىِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا الْمُرْتَضَى عَبْدِكَ وَ وَلِىِّ دِينِكَ الْقَائِمِ بِعَدْلِكَ وَ الدَّاعِى إِلَى دِينِكَ وَ دِينِ آبَائِهِ الصَّادِقِينَ صَلاةً لا يَقْوَى عَلَى إِحْصَائِهَا غَيْرُكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ عَبْدِكَ وَ وَلِيِّكَ الْقَائِمِ بِأَمْرِكَ وَ الدَّاعِى إِلَى سَبِيلِكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِىِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ وَلِىِّ دِينِكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ الْعَامِلِ بِأَمْرِكَ الْقَائِمِ فِى خَلْقِكَ وَ حُجَّتِكَ الْمُؤَدِّى عَنْ نَبِيِّكَ وَ شَاهِدِكَ عَلَى خَلْقِكَ الْمَخْصُوصِ بِكَرَامَتِكَ الدَّاعِى إِلَى طَاعَتِكَ وَ طَاعَةِ رَسُولِكَ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى حُجَّتِكَ وَ وَلِيِّكَ الْقَائِمِ فِى خَلْقِكَ صَلاةً تَامَّةً نَامِيَةً بَاقِيَةً تُعَجِّلُ بِهَا فَرَجَهُ وَ تَنْصُرُهُ بِهَا وَ تَجْعَلُنَا مَعَهُ فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ اللَّهُمَّ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِحُبِّهِمْ وَ أُوَالِى وَلِيَّهُمْ وَ أُعَادِى عَدُوَّهُمْ فَارْزُقْنِى بِهِمْ خَيْرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ اصْرِفْ عَنِّى بِهِمْ شَرَّ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَهْوَالَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ

پس مىنشينى نزد سر آن حضرت و مىگويى :

السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَلِىَّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا نُورَ اللَّهِ فِى ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا عَمُودَ الدِّينِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صِفْوَةِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِىِّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ إِسْمَاعِيلَ ذَبِيحِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُوسَى كَلِيمِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ عِيسَى رُوحِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِىٍّ وَلِىِّ اللَّهِ وَ وَصِىِّ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سَيِّدَىْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ زَيْنِ الْعَابِدِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ بَاقِرِ عِلْمِ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ الْبَارِّ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ الشَّهِيدُ السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْوَصِىُّ الْبَارُّ التَّقِىُّ أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أَقَمْتَ الصَّلاةَ وَ آتَيْتَ الزَّكَاةَ وَ أَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَيْتَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ عَبَدْتَ اللَّهَ (مُخْلِصا) حَتَّى أَتَاكَ الْيَقِينُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْحَسَنِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ

پس خود را بر ضريح مىچسبانى و مىگويى :

اللَّهُمَّ إِلَيْكَ صَمَدْتُ مِنْ أَرْضِى وَ قَطَعْتُ الْبِلادِ رَجَاءَ رَحْمَتِكَ فَلا تُخَيِّبْنِى وَ لا تَرُدَّنِى بِغَيْرِ قَضَاءِ حَاجَتِى وَ ارْحَمْ تَقَلُّبِى عَلَى قَبْرِ ابْنِ أَخِى رَسُولِكَ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِأَبِى أَنْتَ وَ أُمِّى يَا مَوْلاىَ أَتَيْتُكَ زَائِرا وَافِدا عَائِذا مِمَّا جَنَيْتُ عَلَى نَفْسِى وَ احْتَطَبْتُ عَلَى ظَهْرِى فَكُنْ لِى شَافِعا إِلَى اللَّهِ يَوْمَ فَقْرِى وَ فَاقَتِى فَلَكَ عِنْدَ اللَّهِ مَقَامٌ مَحْمُودٌ وَ أَنْتَ عِنْدَهُ وَجِيهٌ

پس دست راست را بلند مىكنى و دست چپ را بر قبر مىگشايى و مىگويى :

اللَّهُمَّ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِحُبِّهِمْ وَ بِوِلايَتِهِمْ أَتَوَلَّى آخِرَهُمْ بِمَا تَوَلَّيْتُ بِهِ أَوَّلَهُمْ وَ أَبْرَأُ مِنْ كُلِّ وَلِيجَةٍ دُونَهُمْ اللَّهُمَّ الْعَنِ الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَكَ وَ اتَّهَمُوا نَبِيَّكَ وَ جَحَدُوا بِآيَاتِكَ وَ سَخِرُوا بِإِمَامِكَ وَ حَمَلُوا النَّاسَ عَلَى أَكْتَافِ آلِ مُحَمَّدٍ اللَّهُمَّ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِاللَّعْنَةِ عَلَيْهِمْ وَ الْبَرَاءَةِ مِنْهُمْ فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ يَا رَحْمَانُ

پس برمىگردى و بنزد پاى آن حضرت مىروى و مىگويى :

صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْحَسَنِ صَلَّى اللَّهُ عَلَى رُوحِكَ وَ بَدَنِكَ صَبَرْتَ وَ أَنْتَ الصَّادِقُ الْمُصَدَّقُ قَتَلَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَكَ بِالْأَيْدِى وَ الْأَلْسُنِ

پس تضرع و مبالغه كن در لعنت كردن بر كشنده امير المؤمنين و قاتلان حسن و حسين عليهم السلام و قاتلان جميع اهل بيت رسول خدا عليهم السلام پس از پشت قبر برو و نزد سر آن حضرت دو ركعت نماز بكن در ركعت اول سوره يس و در ركعت دوم سوره الرحمن بخوان و جهد كن در دعا و تضرع و بسيار دعا كن از براى خود و پدر و مادر خود و جميع برادران مؤمن خود و آنچه خواهى نزد سر آن حضرت بمان و بايد كه نمازهاى خود را نزد قبر بكنى مؤلف گويد كه اين زيارت بهترين زيارات آن حضرت است و در فقيه و عيون و كتب علامه مجلسى و غيره وَ سَخِرُوا بِإِمَامِكَ كه در آخر زيارت است با دو ميم است يعنى و لعنت كن خداوندا كسانى را كه استهزا نمودند به امامى كه تو از جهه ايشان مقرر فرمودى و لكن در مصباح الزاير سَخِرُوا بِأَيَّامِكَ است و اين نيز درست بلكه شايد از جهتى اولى باشد چه آنكه مراد از ايام ائمه عليهم السلام است چنانكه در خبر صقر بن ابى دلف در فصل پنجم از باب اول معلوم شد و بدان نيز كه لعنت كردن بر قاتلان ائمه عليهم السلام به هر زبانى كه كرده شود خوب است و اگر اين عبارت را كه از بعضى ادعيه اخذ شده بخواند شايد انسب باشد

اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ قَتَلَةَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ وَ قَتَلَةَ أَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّكَ اللَّهُمَّ الْعَنْ أَعْدَاءَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ قَتَلَتَهُمْ وَ زِدْهُمْ عَذَابا فَوْقَ الْعَذَابِ وَ هَوَانا فَوْقَ هَوَانٍ وَ ذُلا فَوْقَ ذُلٍّ وَ خِزْيا فَوْقَ خِزْىٍ اللَّهُمَّ دُعَّهُمْ إِلَى النَّارِ دَعّا وَ أَرْكِسْهُمْ فِى أَلِيمِ عَذَابِكَ رَكْسا وَ احْشُرْهُمْ وَ أَتْبَاعَهُمْ إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرا

و در تحفة الزائر است كه شيخ مفيد ذكر كرده كه مستحب است كه بعد از نماز زيارت امام رضا عليه السلام اين دعا بخوانند :

اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ يَا اللَّهُ الدَّائِمُ فِى مُلْكِهِ الْقَائِمُ فِى عِزِّهِ الْمُطَاعُ فِى سُلْطَانِهِ الْمُتَفَرِّدُ فِى كِبْرِيَائِهِ الْمُتَوَحِّدُ فِى دَيْمُومِيَّةِ بَقَائِهِ الْعَادِلُ فِى بَرِيَّتِهِ الْعَالِمُ فِى قَضِيَّتِهِ الْكَرِيمُ فِى تَأْخِيرِ عُقُوبَتِهِ إِلَهِى حَاجَاتِى مَصْرُوفَةٌ إِلَيْكَ وَ آمَالِى مَوْقُوفَةٌ لَدَيْكَ وَ كُلَّمَا وَفَّقْتَنِى مِنْ خَيْرٍ [بِخَيْرٍ] فَأَنْتَ دَلِيلِى عَلَيْهِ وَ طَرِيقِى إِلَيْهِ يَا قَدِيرا لا تَئُودُهُ الْمَطَالِبُ يَا مَلِيّا يَلْجَأُ إِلَيْهِ كُلُّ رَاغِبٍ مَا زِلْتُ مَصْحُوبا مِنْكَ بِالنِّعَمِ جَارِيا عَلَى عَادَاتِ الْإِحْسَانِ وَ الْكَرَمِ أَسْأَلُكَ بِالْقُدْرَةِ النَّافِذَةِ فِى جَمِيعِ الْأَشْيَاءِ وَ قَضَائِكَ الْمُبْرَمِ الَّذِى تَحْجُبُهُ بِأَيْسَرِ الدُّعَاءِ وَ بِالنَّظْرَةِ الَّتِى نَظَرْتَ بِهَا إِلَى الْجِبَالِ فَتَشَامَخَتْ وَ إِلَى الْأَرَضِينَ فَتَسَطَّحَتْ وَ إِلَى السَّمَاوَاتِ فَارْتَفَعَتْ وَ إِلَى الْبِحَارِ فَتَفَجَّرَتْ يَا مَنْ جَلَّ عَنْ أَدَوَاتِ لَحَظَاتِ الْبَشَرِ وَ لَطُفَ عَنْ دَقَائِقِ خَطَرَاتِ الْفِكَرِ لا تُحْمَدُ يَا سَيِّدِى إِلا بِتَوْفِيقٍ مِنْكَ يَقْتَضِى حَمْدا وَ لا تُشْكَرُ عَلَى أَصْغَرِ مِنَّةٍ إِلا اسْتَوْجَبْتَ بِهَا شُكْرا فَمَتَى تُحْصَى نَعْمَاؤُكَ يَا إِلَهِى وَ تُجَازَى آلاؤُكَ يَا مَوْلاىَ وَ تُكَافَأُ صَنَائِعُكَ يَا سَيِّدِى وَ مِنْ نِعَمِكَ يَحْمَدُ الْحَامِدُونَ وَ مِنْ شُكْرِكَ يَشْكُرُ الشَّاكِرُونَ وَ أَنْتَ الْمُعْتَمَدُ لِلذُّنُوبِ فِى عَفْوِكَ وَ النَّاشِرِ عَلَى الْخَاطِئِينَ جَنَاحَ سِتْرِكَ وَ أَنْتَ الْكَاشِفُ لِلضُّرِّ بِيَدِكَ فَكَمْ مِنْ سَيِّئَةٍ أَخْفَاهَا حِلْمُكَ حَتَّى دَخِلَتْ وَ حَسَنَةٍ ضَاعَفَهَا فَضْلُكَ حَتَّى عَظُمَتْ عَلَيْهَا مُجَازَاتُكَ جَلَلْتَ أَنْ يُخَافَ مِنْكَ إِلا الْعَدْلُ وَ أَنْ يُرْجَى مِنْكَ إِلا الْإِحْسَانُ وَ الْفَضْلُ فَامْنُنْ عَلَىَّ بِمَا أَوْجَبَهُ فَضْلُكَ وَ لا تَخْذُلْنِى بِمَا يَحْكُمُ بِهِ عَدْلُكَ سَيِّدِى لَوْ عَلِمَتِ الْأَرْضُ بِذُنُوبِى لَسَاخَتْ بِى أَوِ الْجِبَالُ لَهَدَّتْنِى أَوِ السَّمَاوَاتُ لاخْتَطَفَتْنِى أَوِ الْبِحَارُ لَأَغْرَقَتْنِى سَيِّدِى سَيِّدِى سَيِّدِى مَوْلاىَ مَوْلاىَ مَوْلاىَ قَدْ تَكَرَّرَ وُقُوفِى لِضِيَافَتِكَ فَلا تَحْرِمْنِى مَا وَعَدْتَ الْمُتَعَرِّضِينَ لِمَسْأَلَتِكَ يَا مَعْرُوفَ الْعَارِفِينَ يَا مَعْبُودَ الْعَابِدِينَ يَا مَشْكُورَ الشَّاكِرِينَ يَا جَلِيسَ الذَّاكِرِينَ يَا مَحْمُودَ مَنْ حَمِدَهُ يَا مَوْجُودَ مَنْ طَلَبَهُ يَا مَوْصُوفَ مَنْ وَحَّدَهُ يَا مَحْبُوبَ مَنْ أَحَبَّهُ يَا غَوْثَ مَنْ أَرَادَهُ يَا مَقْصُودَ مَنْ أَنَابَ إِلَيْهِ يَا مَنْ لا يَعْلَمُ الْغَيْبَ إِلا هُوَ يَا مَنْ لا يَصْرِفُ السُّوءَ إِلا هُوَ يَا مَنْ لا يُدَبِّرُ الْأَمْرَ إِلا هُوَ يَا مَنْ لا يَغْفِرُ الذَّنْبَ إِلا هُوَ يَا مَنْ لا يَخْلُقُ الْخَلْقَ إِلا هُوَ يَا مَنْ لا يُنَزِّلُ الْغَيْثَ إِلا هُوَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِى يَا خَيْرَ الْغَافِرِينَ رَبِّ إِنِّى أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ حَيَاءٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَجَاءٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِنَابَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَغْبَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ رَهْبَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ طَاعَةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِيمَانٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِقْرَارٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِخْلاصٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ تَقْوَى وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ تَوَكُّلٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ ذِلَّةٍ وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ عَامِلٍ لَكَ هَارِبٍ مِنْكَ إِلَيْكَ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تُبْ عَلَىَّ وَ عَلَى وَالِدَىَّ بِمَا تُبْتَ وَ تَتُوبُ عَلَى جَمِيعِ خَلْقِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا مَنْ يُسَمَّى بِالْغَفُورِ الرَّحِيمِ يَا مَنْ يُسَمَّى بِالْغَفُورِ الرَّحِيمِ يَا مَنْ يُسَمَّى بِالْغَفُورِ الرَّحِيمِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اقْبَلْ تَوْبَتِى وَ زَكِّ عَمَلِى وَ اشْكُرْ سَعْيِى وَ ارْحَمْ ضَرَاعَتِى وَ لا تَحْجُبْ صَوْتِى وَ لا تُخَيِّبْ مَسْأَلَتِى يَا غَوْثَ الْمُسْتَغِيثِينَ وَ أَبْلِغْ أَئِمَّتِى سَلامِى وَ دُعَائِى وَ شَفِّعْهُمْ فِى جَمِيعِ مَا سَأَلْتُكَ وَ أَوْصِلْ هَدِيَّتِى إِلَيْهِمْ كَمَا يَنْبَغِى لَهُمْ وَ زِدْهُمْ مِنْ ذَلِكَ مَا يَنْبَغِى لَكَ بِأَضْعَافٍ لا يُحْصِيهَا غَيْرُكَ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلا بِاللَّهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى أَطْيَبِ الْمُرْسَلِينَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.

...........................................

زيارت امام رضاعليه السّلام

0000000000

زيارت ديگر زيارتى است كه ابن قولويه از بعض ائمه عليهم السلام روايت كرده كه فرمودند: چون به نزد قبر امام رضا عليه السلام بروى بگو :

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِىِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا الْمُرْتَضَى الْإِمَامِ التَّقِىِّ النَّقِىِّ وَ حُجَّتِكَ عَلَى مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ وَ مَنْ تَحْتَ الثَّرَى الصِّدِّيقِ الشَّهِيدِ صَلاةً كَثِيرَةً تَامَّةً زَاكِيَةً مُتَوَاصِلَةً مُتَوَاتِرَةً مُتَرَادِفَةً كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَوْلِيَائِكَ

0000000000

زيارت ديگر زيارتى است كه شيخ مفيد در مقنعه نقل كرده فرموده مىايستى نزد قبر آن حضرت بعد از آنكه غسل زيارت كرده باشى و پاكيزهترين جامههاى خود را پوشيده باشى و مىگويى :

السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَلِىَّ اللَّهِ وَ ابْنَ وَلِيِّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ ابْنَ حُجَّتِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا إِمَامَ الْهُدَى وَ الْعُرْوَةَ الْوُثْقَى وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ مَضَيْتَ عَلَى مَا مَضَى عَلَيْهِ آبَاؤُكَ الطَّاهِرُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ لَمْ تُؤْثِرْ عَمًى عَلَى هُدًى وَ لَمْ تَمِلْ مِنْ حَقٍّ إِلَى بَاطِلٍ وَ أَنَّكَ نَصَحْتَ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ أَدَّيْتَ الْأَمَانَةَ فَجَزَاكَ اللَّهُ عَنِ الْإِسْلامِ وَ أَهْلِهِ خَيْرَ الْجَزَاءِ أَتَيْتُكَ بِأَبِى وَ أُمِّى زَائِرا عَارِفا بِحَقِّكَ مُوَالِيا لِأَوْلِيَائِكَ مُعَادِيا لِأَعْدَائِكَ فَاشْفَعْ لِى عِنْدَ رَبِّكَ. پس بچسبان خود را به قبر و ببوس آن را و بگذار دو طرف روى خود را بر آن پس بگرد به جانب سر و بگو: السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلاىَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ الْإِمَامُ الْهَادِى وَ الْوَلِىُّ الْمُرْشِدُ أَبْرَأُ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَعْدَائِكَ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ بِوِلايَتِكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ

پس دو ركعت نماز زيارت بجا آور و بعد از آن هر چه خواستى نماز كن و بگرد به طرف پا پس دعا كن به آنچه مىخواهى إن شاء الله

0000000000

وداع حضرت رضا عليه السلام

و چون خواستى وداع كنى آن حضرت را پس بگو آنچه را كه در وداع حضرت رسول صلى الله عليه و آله مىگفتى :

لا جَعَلَهُ اللَّهُ آخِرَ تَسْلِيمِى عَلَيْكَ و اگر خواستى بگو السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَلِىَّ اللَّهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ اللَّهُمَّ لا تَجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ زِيَارَتِى ابْنَ نَبِيِّكَ وَ حُجَّتَكَ عَلَى خَلْقِكَ وَ اجْمَعْنِى وَ إِيَّاهُ فِى جَنَّتِكَ وَ احْشُرْنِى مَعَهُ وَ فِى حِزْبِهِ مَعَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقا وَ أَسْتَوْدِعُكَ اللَّهَ وَ أَسْتَرْعِيكَ وَ أَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلامَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَ دَلَلْتَ عَلَيْهِ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

مفاتيح الجنان

000000000000000000000000

زيارت امام زادگان

0000000000

می شود به این زیارت که از برای امام زادگان نقل شده هرامام زاده اي رازیارت کرد و گفت :

اَلسَّلامُ عَـلَـیْکَ اَیُّهَاالسَّیِّدُ الزَّکِیّ الطّاهِرُالْوَلِیُّ وَالدّاعِی الْحَفِیُّ اَشْهَدُ اَنَّکَ قُلْتَ حَقًّا وَنَطَقْتَ حَقًّا وَ صِدْ قاً وَدَعَـوْتَ اِلَی مَولَایَ وَمَولَاکَ عَلانِیَةً وَسِرّاً فازَمُتَّبِعُکَ وَ نَجَی مُصَدِّقُکَ وَ خَابَ وَ خَسِرَ مُکَذِّ بُکَ وَالْمُتَخَلِّفُ عَـنْکَ اِشْهَدْ لِی بِهذِهِ الشَّهادَةِ لِأکُونَ مِنَ الْفائِزِینَ بِمَعْرِفَـتِکَ وَطاعَـتِکَ وَتَصْدیقِکَ وَاتِّباعِکَ وَالسَّلامُ عَـلَـیْکَ یَا سَیِّدِی وَابْنَ سَیِّدِی اَنْتَ بابُ اللهِ الْمُؤْتَی مِنْهُ وَالْمَاْ خُوذُ عَـنْهُ اَتَیْتُکَ زائِراً وَحَاجَاتِی لَکَ مُسْتَوْدِعاً وَهَااَنَا ذا اَسْتَوْدِعُکَ دِینِی وَاَما نَتِی وَخَواتِیمَ عَمَلِی وَ جَوامِعَ اَمَلِی اِلی مُنْتَهَی اَجَلِی وَالسَّلامُ عَـلَـیْکَ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَکاتُهُ .

ایضا می شود به این زیارت که از برا ی اولاد ائمه علیهم السلام نقل شده زیارت کرد وگفت :

اَلسَّلَامُ عَـلَی جَدِّکَ الْمُصْطَفَی اَلسَّلَامُ عَلَی اَبِیکَ الْمُرتَضَی اَلرِّضَا اَلسَّلَامُ عَلَی السَّیَّدَیْنِ الْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ اَلسَّلَامُ عَلَی خَدِ یْجَةَ اُمِّ سَیِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِیْنَ اَلسَّلَامُ عَـلَی فَاطِمَةَ اُمِّ الْاَ ئِمَّةِ الطَّاهِرِینَ اَلسَّلَامُ عَلَی النُّفُـوسِ الْفاخِرَةّ بُحُورِالْعُلُومِ الزَّاخِرَةِ شُفَعَائِی فِی الْأَخِرَةِ وَاَوْلِیَائِی عِـنْدَ عَـوْدِ الرُّوحِ اِلَی الْعِظَامِ النَّاخِرَةِ اَئِمَّةِ الْخَلْقِ وَوُلَاةِ الْخَلْقِ اَلسَّلَامُ عَـلَـیْکَ اَیُّهَا الشَّخْصُ الشَّرِیفُ الطَّاهِرُالْکَرِیمُ اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلَهَ اِلّا اللهُ وَاَنَّ مُحَمَّدًا عَـبْدُ هُ وَمُصْطَفَاهُ وَاَنَّ عَـلِیًّا وَلِیُّهُ وَمُجْتَبَاهُ وَاَنَّ الْأِمَامَةَ فِی وُلْدِهِ اِلَی یَوْمِ الدِّیْنِ نَعْلَمُ ذَالِکَ عِـلْمَ الْیَقِینِ وَنَحْنُ لِذَلِکَ مُعْتَقِـدُونَ وَفِی نَصْرِهِمْ مُجْتَهِدُونَ .

0000000000000000000000

زيارت معروفه به امين الله

0000000000

السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَمِينَ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ وَ حُجَّتَهُ عَلَى عِبَادِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اگر اين زيارت براى غير حضرت امير المؤمنين خوانده شود السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ در آن گفته نمىشود أَشْهَدُ أَنَّكَ جَاهَدْتَ فِى اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ وَ عَمِلْتَ بِكِتَابِهِ وَ اتَّبَعْتَ سُنَنَ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى دَعَاكَ اللَّهُ إِلَى جِوَارِهِ فَقَبَضَكَ إِلَيْهِ بِاخْتِيَارِهِ وَ أَلْزَمَ أَعْدَاءَكَ الْحُجَّةَ مَعَ مَا لَكَ مِنَ الْحُجَجِ الْبَالِغَةِ عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ اللَّهُمَّ فَاجْعَلْ نَفْسِى مُطْمَئِنَّةً بِقَدَرِكَ رَاضِيَةً بِقَضَائِكَ مُولَعَةً بِذِكْرِكَ وَ دُعَائِكَ مُحِبَّةً لِصَفْوَةِ أَوْلِيَائِكَ مَحْبُوبَةً فِى أَرْضِكَ وَ سَمَائِكَ صَابِرَةً عَلَى نُزُولِ بَلائِكَ (شَاكِرَةً لِفَوَاضِلِ نَعْمَائِكَ ذَاكِرَةً لِسَوَابِغِ آلائِكَ) مُشْتَاقَةً إِلَى فَرْحَةِ لِقَائِكَ مُتَزَوِّدَةً التَّقْوَى لِيَوْمِ جَزَائِكَ مُسْتَنَّةً بِسُنَنِ أَوْلِيَائِكَ مُفَارِقَةً لِأَخْلاقِ أَعْدَائِكَ مَشْغُولَةً عَنِ الدُّنْيَا بِحَمْدِكَ وَ ثَنَائِكَ پس پهلوى روى مبارك خود را بر قبر گذاشت و گفت اللَّهُمَّ إِنَّ قُلُوبَ الْمُخْبِتِينَ إِلَيْكَ وَالِهَةٌ وَ سُبُلَ الرَّاغِبِينَ إِلَيْكَ شَارِعَةٌ وَ أَعْلامَ الْقَاصِدِينَ إِلَيْكَ وَاضِحَةٌ وَ أَفْئِدَةَ الْعَارِفِينَ مِنْكَ فَازِعَةٌ وَ أَصْوَاتَ الدَّاعِينَ إِلَيْكَ صَاعِدَةٌ وَ أَبْوَابَ الْإِجَابَةِ لَهُمْ مُفَتَّحَةٌ وَ دَعْوَةَ مَنْ نَاجَاكَ مُسْتَجَابَةٌ وَ تَوْبَةَ مَنْ أَنَابَ إِلَيْكَ مَقْبُولَةٌ وَ عَبْرَةَ مَنْ بَكَى مِنْ خَوْفِكَ مَرْحُومَةٌ وَ الْإِغَاثَةَ لِمَنِ اسْتَغَاثَ بِكَ مَوْجُودَةٌ وَ الْإِعَانَةَ لِمَنِ اسْتَعَانَ بِكَ مَبْذُولَةٌ وَ عِدَاتِكَ لِعِبَادِكَ مُنْجَزَةٌ وَ زَلَلَ مَنِ اسْتَقَالَكَ مُقَالَةٌ وَ أَعْمَالَ الْعَامِلِينَ لَدَيْكَ مَحْفُوظَةٌ وَ أَرْزَاقَكَ إِلَى الْخَلائِقِ مِنْ لَدُنْكَ نَازِلَةٌ وَ عَوَائِدَ الْمَزِيدِ إِلَيْهِمْ وَاصِلَةٌ وَ ذُنُوبَ الْمُسْتَغْفِرِينَ مَغْفُورَةٌ وَ حَوَائِجَ خَلْقِكَ عِنْدَكَ مَقْضِيَّةٌ وَ جَوَائِزَ السَّائِلِينَ عِنْدَكَ مُوَفَّرَةٌ وَ عَوَائِدَ الْمَزِيدِ مُتَوَاتِرَةٌ وَ مَوَائِدَ الْمُسْتَطْعِمِينَ مُعَدَّةٌ وَ مَنَاهِلَ الظِّمَاءِ مُتْرَعَةٌ اللَّهُمَّ فَاسْتَجِبْ دُعَائِى وَ اقْبَلْ ثَنَائِى وَ اجْمَعْ بَيْنِى وَ بَيْنَ أَوْلِيَائِى بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِىٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ إِنَّكَ وَلِىُّ نَعْمَائِى وَ مُنْتَهَى مُنَاىَ وَ غَايَةُ رَجَائِى فِى مُنْقَلَبِى وَ مَثْوَاىَ و در كامل الزيارة بعد از اين زيارت اين فقرات نيز مسطور است أَنْتَ إِلَهِى وَ سَيِّدِى وَ مَوْلاىَ اغْفِرْ لِأَوْلِيَائِنَا وَ كُفَّ عَنَّا أَعْدَاءَنَا وَ اشْغَلْهُمْ عَنْ أَذَانَا وَ أَظْهِرْ كَلِمَةَ الْحَقِّ وَ اجْعَلْهَا الْعُلْيَا وَ أَدْحِضْ كَلِمَةَ الْبَاطِلِ وَ اجْعَلْهَا السُّفْلَى إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ پس حضرت امام محمد باقر عليه السلام فرمود كه هر كه از شيعيان ما اين زيارت و دعا را نزد قبر امير المؤمنين عليه السلام يا نزد قبر يكى از ائمه عليهم السلام بخواند البته حق تعالى اين زيارت و دعاى او را در نامهاى از نور بالا برد و مهر حضرت محمد صلى الله عليه و آله را بر آن بزند و چنين محفوظ باشد تا تسليم نمايند به قائم آل محمد عليهم السلام پس استقبال نمايد صاحبش را به بشارت و تحيت و كرامت إن شاء الله تعالى مؤلف گويد كه اين زيارت شريفه هم از زيارات مطلقه محسوب مىشود و هم از زيارات مخصوصه روز غدير و هم از زيارات جامعه كه در جميع روضات مقدسه ائمه عليهم السلام خوانده ميشود

مفاتيح الجنان

000000000000000000000

زيارت جامعه كبيره

0000000000

السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعَ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفَ الْمَلائِكَةِ وَ مَهْبِطَ الْوَحْىِ وَ مَعْدِنَ الرَّحْمَةِ وَ خُزَّانَ الْعِلْمِ وَ مُنْتَهَى الْحِلْمِ وَ أُصُولَ الْكَرَمِ وَ قَادَةَ الْأُمَمِ وَ أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ وَ عَنَاصِرَ الْأَبْرَارِ وَ دَعَائِمَ الْأَخْيَارِ وَ سَاسَةَ الْعِبَادِ وَ أَرْكَانَ الْبِلادِ وَ أَبْوَابَ الْإِيمَانِ وَ أُمَنَاءَ الرَّحْمَنِ وَ سُلالَةَ النَّبِيِّينَ وَ صَفْوَةَ الْمُرْسَلِينَ وَ عِتْرَةَ خِيَرَةِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ السَّلامُ عَلَى أَئِمَّةِ الْهُدَى وَ مَصَابِيحِ الدُّجَى وَ أَعْلامِ التُّقَى وَ ذَوِى النُّهَى وَ أُولِى الْحِجَى وَ كَهْفِ الْوَرَى وَ وَرَثَةِ الْأَنْبِيَاءِ وَ الْمَثَلِ الْأَعْلَى وَ الدَّعْوَةِ الْحُسْنَى وَ حُجَجِ اللَّهِ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولَى وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ السَّلامُ عَلَى مَحَالِّ مَعْرِفَةِ اللَّهِ وَ مَسَاكِنِ بَرَكَةِ اللَّهِ وَ مَعَادِنِ حِكْمَةِ اللَّهِ وَ حَفَظَةِ سِرِّ اللَّهِ وَ حَمَلَةِ كِتَابِ اللَّهِ وَ أَوْصِيَاءِ نَبِىِّ اللَّهِ وَ ذُرِّيَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ السَّلامُ عَلَى الدُّعَاةِ إِلَى اللَّهِ وَ الْأَدِلاءِ عَلَى مَرْضَاةِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَقِرِّينَ فِى أَمْرِ اللَّهِ وَ التَّامِّينَ فِى مَحَبَّةِ اللَّهِ وَ الْمُخْلِصِينَ فِى تَوْحِيدِ اللَّهِ وَ الْمُظْهِرِينَ لِأَمْرِ اللَّهِ وَ نَهْيِهِ وَ عِبَادِهِ الْمُكْرَمِينَ الَّذِينَ لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ السَّلامُ عَلَى الْأَئِمَّةِ الدُّعَاةِ وَ الْقَادَةِ الْهُدَاةِ وَ السَّادَةِ الْوُلاةِ وَ الذَّادَةِ الْحُمَاةِ وَ أَهْلِ الذِّكْرِ وَ أُولِى الْأَمْرِ وَ بَقِيَّةِ اللَّهِ وَ خِيَرَتِهِ وَ حِزْبِهِ وَ عَيْبَةِ عِلْمِهِ وَ حُجَّتِهِ وَ صِرَاطِهِ وَ نُورِهِ [وَ بُرْهَانِهِ] وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ كَمَا شَهِدَ اللَّهُ لِنَفْسِهِ وَ شَهِدَتْ لَهُ مَلائِكَتُهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ مِنْ خَلْقِهِ لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ الْمُنْتَجَبُ وَ رَسُولُهُ الْمُرْتَضَى أَرْسَلَهُ بِالْهُدَى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ وَ أَشْهَدُ أَنَّكُمُ الْأَئِمَّةُ الرَّاشِدُونَ الْمَهْدِيُّونَ الْمَعْصُومُونَ الْمُكَرَّمُونَ الْمُقَرَّبُونَ الْمُتَّقُونَ الصَّادِقُونَ الْمُصْطَفَوْنَ الْمُطِيعُونَ لِلَّهِ الْقَوَّامُونَ بِأَمْرِهِ الْعَامِلُونَ بِإِرَادَتِهِ الْفَائِزُونَ بِكَرَامَتِهِ اصْطَفَاكُمْ بِعِلْمِهِ وَ ارْتَضَاكُمْ لِغَيْبِهِ وَ اخْتَارَكُمْ لِسِرِّهِ وَ اجْتَبَاكُمْ بِقُدْرَتِهِ وَ أَعَزَّكُمْ بِهُدَاهُ وَ خَصَّكُمْ بِبُرْهَانِهِ وَ انْتَجَبَكُمْ لِنُورِهِ وَ أَيَّدَكُمْ بِرُوحِهِ وَ رَضِيَكُمْ خُلَفَاءَ فِى أَرْضِهِ وَ حُجَجا عَلَى بَرِيَّتِهِ وَ أَنْصَارا لِدِينِهِ وَ حَفَظَةً لِسِرِّهِ وَ خَزَنَةً لِعِلْمِهِ وَ مُسْتَوْدَعا لِحِكْمَتِهِ وَ تَرَاجِمَةً لِوَحْيِهِ وَ أَرْكَانا لِتَوْحِيدِهِ وَ شُهَدَاءَ عَلَى خَلْقِهِ وَ أَعْلاما لِعِبَادِهِ وَ مَنَارا فِى بِلادِهِ وَ أَدِلاءَ عَلَى صِرَاطِهِ عَصَمَكُمُ اللَّهُ مِنَ الزَّلَلِ وَ آمَنَكُمْ مِنَ الْفِتَنِ وَ طَهَّرَكُمْ مِنَ الدَّنَسِ وَ أَذْهَبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَكُمْ تَطْهِيرا فَعَظَّمْتُمْ جَلالَهُ وَ أَكْبَرْتُمْ شَأْنَهُ وَ مَجَّدْتُمْ كَرَمَهُ وَ أَدَمْتُمْ ذِكْرَهُ وَ وَكَّدْتُمْ مِيثَاقَهُ وَ أَحْكَمْتُمْ عَقْدَ طَاعَتِهِ وَ نَصَحْتُمْ لَهُ فِى السِّرِّ وَ الْعَلانِيَةِ وَ دَعَوْتُمْ إِلَى سَبِيلِهِ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ بَذَلْتُمْ أَنْفُسَكُمْ فِى مَرْضَاتِهِ وَ صَبَرْتُمْ عَلَى مَا أَصَابَكُمْ فِى جَنْبِهِ وَ أَقَمْتُمُ الصَّلاةَ وَ آتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَ أَمَرْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَيْتُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ جَاهَدْتُمْ فِى اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ حَتَّى أَعْلَنْتُمْ دَعْوَتَهُ وَ بَيَّنْتُمْ فَرَائِضَهُ وَ أَقَمْتُمْ حُدُودَهُ وَ نَشَرْتُمْ شَرَائِعَ أَحْكَامِهِ وَ سَنَنْتُمْ سُنَّتَهُ وَ صِرْتُمْ فِى ذَلِكَ مِنْهُ إِلَى الرِّضَا وَ سَلَّمْتُمْ لَهُ الْقَضَاءَ وَ صَدَّقْتُمْ مِنْ رُسُلِهِ مَنْ مَضَى فَالرَّاغِبُ عَنْكُمْ مَارِقٌ وَ اللازِمُ لَكُمْ لاحِقٌ وَ الْمُقَصِّرُ فِى حَقِّكُمْ زَاهِقٌ وَ الْحَقُّ مَعَكُمْ وَ فِيكُمْ وَ مِنْكُمْ وَ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ أَهْلُهُ وَ مَعْدِنُهُ وَ مِيرَاثُ النُّبُوَّةِ عِنْدَكُمْ وَ إِيَابُ الْخَلْقِ إِلَيْكُمْ وَ حِسَابُهُمْ عَلَيْكُمْ وَ فَصْلُ الْخِطَابِ عِنْدَكُمْ وَ آيَاتُ اللَّهِ لَدَيْكُمْ وَ عَزَائِمُهُ فِيكُمْ وَ نُورُهُ وَ بُرْهَانُهُ عِنْدَكُمْ وَ أَمْرُهُ إِلَيْكُمْ مَنْ وَالاكُمْ فَقَدْ وَالَى اللَّهَ وَ مَنْ عَادَاكُمْ فَقَدْ عَادَى اللَّهَ وَ مَنْ أَحَبَّكُمْ فَقَدْ أَحَبَّ اللَّهَ [وَ مَنْ أَبْغَضَكُمْ فَقَدْ أَبْغَضَ اللَّهَ] وَ مَنِ اعْتَصَمَ بِكُمْ فَقَدِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ أَنْتُمُ الصِّرَاطُ الْأَقْوَمُ وَ شُهَدَاءُ دَارِ الْفَنَاءِ وَ شُفَعَاءُ دَارِ الْبَقَاءِ وَ الرَّحْمَةُ الْمَوْصُولَةُ وَ الْآيَةُ الْمَخْزُونَةُ وَ الْأَمَانَةُ الْمَحْفُوظَةُ وَ الْبَابُ الْمُبْتَلَى بِهِ النَّاسُ مَنْ أَتَاكُمْ نَجَا وَ مَنْ لَمْ يَأْتِكُمْ هَلَكَ إِلَى اللَّهِ تَدْعُونَ وَ عَلَيْهِ تَدُلُّونَ وَ بِهِ تُؤْمِنُونَ وَ لَهُ تُسَلِّمُونَ وَ بِأَمْرِهِ تَعْمَلُونَ وَ إِلَى سَبِيلِهِ تُرْشِدُونَ وَ بِقَوْلِهِ تَحْكُمُونَ سَعِدَ مَنْ وَالاكُمْ وَ هَلَكَ مَنْ عَادَاكُمْ وَ خَابَ مَنْ جَحَدَكُمْ وَ ضَلَّ مَنْ فَارَقَكُمْ

وَ فَازَ مَنْ تَمَسَّكَ بِكُمْ وَ أَمِنَ مَنْ لَجَأَ إِلَيْكُمْ وَ سَلِمَ مَنْ صَدَّقَكُمْ وَ هُدِىَ مَنِ اعْتَصَمَ بِكُمْ مَنِ اتَّبَعَكُمْ فَالْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ مَنْ خَالَفَكُمْ فَالنَّارُ مَثْوَاهُ وَ مَنْ جَحَدَكُمْ كَافِرٌ وَ مَنْ حَارَبَكُمْ مُشْرِكٌ وَ مَنْ رَدَّ عَلَيْكُمْ فِى أَسْفَلِ دَرْكٍ مِنَ الْجَحِيمِ أَشْهَدُ أَنَّ هَذَا سَابِقٌ لَكُمْ فِيمَا مَضَى وَ جَارٍ لَكُمْ فِيمَا بَقِىَ وَ أَنَّ أَرْوَاحَكُمْ وَ نُورَكُمْ وَ طِينَتَكُمْ وَاحِدَةٌ طَابَتْ وَ طَهُرَتْ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ خَلَقَكُمُ اللَّهُ أَنْوَارا فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقِينَ حَتَّى مَنَّ عَلَيْنَا بِكُمْ فَجَعَلَكُمْ فِى بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَ جَعَلَ صَلاتَنَا عَلَيْكُمْ وَ مَا خَصَّنَا بِهِ مِنْ وِلايَتِكُمْ طِيبا لِخَلْقِنَا وَ طَهَارَةً لِأَنْفُسِنَا وَ تَزْكِيَةً لَنَا وَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِنَا فَكُنَّا عِنْدَهُ مُسَلِّمِينَ بِفَضْلِكُمْ وَ مَعْرُوفِينَ بِتَصْدِيقِنَا إِيَّاكُمْ فَبَلَغَ اللَّهُ بِكُمْ أَشْرَفَ مَحَلِّ الْمُكَرَّمِينَ وَ أَعْلَى مَنَازِلِ الْمُقَرَّبِينَ وَ أَرْفَعَ دَرَجَاتِ الْمُرْسَلِينَ حَيْثُ لا يَلْحَقُهُ لاحِقٌ وَ لا يَفُوقُهُ فَائِقٌ وَ لا يَسْبِقُهُ سَابِقٌ وَ لا يَطْمَعُ فِى إِدْرَاكِهِ طَامِعٌ حَتَّى لا يَبْقَى مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لا نَبِىٌّ مُرْسَلٌ وَ لا صِدِّيقٌ وَ لا شَهِيدٌ وَ لا عَالِمٌ وَ لا جَاهِلٌ وَ لا دَنِىٌّ وَ لا فَاضِلٌ وَ لا مُؤْمِنٌ صَالِحٌ وَ لا فَاجِرٌ طَالِحٌ وَ لا جَبَّارٌ عَنِيدٌ وَ لا شَيْطَانٌ مَرِيدٌ وَ لا خَلْقٌ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ شَهِيدٌ إِلا عَرَّفَهُمْ جَلالَةَ أَمْرِكُمْ وَ عِظَمَ خَطَرِكُمْ وَ كِبَرَ شَأْنِكُمْ وَ تَمَامَ نُورِكُمْ وَ صِدْقَ مَقَاعِدِكُمْ وَ ثَبَاتَ مَقَامِكُمْ وَ شَرَفَ مَحَلِّكُمْ وَ مَنْزِلَتِكُمْ عِنْدَهُ وَ كَرَامَتَكُمْ عَلَيْهِ وَ خَاصَّتَكُمْ لَدَيْهِ وَ قُرْبَ مَنْزِلَتِكُمْ مِنْهُ بِأَبِى أَنْتُمْ وَ أُمِّى وَ أَهْلِى وَ مَالِى وَ أُسْرَتِى أُشْهِدُ اللَّهَ وَ أُشْهِدُكُمْ أَنِّى مُؤْمِنٌ بِكُمْ وَ بِمَا آمَنْتُمْ بِهِ كَافِرٌ بِعَدُوِّكُمْ وَ بِمَا كَفَرْتُمْ بِهِ مُسْتَبْصِرٌ بِشَأْنِكُمْ وَ بِضَلالَةِ مَنْ خَالَفَكُمْ مُوَالٍ لَكُمْ وَ لِأَوْلِيَائِكُمْ مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِكُمْ وَ مُعَادٍ لَهُمْ سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ مُحَقِّقٌ لِمَا حَقَّقْتُمْ مُبْطِلٌ لِمَا أَبْطَلْتُمْ مُطِيعٌ لَكُمْ عَارِفٌ بِحَقِّكُمْ مُقِرٌّ بِفَضْلِكُمْ مُحْتَمِلٌ لِعِلْمِكُمْ مُحْتَجِبٌ بِذِمَّتِكُمْ مُعْتَرِفٌ بِكُمْ مُؤْمِنٌ بِإِيَابِكُمْ مُصَدِّقٌ بِرَجْعَتِكُمْ مُنْتَظِرٌ لِأَمْرِكُمْ مُرْتَقِبٌ لِدَوْلَتِكُمْ آخِذٌ بِقَوْلِكُمْ عَامِلٌ بِأَمْرِكُمْ مُسْتَجِيرٌ بِكُمْ زَائِرٌ لَكُمْ لائِذٌ عَائِذٌ بِقُبُورِكُمْ مُسْتَشْفِعٌ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِكُمْ وَ مُتَقَرِّبٌ بِكُمْ إِلَيْهِ وَ مُقَدِّمُكُمْ أَمَامَ طَلِبَتِى وَ حَوَائِجِى وَ إِرَادَتِى فِى كُلِّ أَحْوَالِى وَ أُمُورِى مُؤْمِنٌ بِسِرِّكُمْ وَ عَلانِيَتِكُمْ وَ شَاهِدِكُمْ وَ غَائِبِكُمْ وَ أَوَّلِكُمْ وَ آخِرِكُمْ وَ مُفَوِّضٌ فِى ذَلِكَ كُلِّهِ إِلَيْكُمْ وَ مُسَلِّمٌ فِيهِ مَعَكُمْ وَ قَلْبِى لَكُمْ مُسَلِّمٌ وَ رَأْيِى لَكُمْ تَبَعٌ وَ نُصْرَتِى لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتَّى يُحْيِىَ اللَّهُ تَعَالَى دِينَهُ بِكُمْ وَ يَرُدَّكُمْ فِى أَيَّامِهِ وَ يُظْهِرَكُمْ لِعَدْلِهِ وَ يُمَكِّنَكُمْ فِى أَرْضِهِ فَمَعَكُمْ مَعَكُمْ لا مَعَ غَيْرِكُمْ آمَنْتُ بِكُمْ وَ تَوَلَّيْتُ آخِرَكُمْ بِمَا تَوَلَّيْتُ بِهِ أَوَّلَكُمْ وَ بَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ أَعْدَائِكُمْ وَ مِنَ الْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ الشَّيَاطِينِ وَ حِزْبِهِمُ الظَّالِمِينَ لَكُمْ [وَ] الْجَاحِدِينَ لِحَقِّكُمْ وَ الْمَارِقِينَ مِنْ وِلايَتِكُمْ وَ الْغَاصِبِينَ لِإِرْثِكُمْ [وَ] الشَّاكِّينَ فِيكُمْ [وَ] الْمُنْحَرِفِينَ عَنْكُمْ وَ مِنْ كُلِّ وَلِيجَةٍ دُونَكُمْ وَ كُلِّ مُطَاعٍ سِوَاكُمْ وَ مِنَ الْأَئِمَّةِ الَّذِينَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ فَثَبَّتَنِىَ اللَّهُ أَبَدا مَا حَيِيتُ عَلَى مُوَالاتِكُمْ وَ مَحَبَّتِكُمْ وَ دِينِكُمْ وَ وَفَّقَنِى لِطَاعَتِكُمْ وَ رَزَقَنِى شَفَاعَتَكُمْ وَ جَعَلَنِى مِنْ خِيَارِ مَوَالِيكُمْ التَّابِعِينَ لِمَا دَعَوْتُمْ إِلَيْهِ وَ جَعَلَنِى مِمَّنْ يَقْتَصُّ آثَارَكُمْ وَ يَسْلُكُ سَبِيلَكُمْ وَ يَهْتَدِى بِهُدَاكُمْ وَ يُحْشَرُ فِى زُمْرَتِكُمْ وَ يَكِرُّ فِى رَجْعَتِكُمْ وَ يُمَلَّكُ فِى دَوْلَتِكُمْ وَ يُشَرَّفُ فِى عَافِيَتِكُمْ وَ يُمَكَّنُ فِى أَيَّامِكُمْ وَ تَقَرُّ عَيْنُهُ غَدا بِرُؤْيَتِكُمْ بِأَبِى أَنْتُمْ وَ أُمِّى وَ نَفْسِى وَ أَهْلِى وَ مَالِى مَنْ أَرَادَ اللَّهَ بَدَأَ بِكُمْ وَ مَنْ وَحَّدَهُ قَبِلَ عَنْكُمْ وَ مَنْ قَصَدَهُ تَوَجَّهَ بِكُمْ مَوَالِىَّ لا أُحْصِى ثَنَاءَكُمْ وَ لا أَبْلُغُ مِنَ الْمَدْحِ كُنْهَكُمْ وَ مِنَ الْوَصْفِ قَدْرَكُمْ وَ أَنْتُمْ نُورُ الْأَخْيَارِ وَ هُدَاةُ الْأَبْرَارِ وَ حُجَجُ الْجَبَّارِ بِكُمْ فَتَحَ اللَّهُ وَ بِكُمْ يَخْتِمُ (اللَّهُ) وَ بِكُمْ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ بِكُمْ يُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلا بِإِذْنِهِ وَ بِكُمْ يُنَفِّسُ الْهَمَّ وَ يَكْشِفُ الضُّرَّ وَ عِنْدَكُمْ مَا نَزَلَتْ بِهِ رُسُلُهُ وَ هَبَطَتْ بِهِ مَلائِكَتُهُ وَ إِلَى جَدِّكُمْ (و اگر زيارت امير المؤمنين عليه السلام باشد بجاى و إلى جدكم بگو) وَ إِلَى أَخِيكَ بُعِثَ الرُّوحُ الْأَمِينُ آتَاكُمُ اللَّهُ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدا مِنَ الْعَالَمِينَ طَأْطَأَ كُلُّ شَرِيفٍ لِشَرَفِكُمْ وَ بَخَعَ كُلُّ مُتَكَبِّرٍ لِطَاعَتِكُمْ وَ خَضَعَ كُلُّ جَبَّارٍ لِفَضْلِكُمْ وَ ذَلَّ كُلُّ شَىْءٍ لَكُمْ وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِكُمْ وَ فَازَ الْفَائِزُونَ بِوِلايَتِكُمْ بِكُمْ يُسْلَكُ إِلَى الرِّضْوَانِ وَ عَلَى مَنْ جَحَدَ وِلايَتَكُمْ غَضَبُ الرَّحْمَنِ بِأَبِى أَنْتُمْ وَ أُمِّى وَ نَفْسِى وَ أَهْلِى وَ مَالِى ذِكْرُكُمْ فِى الذَّاكِرِينَ وَ أَسْمَاؤُكُمْ فِى الْأَسْمَاءِ وَ أَجْسَادُكُمْ فِى الْأَجْسَادِ وَ أَرْوَاحُكُمْ فِى الْأَرْوَاحِ وَ أَنْفُسُكُمْ فِى النُّفُوسِ وَ آثَارُكُمْ فِى الْآثَارِ وَ قُبُورُكُمْ فِى الْقُبُورِ فَمَا أَحْلَى أَسْمَاءَكُمْ وَ أَكْرَمَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَعْظَمَ شَأْنَكُمْ وَ أَجَلَّ خَطَرَكُمْ وَ أَوْفَى عَهْدَكُمْ (وَ أَصْدَقَ وَعْدَكُمْ) كَلامُكُمْ نُورٌ وَ أَمْرُكُمْ رُشْدٌ وَ وَصِيَّتُكُمُ التَّقْوَى وَ فِعْلُكُمُ الْخَيْرُ وَ عَادَتُكُمُ الْإِحْسَانُ وَ سَجِيَّتُكُمُ الْكَرَمُ وَ شَأْنُكُمُ الْحَقُّ وَ الصِّدْقُ وَ الرِّفْقُ وَ قَوْلُكُمْ حُكْمٌ وَ حَتْمٌ وَ رَأْيُكُمْ عِلْمٌ وَ حِلْمٌ وَ حَزْمٌ إِنْ ذُكِرَ الْخَيْرُ كُنْتُمْ أَوَّلَهُ وَ أَصْلَهُ وَ فَرْعَهُ وَ مَعْدِنَهُ وَ مَأْوَاهُ وَ مُنْتَهَاهُ بِأَبِى أَنْتُمْ وَ أُمِّى وَ نَفْسِى كَيْفَ أَصِفُ حُسْنَ ثَنَائِكُمْ وَ أُحْصِى جَمِيلَ بَلائِكُمْ وَ بِكُمْ أَخْرَجَنَا اللَّهُ مِنَ الذُّلِّ وَ فَرَّجَ عَنَّا غَمَرَاتِ الْكُرُوبِ وَ أَنْقَذَنَا مِنْ شَفَا جُرُفِ الْهَلَكَاتِ وَ مِنَ النَّارِ بِأَبِى أَنْتُمْ وَ أُمِّى وَ نَفْسِى بِمُوَالاتِكُمْ عَلَّمَنَا اللَّهُ مَعَالِمَ دِينِنَا وَ أَصْلَحَ مَا كَانَ فَسَدَ مِنْ دُنْيَانَا وَ بِمُوَالاتِكُمْ تَمَّتِ الْكَلِمَةُ وَ عَظُمَتِ النِّعْمَةُ وَ ائْتَلَفَتِ الْفُرْقَةُ وَ بِمُوَالاتِكُمْ تُقْبَلُ الطَّاعَةُ الْمُفْتَرَضَةُ وَ لَكُمُ الْمَوَدَّةُ الْوَاجِبَةُ وَ الدَّرَجَاتُ الرَّفِيعَةُ وَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ وَ الْمَكَانُ الْمَعْلُومُ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْجَاهُ الْعَظِيمُ وَ الشَّأْنُ الْكَبِيرُ وَ الشَّفَاعَةُ الْمَقْبُولَةُ رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ رَبَّنَا لا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَ هَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولا يَا وَلِىَّ اللَّهِ إِنَّ بَيْنِى وَ بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذُنُوبا لا يَأْتِى عَلَيْهَا إِلا رِضَاكُمْ فَبِحَقِّ مَنِ ائْتَمَنَكُمْ عَلَى سِرِّهِ وَ اسْتَرْعَاكُمْ أَمْرَ خَلْقِهِ وَ قَرَنَ طَاعَتَكُمْ بِطَاعَتِهِ لَمَّا اسْتَوْهَبْتُمْ ذُنُوبِى وَ كُنْتُمْ شُفَعَائِى فَإِنِّى لَكُمْ مُطِيعٌ مَنْ أَطَاعَكُمْ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ مَنْ عَصَاكُمْ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَ مَنْ أَحَبَّكُمْ فَقَدْ أَحَبَّ اللَّهَ وَ مَنْ أَبْغَضَكُمْ فَقَدْ أَبْغَضَ اللَّهَ اللَّهُمَّ إِنِّى لَوْ وَجَدْتُ شُفَعَاءَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ مِنْ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ الْأَخْيَارِ الْأَئِمَّةِ الْأَبْرَارِ لَجَعَلْتُهُمْ شُفَعَائِى فَبِحَقِّهِمُ الَّذِى أَوْجَبْتَ لَهُمْ عَلَيْكَ أَسْأَلُكَ أَنْ تُدْخِلَنِى فِى جُمْلَةِ الْعَارِفِينَ بِهِمْ وَ بِحَقِّهِمْ وَ فِى زُمْرَةِ الْمَرْحُومِينَ بِشَفَاعَتِهِمْ إِنَّكَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ سَلَّمَ (تَسْلِيما) كَثِيرا وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ .

مفاتيح الجنان

00000000000000000000000

زيارت جامعه صغيره

0000000000

اين زيارت در كتب كافى، تهذيب و كامل الزيارات از امام رضا(عليه السلام) نقل شده است، و در تمام زيارتگاه هاى انبياء و ائمّه و اوصياء(عليهم السلام) خوانده مى شود:

«اَلسَّلامُ عَلى اَوْلِياءِ اللهِ وَاَصْفِياءِهِ، اَلسَّلامُ عَلى اُمَناءِ اللهِ وَاَحِبّاءِهِ، اَلسَّلامُ عَلى اَ نْصارِ اللهِ وَخُلَفاءِهِ، اَلسَّلامُ عَلى مَحالِّ مَعْرِفَةِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى مَساكِنِ ذِكْرِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلى مُظهِرياَمْرِ اللهِ وَنَهْيِهِ، اَلسَّلامُ عَلَى الدُّعاةِ اِلَى اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَى الْمُسْتَقِرِّينَ فيمَرْضاتِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَى الْمُخْلَصِينَ فيطاعَةِ اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَى الاَْدِلاّءِ عَلَى اللهِ، اَلسَّلامُ عَلَى الَّذِينَ مَنْ والاهُمْ فَقَدْ والَى اللهَ، وَمَنْ عاداهُمْ فَقَدْ عادَى اللهَ، وَمَنْ عَرَفَهُمْ فَقَدْ عَرَفَ اللهَ، وَمَنْ جَهِلَهُمْ فَقَدْ جَهِلَ اللهَ، وَمَنِ اعْتَصَمَ بِهِمْ فَقَدِ اعْتَصَمَ بِاللهِ، وَمَنْ تَخَلّى مِنْهُمْ فَقَدْ تَخَلّى مِنَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ، وَاُشْهِدُ اللهَ اَنّيسِلْمٌ لِمَنْ سالَمْتُمْ، وَحَرْبٌ لِمَنْ حارَبْتُمْ، مُؤْمِنٌ بِسِرِّكُمْ وَعَلانِيَتِكُمْ، مُفَوِّضٌ فيذلِكَ كُلِّهِ اِلَيْكُمْ، لَعَنَ اللهُ عَدُوَّ آلِ مُحَمَّد مِنَ الْجِنِّ وَالاِْنْسِ، وَاَبْرَءُ اِلَى اللهِ مِنْهُمْ، وَصَلَّى اللهُ عَلى مُحَمَّد وَآلِهِ».

مفاتيح الجنان

000000000000000000000

زيارت به نيابت

0000000000

چون كسى خواهد كه به نيابت ديگرى زيارت كند بگويد اللَّهُمَّ إِنَّ فُلانَ بْنَ فُلانٍ (وبجاي اين كلمه نام طرف رابگويد) أَوْفَدَنِي إِلَى مَوَالِيهِ وَ مَوَالِيَّ لِأَزُورَ عَنْهُ رَجَاءً لِجَزِيلِ الثَّوَابِ وَ فِرَارا مِنْ سُوءِ الْحِسَابِ اللَّهُمَّ إِنَّهُ يَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِأَوْلِيَائِهِ الدَّالِّينَ عَلَيْكَ فِي غُفْرَانِكَ ذُنُوبَهُ وَ حَطِّ سَيِّئَاتِهِ وَ يَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِهِمْ عِنْدَ مَشْهَدِ إِمَامِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ اللَّهُمَّ فَتَقَبَّلْ مِنْهُ وَ اقْبَلْ شَفَاعَةَ أَوْلِيَائِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فِيهِ اللَّهُمَّ جَازِهِ عَلَى حُسْنِ نِيَّتِهِ وَ صَحِيحِ عَقِيدَتِهِ وَ صِحَّةِ مُوَالاتِهِ أَحْسَنَ مَا جَازَيْتَ أَحَدا مِنْ عَبِيدِكَ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَدِمْ لَهُ مَا خَوَّلْتَهُ وَ اسْتَعْمِلْهُ صَالِحا فِيمَا آتَيْتَهُ وَ لا تَجْعَلْنِي آخِرَ وَافِدٍ لَهُ يُوفِدُهُ اللَّهُمَّ أَعْتِقْ رَقَبَتَهُ مِنَ النَّارِ وَ أَوْسِعْ عَلَيْهِ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلالِ الطَّيِّبِ وَ اجْعَلْهُ مِنْ رُفَقَاءِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَارِكْ لَهُ فِي وُلْدِهِ وَ مَالِهِ وَ أَهْلِهِ وَ مَا مَلَكَتْ يَمِينُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ حُلْ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ مَعَاصِيكَ حَتَّى لا يَعْصِيَكَ وَ أَعِنْهُ عَلَى طَاعَتِكَ وَ طَاعَةِ أَوْلِيَائِكَ حَتَّى لا تَفْقِدَهُ حَيْثُ أَمَرْتَهُ وَ لا تَرَاهُ حَيْثُ نَهَيْتَهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لَهُ وَ ارْحَمْهُ وَ اعْفُ عَنْهُ وَ عَنْ جَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَعِذْهُ مِنْ هَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ سُوءِ الْمُنْقَلَبِ وَ مِنْ ظُلْمَةِ الْقَبْرِ وَ وَحْشَتِهِ وَ مِنْ مَوَاقِفِ الْخِزْيِ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلْ جَائِزَتَهُ فِي مَوْقِفِي هَذَا غُفْرَانَكَ وَ تُحْفَتَهُ فِي مَقَامِي هَذَا عِنْدَ إِمَامِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ أَنْ تُقِيلَ عَثْرَتَهُ وَ تَقْبَلَ مَعْذِرَتَهُ وَ تَتَجَاوَزَ عَنْ خَطِيئَتِهِ وَ تَجْعَلَ التَّقْوَى زَادَهُ وَ مَا عِنْدَكَ خَيْرا لَهُ فِي مَعَادِهِ وَ تَحْشُرَهُ فِي زُمْرَةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ تَغْفِرَ لَهُ وَ لِوَالِدَيْهِ فَإِنَّكَ خَيْرُ مَرْغُوبٍ إِلَيْهِ وَ أَكْرَمُ مَسْئُولٍ اعْتَمَدَ الْعِبَادُ عَلَيْهِ اللَّهُمَّ وَ لِكُلِّ مُوفِدٍ جَائِزَةٌ وَ لِكُلِّ زَائِرٍ كَرَامَةٌ فَاجْعَلْ جَائِزَتَهُ فِي مَوْقِفِي هَذَا غُفْرَانَكَ وَ الْجَنَّةَ لَهُ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ اللَّهُمَّ وَ أَنَا عَبْدُكَ الْخَاطِئُ الْمُذْنِبُ الْمُقِرُّ بِذُنُوبِهِ فَأَسْأَلُكَ يَا اللَّهُ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَنْ لا تَحْرِمَنِي بَعْدَ ذَلِكَ الْأَجْرَ وَ الثَّوَابَ مِنْ فَضْلِ عَطَائِكَ وَ كَرَمِ تَفَضُّلِكَ پس برود به نزد ضريح مقدس و دستها را بسوى آسمان بلند كند رو به قبله و بگويد يَا مَوْلايَ يَا إِمَامِي عَبْدُكَ فُلانُ بْنُ فُلانٍ أَوْفَدَنِي زَائِرا لِمَشْهَدِكَ يَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِذَلِكَ وَ إِلَى رَسُولِهِ وَ إِلَيْكَ يَرْجُو بِذَلِكَ فَكَاكَ رَقَبَتِهِ مِنَ النَّارِ مِنَ الْعُقُوبَةِ فَاغْفِرْ لَهُ وَ لِجَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ يَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ الْحَلِيمُ الْكَرِيمُ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَسْتَجِيبَ لِي فِيهِ وَ فِي جَمِيعِ إِخْوَانِي وَ أَخَوَاتِي وَ وَلَدِي وَ أَهْلِي بِجُودِكَ وَ كَرَمِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .

مفاتيح الجنان

0000000000000000000

زيارت عاشوراء معروفه

0000000000

السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (السَّلامُ عَلَيْكَ يَا خِيَرَةَ اللَّهِ وَ ابْنَ خِيَرَتِهِ) السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ ابْنَ سَيِّدِ الْوَصِيِّينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ فَاطِمَةَ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ثَارَ اللَّهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ وَ الْوِتْرَ الْمَوْتُورَ السَّلامُ عَلَيْكَ وَ عَلَى الْأَرْوَاحِ الَّتِى حَلَّتْ بِفِنَائِكَ عَلَيْكُمْ مِنِّى جَمِيعا سَلامُ اللَّهِ أَبَدا مَا بَقِيتُ وَ بَقِىَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ عَظُمَتِ الرَّزِيَّةُ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتِ الْمُصِيبَةُ بِكَ عَلَيْنَا وَ عَلَى جَمِيعِ أَهْلِ الْإِسْلامِ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتْ مُصِيبَتُكَ فِى السَّمَاوَاتِ عَلَى جَمِيعِ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ فَلَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً أَسَّسَتْ أَسَاسَ الظُّلْمِ وَ الْجَوْرِ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ لَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً دَفَعَتْكُمْ عَنْ مَقَامِكُمْ وَ أَزَالَتْكُمْ عَنْ مَرَاتِبِكُمُ الَّتِى رَتَّبَكُمُ اللَّهُ فِيهَا وَ لَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً قَتَلَتْكُمْ وَ لَعَنَ اللَّهُ الْمُمَهِّدِينَ لَهُمْ بِالتَّمْكِينِ مِنْ قِتَالِكُمْ بَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَيْكُمْ مِنْهُمْ وَ (مِنْ) أَشْيَاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ وَ أَوْلِيَائِهِمْ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّى سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ لَعَنَ اللَّهُ آلَ زِيَادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ وَ لَعَنَ اللَّهُ بَنِى أُمَيَّةَ قَاطِبَةً وَ لَعَنَ اللَّهُ ابْنَ مَرْجَانَةَ وَ لَعَنَ اللَّهُ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ لَعَنَ اللَّهُ شِمْرا وَ لَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً أَسْرَجَتْ وَ أَلْجَمَتْ وَ تَنَقَّبَتْ لِقِتَالِكَ بِأَبِى أَنْتَ وَ أُمِّى لَقَدْ عَظُمَ مُصَابِى بِكَ فَأَسْأَلُ اللَّهَ الَّذِى أَكْرَمَ مَقَامَكَ وَ أَكْرَمَنِى (بِكَ) أَنْ يَرْزُقَنِى طَلَبَ ثَارِكَ مَعَ إِمَامٍ مَنْصُورٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِى عِنْدَكَ وَجِيها بِالْحُسَيْنِ عليه السلام فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَى رَسُولِهِ وَ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِلَى فَاطِمَةَ وَ إِلَى الْحَسَنِ وَ إِلَيْكَ بِمُوَالاتِكَ وَ بِالْبَرَاءَةِ مِمَّنْ أَسَّسَ أَسَاسَ ذَلِكَ وَ بَنَى عَلَيْهِ بُنْيَانَهُ وَ جَرَى فِى ظُلْمِهِ وَ جَوْرِهِ عَلَيْكُمْ وَ عَلَى أَشْيَاعِكُمْ بَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَيْكُمْ مِنْهُمْ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ إِلَيْكُمْ بِمُوَالاتِكُمْ وَ مُوَالاةِ وَلِيِّكُمْ وَ بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِكُمْ وَ النَّاصِبِينَ لَكُمُ الْحَرْبَ وَ بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَشْيَاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ إِنِّى سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ وَ وَلِىٌّ لِمَنْ وَالاكُمْ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاكُمْ فَأَسْأَلُ اللَّهَ الَّذِى أَكْرَمَنِى بِمَعْرِفَتِكُمْ وَ مَعْرِفَةِ أَوْلِيَائِكُمْ وَ رَزَقَنِى الْبَرَاءَةَ مِنْ أَعْدَائِكُمْ أَنْ يَجْعَلَنِى مَعَكُمْ فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَنْ يُثَبِّتَ لِى عِنْدَكُمْ قَدَمَ صِدْقٍ فِى الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَسْأَلُهُ أَنْ يُبَلِّغَنِى الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَنْ يَرْزُقَنِى طَلَبَ ثَارِى مَعَ إِمَامٍ هُدًى ظَاهِرٍ نَاطِقٍ بِالْحَقِّ مِنْكُمْ وَ أَسْأَلُ اللَّهَ بِحَقِّكُمْ وَ بِالشَّأْنِ الَّذِى لَكُمْ عِنْدَهُ أَنْ يُعْطِيَنِى بِمُصَابِى بِكُمْ أَفْضَلَ مَا يُعْطِى مُصَابا بِمُصِيبَتِهِ مُصِيبَةً مَا أَعْظَمَهَا وَ أَعْظَمَ رَزِيَّتَهَا فِى الْإِسْلامِ وَ فِى جَمِيعِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِى فِى مَقَامِى هَذَا مِمَّنْ تَنَالُهُ مِنْكَ صَلَوَاتٌ وَ رَحْمَةٌ وَ مَغْفِرَةٌ اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْيَاىَ مَحْيَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَاتِى مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ تَبَرَّكَتْ بِهِ بَنُو أُمَيَّةَ وَ ابْنُ آكِلَةِ الْأَكْبَادِ اللَّعِينُ ابْنُ اللَّعِينِ عَلَى (لِسَانِكَ) وَ لِسَانِ نَبِيِّكَ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فِى كُلِّ مَوْطِنٍ وَ مَوْقِفٍ وَقَفَ فِيهِ نَبِيُّكَ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) اللَّهُمَّ الْعَنْ أَبَا سُفْيَانَ وَ مُعَاوِيَةَ وَ يَزِيدَ بْنَ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ مِنْكَ اللَّعْنَةُ أَبَدَ الْآبِدِينَ وَ هَذَا يَوْمٌ فَرِحَتْ بِهِ آلُ زِيَادٍ وَ آلُ مَرْوَانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَيْنَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اللَّهُمَّ فَضَاعِفْ عَلَيْهِمُ اللَّعْنَ مِنْكَ وَ الْعَذَابَ اللَّهُمَّ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ فِى هَذَا الْيَوْمِ وَ فِى مَوْقِفِى هَذَا وَ أَيَّامِ حَيَاتِى بِالْبَرَاءَةِ مِنْهُمْ وَ اللَّعْنَةِ عَلَيْهِمْ وَ بِالْمُوَالاةِ لِنَبِيِّكَ وَ آلِ نَبِيِّكَ (عَلَيْهِ وَ) عَلَيْهِمُ السَّلامُ . پس مىگويى صد مرتبه : اللَّهُمَّ الْعَنْ أَوَّلَ ظَالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ آخِرَ تَابِعٍ لَهُ عَلَى ذَلِكَ اللَّهُمَّ الْعَنِ الْعِصَابَةَ الَّتِى جَاهَدَتِ الْحُسَيْنَ وَ شَايَعَتْ وَ بَايَعَتْ وَ تَابَعَتْ عَلَى قَتْلِهِ اللَّهُمَّ الْعَنْهُمْ جَمِيعا . پس مىگويى صد مرتبه : السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ وَ عَلَى الْأَرْوَاحِ الَّتِى حَلَّتْ بِفِنَائِكَ عَلَيْكَ مِنِّى سَلامُ اللَّهِ أَبَدا مَا بَقِيتُ وَ بَقِىَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ وَ لا جَعَلَهُ اللَّهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنِّى لِزِيَارَتِكُمْ السَّلامُ عَلَى الْحُسَيْنِ وَ عَلَى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ (وَ عَلَى أَوْلادِ الْحُسَيْنِ) وَ عَلَى أَصْحَابِ الْحُسَيْنِ . پس مىگويى : اللَّهُمَّ خُصَّ أَنْتَ أَوَّلَ ظَالِمٍ بِاللَّعْنِ مِنِّى وَ ابْدَأْ بِهِ أَوَّلا ثُمَّ الثَّانِىَ وَ الثَّالِثَ وَ الرَّابِعَ اللَّهُمَّ الْعَنْ يَزِيدَ خَامِسا وَ الْعَنْ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ وَ ابْنَ مَرْجَانَةَ وَ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ شِمْرا وَ آلَ أَبِى سُفْيَانَ وَ آلَ زِيَادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ . پس به سجده مىروى و مىگويى : اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْدَ الشَّاكِرِينَ لَكَ عَلَى مُصَابِهِمْ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى عَظِيمِ رَزِيَّتِى اللَّهُمَّ ارْزُقْنِى شَفَاعَةَ الْحُسَيْنِ يَوْمَ الْوُرُودِ وَ ثَبِّتْ لِى قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَكَ مَعَ الْحُسَيْنِ وَ أَصْحَابِ الْحُسَيْنِ الَّذِينَ بَذَلُوا مُهَجَهُمْ دُونَ الْحُسَيْنِ عليه السلام

مفاتيح الجنان

00000000000000000000000

دعاهاي حضرت مهدي(عج)

0000000000

اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ فِى هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِى كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّا وَ حَافِظا وَ قَائِدا وَ نَاصِرا وَ دَلِيلا وَ عَيْنا حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعا وَ تُمَتِّعَهُ فِيهَا طَوِيلا .

دعاي حضرت صاحب الامرعج به شخص محبوس

0000000000

كفعمى در بلد الامين فرموده: اين دعاى حضرت صاحب الامر عليه السلام است كه تعليم فرمود آن را به شخصى كه محبوس بود پس خلاص شد إِلَهِى عَظُمَ الْبَلاءُ وَ بَرِحَ الْخَفَاءُ وَ انْكَشَفَ الْغِطَاءُ وَ انْقَطَعَ الرَّجَاءُ وَ ضَاقَتِ الْأَرْضُ وَ مُنِعَتِ السَّمَاءُ وَ أَنْتَ الْمُسْتَعَانُ وَ إِلَيْكَ الْمُشْتَكَى وَ عَلَيْكَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَ الرَّخَاءِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أُولِى الْأَمْرِ الَّذِينَ فَرَضْتَ عَلَيْنَا طَاعَتَهُمْ وَ عَرَّفْتَنَا بِذَلِكَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنَّا بِحَقِّهِمْ فَرَجا عَاجِلا قَرِيبا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ يَا مُحَمَّدُ يَا عَلِىُّ يَا عَلِىُّ يَا مُحَمَّدُ اكْفِيَانِى فَإِنَّكُمَا كَافِيَانِ وَ انْصُرَانِى فَإِنَّكُمَا نَاصِرَانِ يَا مَوْلانَا يَا صَاحِبَ الزَّمَانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ أَدْرِكْنِى أَدْرِكْنِى أَدْرِكْنِى السَّاعَةَ السَّاعَةَ السَّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ .

0000000000

دعاي حضرت مهدي صلوات الله عليه

0000000000

و نيز كفعمى در مصباح فرموده: اين دعاى حضرت مهدى صلوات الله عليه است : اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا تَوْفِيقَ الطَّاعَةِ وَ بُعْدَ الْمَعْصِيَةِ وَ صِدْقَ النِّيَّةِ وَ عِرْفَانَ الْحُرْمَةِ وَ أَكْرِمْنَا بِالهُدَى وَ الاسْتِقَامَةِ وَ سَدِّدْ أَلْسِنَتَنَا بِالصَّوَابِ وَ الْحِكْمَةِ وَ امْلَأْ قُلُوبَنَا بِالْعِلْمِ وَ الْمَعْرِفَةِ وَ طَهِّرْ بُطُونَنَا مِنَ الْحَرَامِ وَ الشُّبْهَةِ وَ اكْفُفْ أَيْدِيَنَا عَنِ الظُّلْمِ وَ السِّرْقَةِ وَ اغْضُضْ أَبْصَارَنَا عَنِ الْفُجُورِ وَ الْخِيَانَةِ وَ اسْدُدْ أَسْمَاعَنَا عَنِ اللَّغْوِ وَ الْغِيبَةِ وَ تَفَضَّلْ عَلَى عُلَمَائِنَا بِالزُّهْدِ وَ النَّصِيحَةِ وَ عَلَى الْمُتَعَلِّمِينَ بِالْجُهْدِ وَ الرَّغْبَةِ وَ عَلَى الْمُسْتَمِعِينَ بِالاتِّبَاعِ وَ الْمَوْعِظَةِ وَ عَلَى مَرْضَى الْمُسْلِمِينَ بِالشِّفَاءِ وَ الرَّاحَةِ وَ عَلَى مَوْتَاهُمْ بِالرَّأْفَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ عَلَى مَشَايِخِنَا بِالْوَقَارِ وَ السَّكِينَةِ وَ عَلَى الشَّبَابِ بِالْإِنَابَةِ وَ التَّوْبَةِ وَ عَلَى النِّسَاءِ بِالْحَيَاءِ وَ الْعِفَّةِ وَ عَلَى الْأَغْنِيَاءِ بِالتَّوَاضُعِ وَ السَّعَةِ وَ عَلَى الْفُقَرَاءِ بِالصَّبْرِ وَ الْقَنَاعَةِ وَ عَلَى الْغُزَاةِ بِالنَّصْرِ وَ الْغَلَبَةِ وَ عَلَى الْأُسَرَاءِ بِالْخَلاصِ وَ الرَّاحَةِ وَ عَلَى الْأُمَرَاءِ بِالْعَدْلِ وَ الشَّفَقَةِ وَ عَلَى الرَّعِيَّةِ بِالْإِنْصَافِ وَ حُسْنِ السِّيرَةِ وَ بَارِكْ لِلْحُجَّاجِ وَ الزُّوَّارِ فِى الزَّادِ وَ النَّفَقَةِ وَ اقْضِ مَا أَوْجَبْتَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْحَجِّ وَ الْعُمْرَةِ بِفَضْلِكَ وَ رَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .

0000000000

دعاي حضرت حجة عجل الله نعالي فرجه

0000000000

در مهج ذكر شده كه: اين دعاى حضرت حجت عليه السلام است : إِلَهِى بِحَقِّ مَنْ نَاجَاكَ وَ بِحَقِّ مَنْ دَعَاكَ فِى الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَفَضَّلْ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالْغَنَاءِ وَ الثَّرْوَةِ وَ عَلَى مَرْضَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالشِّفَاءِ وَ الصِّحَّةِ وَ عَلَى أَحْيَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِاللُّطْفِ وَ (الْكَرَامَةِ) وَ عَلَى أَمْوَاتِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالْمَغْفِرَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ عَلَى غُرَبَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ بِالرَّدِّ إِلَى أَوْطَانِهِمْ سَالِمِينَ غَانِمِينَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ .

0000000000

دعاي استغاثه به حضرت صاحب الزّمان عج

سيد على خان در كلم طيب فرموده: اين استغاثهاى است به حضرت صاحب الزمان صلوات الله عليه هر جا كه باشى دو ركعت نماز بحمد و هر سوره كه خواهى بگزار پس رو به قبله زير آسمان بايست و بگو سَلامُ اللَّهِ الْكَامِلُ التَّامُّ الشَّامِلُ الْعَامُّ وَ صَلَوَاتُهُ الدَّائِمَةُ وَ بَرَكَاتُهُ الْقَائِمَةُ التَّامَّةُ عَلَى حُجَّةِ اللَّهِ وَ وَلِيِّهِ فِى أَرْضِهِ وَ بِلادِهِ وَ خَلِيفَتِهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ عِبَادِهِ وَ سُلالَةِ النُّبُوَّةِ وَ بَقِيَّةِ الْعِتْرَةِ وَ الصَّفْوَةِ صَاحِبِ الزَّمَانِ وَ مُظْهِرِ الْإِيمَانِ وَ مُلَقِّنِ [مُعْلِنِ] أَحْكَامِ الْقُرْآنِ وَ مُطَهِّرِ الْأَرْضِ وَ نَاشِرِ الْعَدْلِ فِى الطُّولِ وَ الْعَرْضِ وَ الْحُجَّةِ الْقَائِمِ الْمَهْدِىِّ الْإِمَامِ الْمُنْتَظَرِ الْمَرْضِىِّ [الْمُرْتَضَى] وَ ابْنِ الْأَئِمَّةِ الطَّاهِرِينَ الْوَصِىِّ ابْنِ الْأَوْصِيَاءِ الْمَرْضِيِّينَ الْهَادِى الْمَعْصُومِ ابْنِ الْأَئِمَّةِ الْهُدَاةِ الْمَعْصُومِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُعِزَّ الْمُؤْمِنِينَ الْمُسْتَضْعَفِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مُذِلَّ الْكَافِرِينَ الْمُتَكَبِّرِينَ الظَّالِمِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلاىَ يَا صَاحِبَ الزَّمَانِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ الْأَئِمَّةِ الْحُجَجِ الْمَعْصُومِينَ وَ الْإِمَامِ عَلَى الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلاىَ سَلامَ مُخْلِصٍ لَكَ فِى الْوِلايَةِ أَشْهَدُ أَنَّكَ الْإِمَامُ الْمَهْدِىُّ قَوْلا وَ فِعْلا وَ أَنْتَ الَّذِى تَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطا وَ عَدْلا بَعْدَ مَا مُلِئَتْ ظُلْما وَ جَوْرا فَعَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَكَ وَ سَهَّلَ مَخْرَجَكَ وَ قَرَّبَ زَمَانَكَ وَ كَثَّرَ أَنْصَارَكَ وَ أَعْوَانَكَ وَ أَنْجَزَ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَهُوَ أَصْدَقُ الْقَائِلِينَ وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِى الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ يَا مَوْلاىَ يَا صَاحِبَ الزَّمَانِ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ حَاجَتِى كَذَا وَ كَذَا و بجاى كذا و كذا حاجات خود را ذكر كند فَاشْفَعْ لِى فِى نَجَاحِهَا فَقَدْ تَوَجَّهْتُ إِلَيْكَ بِحَاجَتِى لِعِلْمِى أَنَّ لَكَ عِنْدَ اللَّهِ شَفَاعَةً مَقْبُولَةً وَ مَقَاما مَحْمُودا فَبِحَقِّ مَنِ اخْتَصَّكُمْ بِأَمْرِهِ وَ ارْتَضَاكُمْ لِسِرِّهِ وَ بِالشَّأْنِ الَّذِى لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ سَلِ اللَّهَ تَعَالَى فِى نُجْحِ طَلِبَتِى وَ إِجَابَةِ دَعْوَتِى وَ كَشْفِ كُرْبَتِى. و بخواه هر چه خواهى كه برآورده ميشود إن شاء الله تعالى مؤلف گويد كه بهتر آن است كه در ركعت اول نماز اين استغاثه بعد از حمد سوره إنا فتحنا بخواند و در ركعت دوم إذا جاء نصر الله

مفاتيح الجنان

00000000000000000000000

زيارت آل ياسين

0000000000

سَلامٌ عَلَى آلِ يس السَّلامُ عَلَيْكَ يَا دَاعِىَ اللَّهِ وَ رَبَّانِىَّ آيَاتِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا بَابَ اللَّهِ وَ دَيَّانَ دِينِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا خَلِيفَةَ اللَّهِ وَ نَاصِرَ حَقِّهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِيلَ إِرَادَتِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا تَالِىَ كِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ السَّلامُ عَلَيْكَ فِى آنَاءِ لَيْلِكَ وَ أَطْرَافِ نَهَارِكَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مِيثَاقَ اللَّهِ الَّذِى أَخَذَهُ وَ وَكَّدَهُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِى ضَمِنَهُ السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ وَعْدا غَيْرَ مَكْذُوبٍ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تَقُومُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تَقْعُدُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تَقْرَأُ وَ تُبَيِّنُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تُصَلِّى وَ تَقْنُتُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تَرْكَعُ وَ تَسْجُدُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تُهَلِّلُ وَ تُكَبِّرُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تَحْمَدُ وَ تَسْتَغْفِرُ السَّلامُ عَلَيْكَ حِينَ تُصْبِحُ وَ تُمْسِى السَّلامُ عَلَيْكَ فِى اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَ النَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْإِمَامُ الْمَأْمُونُ السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْمُقَدَّمُ الْمَأْمُولُ السَّلامُ عَلَيْكَ بِجَوَامِعِ السَّلامِ أُشْهِدُكَ يَا مَوْلاىَ أَنِّى أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ لا حَبِيبَ إِلا هُوَ وَ أَهْلُهُ وَ أُشْهِدُكَ يَا مَوْلاىَ أَنَّ عَلِيّا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ حُجَّتُهُ وَ الْحُسَيْنَ حُجَّتُهُ وَ عَلِىَّ بْنَ الْحُسَيْنِ حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِىٍّ حُجَّتُهُ وَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ حُجَّتُهُ وَ عَلِىَّ بْنَ مُوسَى حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِىٍّ حُجَّتُهُ وَ عَلِىَّ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِىٍّ حُجَّتُهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّكَ حُجَّةُ اللَّهِ أَنْتُمْ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ أَنَّ رَجْعَتَكُمْ حَقٌّ لا رَيْبَ فِيهَا يَوْمَ لا يَنْفَعُ نَفْسا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِى إِيمَانِهَا خَيْرا وَ أَنَّ الْمَوْتَ حَقٌّ وَ أَنَّ نَاكِرا وَ نَكِيرا حَقٌّ وَ أَشْهَدُ أَنَّ النَّشْرَ حَقٌّ وَ الْبَعْثَ حَقٌّ وَ أَنَّ الصِّرَاطَ حَقٌّ وَ الْمِرْصَادَ حَقٌّ وَ الْمِيزَانَ حَقٌّ وَ الْحَشْرَ حَقٌّ وَ الْحِسَابَ حَقٌّ وَ الْجَنَّةَ وَ النَّارَ حَقٌّ وَ الْوَعْدَ وَ الْوَعِيدَ بِهِمَا حَقٌّ يَا مَوْلاىَ شَقِىَ مَنْ خَالَفَكُمْ وَ سَعِدَ مَنْ أَطَاعَكُمْ فَاشْهَدْ عَلَى مَا أَشْهَدْتُكَ عَلَيْهِ وَ أَنَا وَلِىٌّ لَكَ بَرِىءٌ مِنْ عَدُوِّكَ فَالْحَقُّ مَا رَضِيتُمُوهُ وَ الْبَاطِلُ مَا أَسْخَطْتُمُوهُ وَ الْمَعْرُوفُ مَا أَمَرْتُمْ بِهِ وَ الْمُنْكَرُ مَا نَهَيْتُمْ عَنْهُ فَنَفْسِى مُؤْمِنَةٌ بِاللَّهِ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ بِرَسُولِهِ وَ بِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ بِكُمْ يَا مَوْلاىَ أَوَّلِكُمْ وَ آخِرِكُمْ وَ نُصْرَتِى مُعَدَّةٌ لَكُمْ وَ مَوَدَّتِى خَالِصَةٌ لَكُمْ آمِينَ آمِينَ و بعد از آن اين دعا خوانده شود اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ نَبِىِّ رَحْمَتِكَ وَ كَلِمَةِ نُورِكَ وَ أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِى نُورَ الْيَقِينِ وَ صَدْرِى نُورَ الْإِيمَانِ وَ فِكْرِى نُورَ النِّيَّاتِ وَ عَزْمِى نُورَ الْعِلْمِ وَ قُوَّتِى نُورَ الْعَمَلِ وَ لِسَانِى نُورَ الصِّدْقِ وَ دِينِى نُورَ الْبَصَائِرِ مِنْ عِنْدِكَ وَ بَصَرِى نُورَ الضِّيَاءِ وَ سَمْعِى نُورَ الْحِكْمَةِ وَ مَوَدَّتِى نُورَ الْمُوَالاةِ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ حَتَّى أَلْقَاكَ وَ قَدْ وَفَيْتُ بِعَهْدِكَ وَ مِيثَاقِكَ فَتُغَشِّيَنِى رَحْمَتُكَ يَا وَلِىُّ يَا حَمِيدُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى حُجَّتِكَ فِى أَرْضِكَ وَ خَلِيفَتِكَ فِى بِلادِكَ وَ الدَّاعِى إِلَى سَبِيلِكَ وَ الْقَائِمِ بِقِسْطِكَ وَ الثَّائِرِ بِأَمْرِكَ وَلِىِّ الْمُؤْمِنِينَ وَ بَوَارِ الْكَافِرِينَ وَ مُجَلِّى الظُّلْمَةِ وَ مُنِيرِ الْحَقِّ وَ النَّاطِقِ بِالْحِكْمَةِ وَ الصِّدْقِ وَ كَلِمَتِكَ التَّامَّةِ فِى أَرْضِكَ الْمُرْتَقِبِ الْخَائِفِ وَ الْوَلِىِّ النَّاصِحِ سَفِينَةِ النَّجَاةِ وَ عَلَمِ الْهُدَى وَ نُورِ أَبْصَارِ الْوَرَى وَ خَيْرِ مَنْ تَقَمَّصَ وَ ارْتَدَى وَ مُجَلِّى الْعَمَى الَّذِى يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلا وَ قِسْطا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْما وَ جَوْرا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى وَلِيِّكَ وَ ابْنِ أَوْلِيَائِكَ الَّذِينَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ أَوْجَبْتَ حَقَّهُمْ وَ أَذْهَبْتَ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرْتَهُمْ تَطْهِيرا اللَّهُمَّ انْصُرْهُ وَ انْتَصِرْ بِهِ لِدِينِكَ وَ انْصُرْ بِهِ أَوْلِيَاءَكَ وَ أَوْلِيَاءَهُ وَ شِيعَتَهُ وَ أَنْصَارَهُ وَ اجْعَلْنَا مِنْهُمُ اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ شَرِّ كُلِّ بَاغٍ وَ طَاغٍ وَ مِنْ شَرِّ جَمِيعِ خَلْقِكَ وَ احْفَظْهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ احْرُسْهُ وَ امْنَعْهُ مِنْ أَنْ يُوصَلَ إِلَيْهِ بِسُوءٍ وَ احْفَظْ فِيهِ رَسُولَكَ وَ آلَ رَسُولِكَ وَ أَظْهِرْ بِهِ الْعَدْلَ وَ أَيِّدْهُ بِالنَّصْرِ وَ انْصُرْ نَاصِرِيهِ وَ اخْذُلْ خَاذِلِيهِ وَ اقْصِمْ قَاصِمِيهِ وَ اقْصِمْ بِهِ جَبَابِرَةَ الْكُفْرِ وَ اقْتُلْ بِهِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِينَ وَ جَمِيعَ الْمُلْحِدِينَ حَيْثُ كَانُوا مِنْ مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا وَ امْلَأْ بِهِ الْأَرْضَ عَدْلا وَ أَظْهِرْ بِهِ دِينَ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اجْعَلْنِى اللَّهُمَّ مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ أَتْبَاعِهِ وَ شِيعَتِهِ وَ أَرِنِى فِى آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ مَا يَأْمُلُونَ وَ فِى عَدُوِّهِمْ مَا يَحْذَرُونَ إِلَهَ الْحَقِّ آمِينَ يَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرَامِ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

00000000000000000000000000

دعاي كميل بن زيادعليه الرحمه

0000000000

اَللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِى وَسِعَتْ كُلَّ شَىْءٍ وَ بِقُوَّتِكَ الَّتِى قَهَرْتَ بِهَا كُلَّ شَىْءٍ وَ خَضَعَ لَهَا كُلُّ شَىْءٍ وَ ذَلَّ لَهَا كُلُّ شَىْءٍ وَ بِجَبَرُوتِكَ الَّتِى غَلَبْتَ بِهَا كُلَّ شَىْءٍ وَ بِعِزَّتِكَ الَّتِى لا يَقُومُ لَهَا شَىْءٌ وَ بِعَظَمَتِكَ الَّتِى مَلَأَتْ كُلَّ شَىْءٍ وَ بِسُلْطَانِكَ الَّذِى عَلا كُلَّ شَىْءٍ وَ بِوَجْهِكَ الْبَاقِى بَعْدَ فَنَاءِ كُلِّ شَىْءٍ وَ بِأَسْمَائِكَ الَّتِى مَلَأَتْ أَرْكَانَ كُلِّ شَىْءٍ وَ بِعِلْمِكَ الَّذِى أَحَاطَ بِكُلِّ شَىْءٍ وَ بِنُورِ وَجْهِكَ الَّذِى أَضَاءَ لَهُ كُلُّ شَىْءٍ يَا نُورُ يَا قُدُّوسُ يَا أَوَّلَ الْأَوَّلِينَ وَ يَا آخِرَ الْآخِرِينَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تَهْتِكُ الْعِصَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُنْزِلُ النِّقَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُغَيِّرُ النِّعَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تَحْبِسُ الدُّعَاءَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُنْزِلُ الْبَلاءَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ كُلَّ خَطِيئَةٍ أَخْطَأْتُهَا اللَّهُمَّ إِنِّى أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِذِكْرِكَ وَ أَسْتَشْفِعُ بِكَ إِلَى نَفْسِكَ وَ أَسْأَلُكَ بِجُودِكَ أَنْ تُدْنِيَنِى مِنْ قُرْبِكَ وَ أَنْ تُوزِعَنِى شُكْرَكَ وَ أَنْ تُلْهِمَنِى ذِكْرَكَ اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ سُؤَالَ خَاضِعٍ مُتَذَلِّلٍ خَاشِعٍ أَنْ تُسَامِحَنِى وَ تَرْحَمَنِى وَ تَجْعَلَنِى بِقِسْمِكَ رَاضِيا قَانِعا وَ فِى جَمِيعِ الْأَحْوَالِ مُتَوَاضِعا اللَّهُمَّ وَ أَسْأَلُكَ سُؤَالَ مَنِ اشْتَدَّتْ فَاقَتُهُ وَ أَنْزَلَ بِكَ عِنْدَ الشَّدَائِدِ حَاجَتَهُ وَ عَظُمَ فِيمَا عِنْدَكَ رَغْبَتُهُ اللَّهُمَّ عَظُمَ سُلْطَانُكَ وَ عَلا مَكَانُكَ وَ خَفِىَ مَكْرُكَ وَ ظَهَرَ أَمْرُكَ وَ غَلَبَ قَهْرُكَ وَ جَرَتْ قُدْرَتُكَ وَ لا يُمْكِنُ الْفِرَارُ مِنْ حُكُومَتِكَ اللَّهُمَّ لا أَجِدُ لِذُنُوبِى غَافِرا وَ لا لِقَبَائِحِى سَاتِرا وَ لا لِشَىْءٍ مِنْ عَمَلِىَ الْقَبِيحِ بِالْحَسَنِ مُبَدِّلا غَيْرَكَ لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ سُبْحَانَكَ وَ بِحَمْدِكَ ظَلَمْتُ نَفْسِى وَ تَجَرَّأْتُ بِجَهْلِى وَ سَكَنْتُ إِلَى قَدِيمِ ذِكْرِكَ لِى وَ مَنِّكَ عَلَىَّ اللَّهُمَّ مَوْلاىَ كَمْ مِنْ قَبِيحٍ سَتَرْتَهُ وَ كَمْ مِنْ فَادِحٍ مِنَ الْبَلاءِ أَقَلْتَهُ وَ كَمْ مِنْ عِثَارٍ وَقَيْتَهُ وَ كَمْ مِنْ مَكْرُوهٍ دَفَعْتَهُ وَ كَمْ مِنْ ثَنَاءٍ جَمِيلٍ لَسْتُ أَهْلا لَهُ نَشَرْتَهُ اللَّهُمَّ عَظُمَ بَلائِى وَ أَفْرَطَ بِى سُوءُ حَالِى وَ قَصُرَتْ بِى أَعْمَالِى وَ قَعَدَتْ بِى أَغْلالِى وَ حَبَسَنِى عَنْ نَفْعِى بُعْدُ أَمَلِى وَ خَدَعَتْنِى الدُّنْيَا بِغُرُورِهَا وَ نَفْسِى بِجِنَايَتِهَا وَ مِطَالِى يَا سَيِّدِى فَأَسْأَلُكَ بِعِزَّتِكَ أَنْ لا يَحْجُبَ عَنْكَ دُعَائِى سُوءُ عَمَلِى وَ فِعَالِى وَ لا تَفْضَحْنِى بِخَفِىِّ مَا اطَّلَعْتَ عَلَيْهِ مِنْ سِرِّى وَ لا تُعَاجِلْنِى بِالْعُقُوبَةِ عَلَى مَا عَمِلْتُهُ فِى خَلَوَاتِى مِنْ سُو ءِ فِعْلِى وَ إِسَاءَتِى وَ دَوَامِ تَفْرِيطِى وَ جَهَالَتِى وَ كَثْرَةِ شَهَوَاتِى وَ غَفْلَتِى وَ كُنِ اللَّهُمَّ بِعِزَّتِكَ لِى فِى كُلِّ الْأَحْوَالِ رَءُوفا وَ عَلَىَّ فِى جَمِيعِ الْأُمُورِ عَطُوفا إِلَهِى وَ رَبِّى مَنْ لِى غَيْرُكَ أَسْأَلُهُ كَشْفَ ضُرِّى وَ النَّظَرَ فِى أَمْرِى إِلَهِى وَ مَوْلاىَ أَجْرَيْتَ عَلَىَّ حُكْما اتَّبَعْتُ فِيهِ هَوَى نَفْسِى وَ لَمْ أَحْتَرِسْ فِيهِ مِنْ تَزْيِينِ عَدُوِّى فَغَرَّنِى بِمَا أَهْوَى وَ أَسْعَدَهُ عَلَى ذَلِكَ الْقَضَاءُ فَتَجَاوَزْتُ بِمَا جَرَى عَلَىَّ مِنْ ذَلِكَ بَعْضَ حُدُودِكَ وَ خَالَفْتُ بَعْضَ أَوَامِرِكَ فَلَكَ الْحَمْدُ عَلَىَّ فِى جَمِيعِ ذَلِكَ وَ لا حُجَّةَ لِى فِيمَا جَرَى عَلَىَّ فِيهِ قَضَاؤُكَ وَ أَلْزَمَنِى حُكْمُكَ وَ بَلاؤُكَ وَ قَدْ أَتَيْتُكَ يَا إِلَهِى بَعْدَ تَقْصِيرِى وَ إِسْرَافِى عَلَى نَفْسِى مُعْتَذِرا نَادِما مُنْكَسِرا مُسْتَقِيلا مُسْتَغْفِرا مُنِيبا مُقِرّا مُذْعِنا مُعْتَرِفا لا أَجِدُ مَفَرّا مِمَّا كَانَ مِنِّى وَ لا مَفْزَعا أَتَوَجَّهُ إِلَيْهِ فِى أَمْرِى غَيْرَ قَبُولِكَ عُذْرِى وَ إِدْخَالِكَ إِيَّاىَ فِى سَعَةِ رَحْمَتِكَ اللَّهُمَّ فَاقْبَلْ عُذْرِى وَ ارْحَمْ شِدَّةَ ضُرِّى وَ فُكَّنِى مِنْ شَدِّ وَثَاقِى يَا رَبِّ ارْحَمْ ضَعْفَ بَدَنِى وَ رِقَّةَ جِلْدِى وَ دِقَّةَ عَظْمِى يَا مَنْ بَدَأَ خَلْقِى وَ ذِكْرِى وَ تَرْبِيَتِى وَ بِرِّى وَ تَغْذِيَتِى هَبْنِى لابْتِدَاءِ كَرَمِكَ وَ سَالِفِ بِرِّكَ بِى يَا إِلَهِى وَ سَيِّدِى وَ رَبِّى أَ تُرَاكَ مُعَذِّبِى بِنَارِكَ بَعْدَ تَوْحِيدِكَ وَ بَعْدَ مَا انْطَوَى عَلَيْهِ قَلْبِى مِنْ مَعْرِفَتِكَ وَ لَهِجَ بِهِ لِسَانِى مِنْ ذِكْرِكَ وَ اعْتَقَدَهُ ضَمِيرِى مِنْ حُبِّكَ وَ بَعْدَ صِدْقِ اعْتِرَافِى وَ دُعَائِى خَاضِعا لِرُبُوبِيَّتِكَ هَيْهَاتَ أَنْتَ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ تُضَيِّعَ مَنْ رَبَّيْتَهُ أَوْ تُبْعِدَ مَنْ أَدْنَيْتَهُ أَوْ تُشَرِّدَ مَنْ آوَيْتَهُ أَوْ تُسَلِّمَ إِلَى الْبَلاءِ مَنْ كَفَيْتَهُ وَ رَحِمْتَهُ وَ لَيْتَ شِعْرِى يَا سَيِّدِى وَ إِلَهِى وَ مَوْلاىَ أَ تُسَلِّطُ النَّارَ عَلَى وُجُوهٍ خَرَّتْ لِعَظَمَتِكَ سَاجِدَةً وَ عَلَى أَلْسُنٍ نَطَقَتْ بِتَوْحِيدِكَ صَادِقَةً وَ بِشُكْرِكَ مَادِحَةً وَ عَلَى قُلُوبٍ اعْتَرَفَتْ بِإِلَهِيَّتِكَ مُحَقِّقَةً وَ عَلَى ضَمَائِرَ حَوَتْ مِنَ الْعِلْمِ بِكَ حَتَّى صَارَتْ خَاشِعَةً وَ عَلَى جَوَارِحَ سَعَتْ إِلَى أَوْطَانِ تَعَبُّدِكَ طَائِعَةً وَ أَشَارَتْ بِاسْتِغْفَارِكَ مُذْعِنَةً مَا هَكَذَا الظَّنُّ بِكَ وَ لا أُخْبِرْنَا بِفَضْلِكَ عَنْكَ يَا كَرِيمُ يَا رَبِّ وَ أَنْتَ تَعْلَمُ ضَعْفِى عَنْ قَلِيلٍ مِنْ بَلاءِ الدُّنْيَا وَ عُقُوبَاتِهَا وَ مَا يَجْرِى فِيهَا مِنَ الْمَكَارِهِ عَلَى أَهْلِهَا عَلَى أَنَّ ذَلِكَ بَلاءٌ وَ مَكْرُوهٌ قَلِيلٌ مَكْثُهُ يَسِيرٌ بَقَاؤُهُ قَصِيرٌ مُدَّتُهُ فَكَيْفَ احْتِمَالِى لِبَلاءِ الْآخِرَةِ وَ جَلِيلِ وُقُوعِ الْمَكَارِهِ فِيهَا وَ هُوَ بَلاءٌ تَطُولُ مُدَّتُهُ وَ يَدُومُ مَقَامُهُ وَ لا يُخَفَّفُ عَنْ أَهْلِهِ لِأَنَّهُ لا يَكُونُ إِلا عَنْ غَضَبِكَ وَ انْتِقَامِكَ وَ سَخَطِكَ وَ هَذَا مَا لا تَقُومُ لَهُ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ يَا سَيِّدِى فَكَيْفَ لِى وَ أَنَا عَبْدُكَ الضَّعِيفُ الذَّلِيلُ الْحَقِيرُ الْمِسْكِينُ الْمُسْتَكِينُ يَا إِلَهِى وَ رَبِّى وَ سَيِّدِى وَ مَوْلاىَ لِأَىِّ الْأُمُورِ إِلَيْكَ أَشْكُو وَ لِمَا مِنْهَا أَضِجُّ وَ أَبْكِى لِأَلِيمِ الْعَذَابِ وَ شِدَّتِهِ أَمْ لِطُولِ الْبَلاءِ وَ مُدَّتِهِ فَلَئِنْ صَيَّرْتَنِى لِلْعُقُوبَاتِ مَعَ أَعْدَائِكَ وَ جَمَعْتَ بَيْنِى وَ بَيْنَ أَهْلِ بَلائِكَ وَ فَرَّقْتَ بَيْنِى وَ بَيْنَ أَحِبَّائِكَ وَ أَوْلِيَائِكَ فَهَبْنِى يَا إِلَهِى وَ سَيِّدِى وَ مَوْلاىَ وَ رَبِّى صَبَرْتُ عَلَى عَذَابِكَ فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَلَى فِرَاقِكَ وَ هَبْنِى (يَا إِلَهِى) صَبَرْتُ عَلَى حَرِّ نَارِكَ فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَنِ النَّظَرِ إِلَى كَرَامَتِكَ أَمْ كَيْفَ أَسْكُنُ فِى النَّارِ وَ رَجَائِى عَفْوُكَ فَبِعِزَّتِكَ يَا سَيِّدِى وَ مَوْلاىَ أُقْسِمُ صَادِقا لَئِنْ تَرَكْتَنِى نَاطِقا لَأَضِجَّنَّ إِلَيْكَ بَيْنَ أَهْلِهَا ضَجِيجَ الْآمِلِينَ وَ لَأَصْرُخَنَّ إِلَيْكَ صُرَاخَ الْمُسْتَصْرِخِينَ وَ لَأَبْكِيَنَّ عَلَيْكَ بُكَاءَ الْفَاقِدِينَ وَ لَأُنَادِيَنَّكَ أَيْنَ كُنْتَ يَا وَلِىَّ الْمُؤْمِنِينَ يَا غَايَةَ آمَالِ الْعَارِفِينَ يَا غِيَاثَ الْمُسْتَغِيثِينَ يَا حَبِيبَ قُلُوبِ الصَّادِقِينَ وَ يَا إِلَهَ الْعَالَمِينَ أَ فَتُرَاكَ سُبْحَانَكَ يَا إِلَهِى وَ بِحَمْدِكَ تَسْمَعُ فِيهَا صَوْتَ عَبْدٍ مُسْلِمٍ سُجِنَ فِيهَا بِمُخَالَفَتِهِ وَ ذَاقَ طَعْمَ عَذَابِهَا بِمَعْصِيَتِهِ وَ حُبِسَ بَيْنَ أَطْبَاقِهَا بِجُرْمِهِ وَ جَرِيرَتِهِ وَ هُوَ يَضِجُّ إِلَيْكَ ضَجِيجَ مُؤَمِّلٍ لِرَحْمَتِكَ وَ يُنَادِيكَ بِلِسَانِ أَهْلِ تَوْحِيدِكَ وَ يَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِرُبُوبِيَّتِكَ يَا مَوْلاىَ فَكَيْفَ يَبْقَى فِى الْعَذَابِ وَ هُوَ يَرْجُو مَا سَلَفَ مِنْ حِلْمِكَ أَمْ كَيْفَ تُؤْلِمُهُ النَّارُ وَ هُوَ يَأْمُلُ فَضْلَكَ وَ رَحْمَتَكَ أَمْ كَيْفَ يُحْرِقُهُ لَهِيبُهَا وَ أَنْتَ تَسْمَعُ صَوْتَهُ وَ تَرَى مَكَانَهُ أَمْ كَيْفَ يَشْتَمِلُ عَلَيْهِ زَفِيرُهَا وَ أَنْتَ تَعْلَمُ ضَعْفَهُ أَمْ كَيْفَ يَتَقَلْقَلُ بَيْنَ أَطْبَاقِهَا وَ أَنْتَ تَعْلَمُ صِدْقَهُ أَمْ كَيْفَ تَزْجُرُهُ زَبَانِيَتُهَا وَ هُوَ يُنَادِيكَ يَا رَبَّهْ أَمْ كَيْفَ يَرْجُو فَضْلَكَ فِى عِتْقِهِ مِنْهَا فَتَتْرُكُهُ فِيهَا هَيْهَاتَ مَا ذَلِكَ الظَّنُّ بِكَ وَ لا الْمَعْرُوفُ مِنْ فَضْلِكَ وَ لا مُشْبِهٌ لِمَا عَامَلْتَ بِهِ الْمُوَحِّدِينَ مِنْ بِرِّكَ وَ إِحْسَانِكَ فَبِالْيَقِينِ أَقْطَعُ لَوْ لا مَا حَكَمْتَ بِهِ مِنْ تَعْذِيبِ جَاحِدِيكَ وَ قَضَيْتَ بِهِ مِنْ إِخْلادِ مُعَانِدِيكَ لَجَعَلْتَ النَّارَ كُلَّهَا بَرْدا وَ سَلاما وَ مَا كَانَ لِأَحَدٍ فِيهَا مَقَرّا وَ لا مُقَاما لَكِنَّكَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُكَ أَقْسَمْتَ أَنْ تَمْلَأَهَا مِنَ الْكَافِرِينَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ وَ أَنْ تُخَلِّدَ فِيهَا الْمُعَانِدِينَ وَ أَنْتَ جَلَّ ثَنَاؤُكَ قُلْتَ مُبْتَدِئا وَ تَطَوَّلْتَ بِالْإِنْعَامِ مُتَكَرِّما أَ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِنا كَمَنْ كَانَ فَاسِقا لا يَسْتَوُونَ إِلَهِى وَ سَيِّدِى فَأَسْأَلُكَ بِالْقُدْرَةِ الَّتِى قَدَّرْتَهَا وَ بِالْقَضِيَّةِ الَّتِى حَتَمْتَهَا وَ حَكَمْتَهَا وَ غَلَبْتَ مَنْ عَلَيْهِ أَجْرَيْتَهَا أَنْ تَهَبَ لِى فِى هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَ فِى هَذِهِ السَّاعَةِ كُلَّ جُرْمٍ أَجْرَمْتُهُ وَ كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتُهُ وَ كُلَّ قَبِيحٍ أَسْرَرْتُهُ وَ كُلَّ جَهْلٍ عَمِلْتُهُ كَتَمْتُهُ أَوْ أَعْلَنْتُهُ أَخْفَيْتُهُ أَوْ أَظْهَرْتُهُ وَ كُلَّ سَيِّئَةٍ أَمَرْتَ بِإِثْبَاتِهَا الْكِرَامَ الْكَاتِبِينَ الَّذِينَ وَكَّلْتَهُمْ بِحِفْظِ مَا يَكُونُ مِنِّى وَ جَعَلْتَهُمْ شُهُودا عَلَىَّ مَعَ جَوَارِحِى وَ كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَىَّ مِنْ وَرَائِهِمْ وَ الشَّاهِدَ لِمَا خَفِىَ عَنْهُمْ وَ بِرَحْمَتِكَ أَخْفَيْتَهُ وَ بِفَضْلِكَ سَتَرْتَهُ وَ أَنْ تُوَفِّرَ حَظِّى مِنْ كُلِّ خَيْرٍ أَنْزَلْتَهُ أَوْ إِحْسَانٍ فَضَّلْتَهُ أَوْ بِرٍّ نَشَرْتَهُ أَوْ رِزْقٍ بَسَطْتَهُ أَوْ ذَنْبٍ تَغْفِرُهُ أَوْ خَطَإٍ تَسْتُرُهُ يَا رَبِّ يَا رَبِّ يَا رَبِّ يَا إِلَهِى وَ سَيِّدِى وَ مَوْلاىَ وَ مَالِكَ رِقِّى يَا مَنْ بِيَدِهِ نَاصِيَتِى يَا عَلِيما بِضُرِّى وَ مَسْكَنَتِى يَا خَبِيرا بِفَقْرِى وَ فَاقَتِى يَا رَبِّ يَا رَبِّ يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بِحَقِّكَ وَ قُدْسِكَ وَ أَعْظَمِ صِفَاتِكَ وَ أَسْمَائِكَ أَنْ تَجْعَلَ أَوْقَاتِى مِنَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ بِذِكْرِكَ مَعْمُورَةً وَ بِخِدْمَتِكَ مَوْصُولَةً وَ أَعْمَالِى عِنْدَكَ مَقْبُولَةً حَتَّى تَكُونَ أَعْمَالِى وَ أَوْرَادِى كُلُّهَا وِرْدا وَاحِدا وَ حَالِى فِى خِدْمَتِكَ سَرْمَدا يَا سَيِّدِى يَا مَنْ عَلَيْهِ مُعَوَّلِى يَا مَنْ إِلَيْهِ شَكَوْتُ أَحْوَالِى يَا رَبِّ يَا رَبِّ يَا رَبِّ قَوِّ عَلَى خِدْمَتِكَ جَوَارِحِى وَ اشْدُدْ عَلَى الْعَزِيمَةِ جَوَانِحِى وَ هَبْ لِىَ الْجِدَّ فِى خَشْيَتِكَ وَ الدَّوَامَ فِى الاتِّصَالِ بِخِدْمَتِكَ حَتَّى أَسْرَحَ إِلَيْكَ فِى مَيَادِينِ السَّابِقِينَ وَ أُسْرِعَ إِلَيْكَ فِى الْبَارِزِينَ وَ أَشْتَاقَ إِلَى قُرْبِكَ فِى الْمُشْتَاقِينَ وَ أَدْنُوَ مِنْكَ دُنُوَّ الْمُخْلِصِينَ وَ أَخَافَكَ مَخَافَةَ الْمُوقِنِينَ وَ أَجْتَمِعَ فِى جِوَارِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ اللَّهُمَّ وَ مَنْ أَرَادَنِى بِسُوءٍ فَأَرِدْهُ وَ مَنْ كَادَنِى فَكِدْهُ وَ اجْعَلْنِى مِنْ أَحْسَنِ عَبِيدِكَ نَصِيبا عِنْدَكَ وَ أَقْرَبِهِمْ مَنْزِلَةً مِنْكَ وَ أَخَصِّهِمْ زُلْفَةً لَدَيْكَ فَإِنَّهُ لا يُنَالُ ذَلِكَ إِلا بِفَضْلِكَ وَ جُدْ لِى بِجُودِكَ وَ اعْطِفْ عَلَىَّ بِمَجْدِكَ وَ احْفَظْنِى بِرَحْمَتِكَ وَ اجْعَلْ لِسَانِى بِذِكْرِكَ لَهِجا وَ قَلْبِى بِحُبِّكَ مُتَيَّما وَ مُنَّ عَلَىَّ بِحُسْنِ إِجَابَتِكَ وَ أَقِلْنِى عَثْرَتِى وَ اغْفِرْ زَلَّتِى فَإِنَّكَ قَضَيْتَ عَلَى عِبَادِكَ بِعِبَادَتِكَ وَ أَمَرْتَهُمْ بِدُعَائِكَ وَ ضَمِنْتَ لَهُمُ الْإِجَابَةَ فَإِلَيْكَ يَا رَبِّ نَصَبْتُ وَجْهِى وَ إِلَيْكَ يَا رَبِّ مَدَدْتُ يَدِى فَبِعِزَّتِكَ اسْتَجِبْ لِى دُعَائِى وَ بَلِّغْنِى مُنَاىَ وَ لا تَقْطَعْ مِنْ فَضْلِكَ رَجَائِى وَ اكْفِنِى شَرَّ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ مِنْ أَعْدَائِى يَا سَرِيعَ الرِّضَا اغْفِرْ لِمَنْ لا يَمْلِكُ إِلا الدُّعَاءَ فَإِنَّكَ فَعَّالٌ لِمَا تَشَاءُ يَا مَنِ اسْمُهُ دَوَاءٌ وَ ذِكْرُهُ شِفَاءٌ وَ طَاعَتُهُ غِنًى ارْحَمْ مَنْ رَأْسُ مَالِهِ الرَّجَاءُ وَ سِلاحُهُ الْبُكَاءُ يَا سَابِغَ النِّعَمِ يَا دَافِعَ النِّقَمِ يَا نُورَ الْمُسْتَوْحِشِينَ فِى الظُّلَمِ يَا عَالِما لا يُعَلَّمُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِى مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَ الْأَئِمَّةِ الْمَيَامِينِ مِنْ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيما كَثِيرا .

مفاتيح الجنان.

000000000000000000000000

دعاي ندبه

0000000000

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيما اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ عَلَى مَا جَرَى بِهِ قَضَاؤُكَ فِى أَوْلِيَائِكَ الَّذِينَ اسْتَخْلَصْتَهُمْ لِنَفْسِكَ وَ دِينِكَ إِذِ اخْتَرْتَ لَهُمْ جَزِيلَ مَا عِنْدَكَ مِنَ النَّعِيمِ الْمُقِيمِ الَّذِى لا زَوَالَ لَهُ وَ لا اضْمِحْلالَ بَعْدَ أَنْ شَرَطْتَ عَلَيْهِمُ الزُّهْدَ فِى دَرَجَاتِ هَذِهِ الدُّنْيَا الدَّنِيَّةِ وَ زُخْرُفِهَا وَ زِبْرِجِهَا فَشَرَطُوا لَكَ ذَلِكَ وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفَاءَ بِهِ فَقَبِلْتَهُمْ وَ قَرَّبْتَهُمْ وَ قَدَّمْتَ لَهُمُ الذِّكْرَ الْعَلِىَّ وَ الثَّنَاءَ الْجَلِىَّ وَ أَهْبَطْتَ عَلَيْهِمْ مَلائِكَتَكَ وَ كَرَّمْتَهُمْ بِوَحْيِكَ وَ رَفَدْتَهُمْ بِعِلْمِكَ وَ جَعَلْتَهُمُ الذَّرِيعَةَ إِلَيْكَ وَ الْوَسِيلَةَ إِلَى رِضْوَانِكَ فَبَعْضٌ أَسْكَنْتَهُ جَنَّتَكَ إِلَى أَنْ أَخْرَجْتَهُ مِنْهَا وَ بَعْضٌ حَمَلْتَهُ فِى فُلْكِكَ وَ نَجَّيْتَهُ وَ مَنْ آمَنَ مَعَهُ مِنَ الْهَلَكَةِ بِرَحْمَتِكَ وَ بَعْضٌ اتَّخَذْتَهُ لِنَفْسِكَ خَلِيلا وَ سَأَلَكَ لِسَانَ صِدْقٍ فِى الْآخِرِينَ فَأَجَبْتَهُ وَ جَعَلْتَ ذَلِكَ عَلِيّا وَ بَعْضٌ كَلَّمْتَهُ مِنْ شَجَرَةٍ تَكْلِيما وَ جَعَلْتَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ رِدْءا وَ وَزِيرا وَ بَعْضٌ أَوْلَدْتَهُ مِنْ غَيْرِ أَبٍ وَ آتَيْتَهُ الْبَيِّنَاتِ وَ أَيَّدْتَهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ كُلٌّ شَرَعْتَ لَهُ شَرِيعَةً وَ نَهَجْتَ لَهُ مِنْهَاجا وَ تَخَيَّرْتَ لَهُ أَوْصِيَاءَ مُسْتَحْفِظا بَعْدَ مُسْتَحْفِظٍ مِنْ مُدَّةٍ إِلَى مُدَّةٍ إِقَامَةً لِدِينِكَ وَ حُجَّةً عَلَى عِبَادِكَ وَ لِئَلا يَزُولَ الْحَقُّ عَنْ مَقَرِّهِ وَ يَغْلِبَ الْبَاطِلُ عَلَى أَهْلِهِ وَ لا يَقُولَ أَحَدٌ لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولا مُنْذِرا وَ أَقَمْتَ لَنَا عَلَما هَادِيا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزَى إِلَى أَنِ انْتَهَيْتَ بِالْأَمْرِ إِلَى حَبِيبِكَ وَ نَجِيبِكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَكَانَ كَمَا انْتَجَبْتَهُ سَيِّدَ مَنْ خَلَقْتَهُ وَ صَفْوَةَ مَنِ اصْطَفَيْتَهُ وَ أَفْضَلَ مَنِ اجْتَبَيْتَهُ وَ أَكْرَمَ مَنِ اعْتَمَدْتَهُ قَدَّمْتَهُ عَلَى أَنْبِيَائِكَ وَ بَعَثْتَهُ إِلَى الثَّقَلَيْنِ مِنْ عِبَادِكَ وَ أَوْطَأْتَهُ مَشَارِقَكَ وَ مَغَارِبَكَ وَ سَخَّرْتَ لَهُ الْبُرَاقَ وَ عَرَجْتَ بِرُوحِهِ إِلَى سَمَائِكَ وَ أَوْدَعْتَهُ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ إِلَى انْقِضَاءِ خَلْقِكَ ثُمَّ نَصَرْتَهُ بِالرُّعْبِ وَ حَفَفْتَهُ بِجَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ وَ الْمُسَوِّمِينَ مِنْ مَلائِكَتِكَ وَ وَعَدْتَهُ أَنْ تُظْهِرَ دِينَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ وَ ذَلِكَ بَعْدَ أَنْ بَوَّأْتَهُ مُبَوَّأَ صِدْقٍ مِنْ أَهْلِهِ وَ جَعَلْتَ لَهُ وَ لَهُمْ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبَارَكا وَ هُدًى لِلْعَالَمِينَ فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنا وَ قُلْتَ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرا ثُمَّ جَعَلْتَ أَجْرَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَوَدَّتَهُمْ فِى كِتَابِكَ فَقُلْتَ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرا إِلا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبَى وَ قُلْتَ مَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ وَ قُلْتَ مَا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلا فَكَانُوا هُمُ السَّبِيلَ إِلَيْكَ وَ الْمَسْلَكَ إِلَى رِضْوَانِكَ فَلَمَّا انْقَضَتْ أَيَّامُهُ أَقَامَ وَلِيَّهُ عَلِىَّ بْنَ أَبِى طَالِبٍ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِمَا وَ آلِهِمَا هَادِيا إِذْ كَانَ هُوَ الْمُنْذِرَ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ فَقَالَ وَ الْمَلَأُ أَمَامَهُ مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ وَ قَالَ مَنْ كُنْتُ أَنَا نَبِيَّهُ فَعَلِىٌّ أَمِيرُهُ وَ قَالَ أَنَا وَ عَلِىٌّ مِنْ شَجَرَةٍ وَاحِدَةٍ وَ سَائِرُ النَّاسِ مِنْ شَجَرٍ شَتَّى وَ أَحَلَّهُ مَحَلَّ هَارُونَ مِنْ مُوسَى فَقَالَ لَهُ أَنْتَ مِنِّى بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلا أَنَّهُ لا نَبِىَّ بَعْدِى وَ زَوَّجَهُ ابْنَتَهُ سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ وَ أَحَلَّ لَهُ مِنْ مَسْجِدِهِ مَا حَلَّ لَهُ وَ سَدَّ الْأَبْوَابَ إِلا بَابَهُ ثُمَّ أَوْدَعَهُ عِلْمَهُ وَ حِكْمَتَهُ فَقَالَ أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا فَمَنْ أَرَادَ الْمَدِينَةَ وَ الْحِكْمَةَ فَلْيَأْتِهَا مِنْ بَابِهَا ثُمَّ قَالَ أَنْتَ أَخِى وَ وَصِيِّى وَ وَارِثِى لَحْمُكَ مِنْ لَحْمِى وَ دَمُكَ مِنْ دَمِى وَ سِلْمُكَ سِلْمِى وَ حَرْبُكَ حَرْبِى وَ الْإِيمَانُ مُخَالِطٌ لَحْمَكَ وَ دَمَكَ كَمَا خَالَطَ لَحْمِى وَ دَمِى وَ أَنْتَ غَدا عَلَى الْحَوْضِ خَلِيفَتِى وَ أَنْتَ تَقْضِى دَيْنِى وَ تُنْجِزُ عِدَاتِى وَ شِيعَتُكَ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ مُبْيَضَّةً وُجُوهُهُمْ حَوْلِى فِى الْجَنَّةِ وَ هُمْ جِيرَانِى وَ لَوْ لا أَنْتَ يَا عَلِىُّ لَمْ يُعْرَفِ الْمُؤْمِنُونَ بَعْدِى وَ كَانَ بَعْدَهُ هُدًى مِنَ الضَّلالِ وَ نُورا مِنَ الْعَمَى وَ حَبْلَ اللَّهِ الْمَتِينَ وَ صِرَاطَهُ الْمُسْتَقِيمَ لا يُسْبَقُ بِقَرَابَةٍ فِى رَحِمٍ وَ لا بِسَابِقَةٍ فِى دِينٍ وَ لا يُلْحَقُ فِى مَنْقَبَةٍ مِنْ مَنَاقِبِهِ يَحْذُو حَذْوَ الرَّسُولِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَ آلِهِمَا وَ يُقَاتِلُ عَلَى التَّأْوِيلِ وَ لا تَأْخُذُهُ فِى اللَّهِ لَوْمَةُ لائِمٍ قَدْ وَتَرَ فِيهِ صَنَادِيدَ الْعَرَبِ وَ قَتَلَ أَبْطَالَهُمْ وَ نَاوَشَ ذُؤْبَانَهُمْ فَأَوْدَعَ قُلُوبَهُمْ أَحْقَادا بَدْرِيَّةً وَ خَيْبَرِيَّةً وَ حُنَيْنِيَّةً وَ غَيْرَهُنَّ فَأَضَبَّتْ عَلَى عَدَاوَتِهِ وَ أَكَبَّتْ عَلَى مُنَابَذَتِهِ حَتَّى قَتَلَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ وَ لَمَّا قَضَى نَحْبَهُ وَ قَتَلَهُ أَشْقَى الْآخِرِينَ يَتْبَعُ أَشْقَى الْأَوَّلِينَ لَمْ يُمْتَثَلْ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِى الْهَادِينَ بَعْدَ الْهَادِينَ وَ الْأُمَّةُ مُصِرَّةٌ عَلَى مَقْتِهِ مُجْتَمِعَةٌ عَلَى قَطِيعَةِ رَحِمِهِ وَ إِقْصَاءِ وَلَدِهِ إِلا الْقَلِيلَ مِمَّنْ وَفَى لِرِعَايَةِ الْحَقِّ فِيهِمْ فَقُتِلَ مَنْ قُتِلَ وَ سُبِىَ مَنْ سُبِىَ وَ أُقْصِىَ مَنْ أُقْصِىَ وَ جَرَى الْقَضَاءُ لَهُمْ بِمَا يُرْجَى لَهُ حُسْنُ الْمَثُوبَةِ إِذْ كَانَتِ الْأَرْضُ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَ الْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ وَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولا وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ فَعَلَى الْأَطَائِبِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِىٍّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَ آلِهِمَا فَلْيَبْكِ الْبَاكُونَ وَ إِيَّاهُمْ فَلْيَنْدُبِ النَّادِبُونَ وَ لِمِثْلِهِمْ فَلْتُذْرَفِ الدُّمُوعُ وَ لْيَصْرُخِ الصَّارِخُونَ وَ يَضِجُّ الضَّاجُّونَ وَ يَعِجُّ الْعَاجُّونَ أَيْنَ الْحَسَنُ أَيْنَ الْحُسَيْنُ أَيْنَ أَبْنَاءُ الْحُسَيْنِ صَالِحٌ بَعْدَ صَالِحٍ وَ صَادِقٌ بَعْدَ صَادِقٍ أَيْنَ السَّبِيلُ بَعْدَ السَّبِيلِ أَيْنَ الْخِيَرَةُ بَعْدَ الْخِيَرَةِ أَيْنَ الشُّمُوسُ الطَّالِعَةُ أَيْنَ الْأَقْمَارُ الْمُنِيرَةُ أَيْنَ الْأَنْجُمُ الزَّاهِرَةُ أَيْنَ أَعْلامُ الدِّينِ وَ قَوَاعِدُ الْعِلْمِ أَيْنَ بَقِيَّةُ اللَّهِ الَّتِى لا تَخْلُو مِنَ الْعِتْرَةِ الْهَادِيَةِ أَيْنَ الْمُعَدُّ لِقَطْعِ دَابِرِ الظَّلَمَةِ أَيْنَ الْمُنْتَظَرُ لِإِقَامَةِ الْأَمْتِ وَ الْعِوَجِ أَيْنَ الْمُرْتَجَى لِإِزَالَةِ الْجَوْرِ وَ الْعُدْوَانِ أَيْنَ الْمُدَّخَرُ لِتَجْدِيدِ الْفَرَائِضِ وَ السُّنَنِ أَيْنَ الْمُتَخَيَّرُ لِإِعَادَةِ الْمِلَّةِ وَ الشَّرِيعَةِ أَيْنَ الْمُؤَمَّلُ لِإِحْيَاءِ الْكِتَابِ وَ حُدُودِهِ أَيْنَ مُحْيِى مَعَالِمِ الدِّينِ وَ أَهْلِهِ أَيْنَ قَاصِمُ شَوْكَةِ الْمُعْتَدِينَ أَيْنَ هَادِمُ أَبْنِيَةِ الشِّرْكِ وَ النِّفَاقِ أَيْنَ مُبِيدُ أَهْلِ الْفُسُوقِ وَ الْعِصْيَانِ وَ الطُّغْيَانِ أَيْنَ حَاصِدُ فُرُوعِ الْغَىِّ وَ الشِّقَاقِ أَيْنَ طَامِسُ آثَارِ الزَّيْغِ وَ الْأَهْوَاءِ أَيْنَ قَاطِعُ حَبَائِلِ الْكِذْبِ وَ الافْتِرَاءِ أَيْنَ مُبِيدُ الْعُتَاةِ وَ الْمَرَدَةِ أَيْنَ مُسْتَأْصِلُ أَهْلِ الْعِنَادِ وَ التَّضْلِيلِ وَ الْإِلْحَادِ أَيْنَ مُعِزُّ الْأَوْلِيَاءِ وَ مُذِلُّ الْأَعْدَاءِ أَيْنَ جَامِعُ الْكَلِمَةِ عَلَى التَّقْوَى أَيْنَ بَابُ اللَّهِ الَّذِى مِنْهُ يُؤْتَى أَيْنَ وَجْهُ اللَّهِ الَّذِى إِلَيْهِ يَتَوَجَّهُ الْأَوْلِيَاءُ أَيْنَ السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَيْنَ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ أَيْنَ صَاحِبُ يَوْمِ الْفَتْحِ وَ نَاشِرُ رَايَةِ الْهُدَى أَيْنَ مُؤَلِّفُ شَمْلِ الصَّلاحِ وَ الرِّضَا أَيْنَ الطَّالِبُ بِذُحُولِ الْأَنْبِيَاءِ وَ أَبْنَاءِ الْأَنْبِيَاءِ أَيْنَ الطَّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِكَرْبَلاءَ أَيْنَ الْمَنْصُورُ عَلَى مَنِ اعْتَدَى عَلَيْهِ وَ افْتَرَى أَيْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذِى يُجَابُ إِذَا دَعَا أَيْنَ صَدْرُ الْخَلائِقِ ذُو الْبِرِّ وَ التَّقْوَى أَيْنَ ابْنُ النَّبِىِّ الْمُصْطَفَى وَ ابْنُ عَلِىٍّ الْمُرْتَضَى وَ ابْنُ خَدِيجَةَ الْغَرَّاءِ وَ ابْنُ فَاطِمَةَ الْكُبْرَى بِأَبِى أَنْتَ وَ أُمِّى وَ نَفْسِى لَكَ الْوِقَاءُ وَ الْحِمَى يَا ابْنَ السَّادَةِ الْمُقَرَّبِينَ يَا ابْنَ النُّجَبَاءِ الْأَكْرَمِينَ يَا ابْنَ الْهُدَاةِ الْمَهْدِيِّينَ يَا ابْنَ الْخِيَرَةِ الْمُهَذَّبِينَ يَا ابْنَ الْغَطَارِفَةِ الْأَنْجَبِينَ يَا ابْنَ الْأَطَائبِ الْمُطَهَّرِينَ يَا ابْنَ الْخَضَارِمَةِ الْمُنْتَجَبِينَ يَا ابْنَ الْقَمَاقِمَةِ الْأَكْرَمِينَ يَا ابْنَ الْبُدُورِ الْمُنِيرَةِ يَا ابْنَ السُّرُجِ الْمُضِيئَةِ يَا ابْنَ الشُّهُبِ الثَّاقِبَةِ يَا ابْنَ الْأَنْجُمِ الزَّاهِرَةِ يَا ابْنَ السُّبُلِ الْوَاضِحَةِ يَا ابْنَ الْأَعْلامِ اللائِحَةِ يَا ابْنَ الْعُلُومِ الْكَامِلَةِ يَا ابْنَ السُّنَنِ الْمَشْهُورَةِ يَا ابْنَ الْمَعَالِمِ الْمَأْثُورَةِ يَا ابْنَ الْمُعْجِزَاتِ الْمَوْجُودَةِ يَا ابْنَ الدَّلائِلِ الْمَشْهُودَةِ يَا ابْنَ الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ يَا ابْنَ النَّبَإِ الْعَظِيمِ يَا ابْنَ مَنْ هُوَ فِى أُمِّ الْكِتَابِ لَدَى اللَّهِ عَلِىٌّ حَكِيمٌ يَا ابْنَ الْآيَاتِ وَ الْبَيِّنَاتِ يَا ابْنَ الدَّلائِلِ الظَّاهِرَاتِ يَا ابْنَ الْبَرَاهِينِ الْوَاضِحَاتِ الْبَاهِرَاتِ يَا ابْنَ الْحُجَجِ الْبَالِغَاتِ يَا ابْنَ النِّعَمِ السَّابِغَاتِ يَا ابْنَ طه وَ الْمُحْكَمَاتِ يَا ابْنَ يس وَ الذَّارِيَاتِ يَا ابْنَ الطُّورِ وَ الْعَادِيَاتِ يَا ابْنَ مَنْ دَنَا فَتَدَلَّى فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى دُنُوّا وَ اقْتِرَابا مِنَ الْعَلِىِّ الْأَعْلَى لَيْتَ شِعْرِى أَيْنَ اسْتَقَرَّتْ بِكَ النَّوَى بَلْ أَىُّ أَرْضٍ تُقِلُّكَ أَوْ ثَرَى أَ بِرَضْوَى أَوْ غَيْرِهَا أَمْ ذِى طُوًى عَزِيزٌ عَلَىَّ أَنْ أَرَى الْخَلْقَ وَ لا تُرَى وَ لا أَسْمَعَ لَكَ حَسِيسا وَ لا نَجْوَى عَزِيزٌ عَلَىَّ أَنْ تُحِيطَ بِكَ دُونِىَ الْبَلْوَى وَ لا يَنَالَكَ مِنِّى ضَجِيجٌ وَ لا شَكْوَى بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ مُغَيَّبٍ لَمْ يَخْلُ مِنَّا بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ نَازِحٍ مَا نَزَحَ عَنَّا بِنَفْسِى أَنْتَ أُمْنِيَّةُ شَائِقٍ يَتَمَنَّى مِنْ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ ذَكَرَا فَحَنَّا بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ عَقِيدِ عِزٍّ لا يُسَامَى بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ أَثِيلِ مَجْدٍ لا يُجَارَى بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ تِلادِ نِعَمٍ لا تُضَاهَى بِنَفْسِى أَنْتَ مِنْ نَصِيفِ شَرَفٍ لا يُسَاوَى إِلَى مَتَى أَحَارُ فِيكَ يَا مَوْلاىَ وَ إِلَى مَتَى وَ أَىَّ خِطَابٍ أَصِفُ فِيكَ وَ أَىَّ نَجْوَى عَزِيزٌ عَلَىَّ أَنْ أُجَابَ دُونَكَ وَ أُنَاغَى عَزِيزٌ عَلَىَّ أَنْ أَبْكِيَكَ وَ يَخْذُلَكَ الْوَرَى عَزِيزٌ عَلَىَّ أَنْ يَجْرِىَ عَلَيْكَ دُونَهُمْ مَا جَرَى هَلْ مِنْ مُعِينٍ فَأُطِيلَ مَعَهُ الْعَوِيلَ وَ الْبُكَاءَ هَلْ مِنْ جَزُوعٍ فَأُسَاعِدَ جَزَعَهُ إِذَا خَلا هَلْ قَذِيَتْ عَيْنٌ فَسَاعَدَتْهَا عَيْنِى عَلَى الْقَذَى هَلْ إِلَيْكَ يَا ابْنَ أَحْمَدَ سَبِيلٌ فَتُلْقَى هَلْ يَتَّصِلُ يَوْمُنَا مِنْكَ بِعِدَةٍ [بِغَدِهِ] فَنَحْظَى مَتَى نَرِدُ مَنَاهِلَكَ الرَّوِيَّةَ فَنَرْوَى مَتَى نَنْتَقِعُ مِنْ عَذْبِ مَائِكَ فَقَدْ طَالَ الصَّدَى مَتَى نُغَادِيكَ وَ نُرَاوِحُكَ فَنَقِرَّ عَيْنا مَتَى تَرَانَا وَ نَرَاكَ وَ قَدْ نَشَرْتَ لِوَاءَ النَّصْرِ تُرَى أَ تَرَانَا نَحُفُّ بِكَ وَ أَنْتَ تَؤُمُّ الْمَلَأَ وَ قَدْ مَلَأْتَ الْأَرْضَ عَدْلا وَ أَذَقْتَ أَعْدَاءَكَ هَوَانا وَ عِقَابا وَ أَبَرْتَ الْعُتَاةَ وَ جَحَدَةَ الْحَقِّ وَ قَطَعْتَ دَابِرَ الْمُتَكَبِّرِينَ وَ اجْتَثَثْتَ أُصُولَ الظَّالِمِينَ وَ نَحْنُ نَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ أَنْتَ كَشَّافُ الْكُرَبِ وَ الْبَلْوَى وَ إِلَيْكَ أَسْتَعْدِى فَعِنْدَكَ الْعَدْوَى وَ أَنْتَ رَبُّ الْآخِرَةِ وَ الدُّنْيَا فَأَغِثْ يَا غِيَاثَ الْمُسْتَغِيثِينَ عُبَيْدَكَ الْمُبْتَلَى وَ أَرِهِ سَيِّدَهُ يَا شَدِيدَ الْقُوَى وَ أَزِلْ عَنْهُ بِهِ الْأَسَى وَ الْجَوَى وَ بَرِّدْ غَلِيلَهُ يَا مَنْ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى وَ مَنْ إِلَيْهِ الرُّجْعَى وَ الْمُنْتَهَى اللَّهُمَّ وَ نَحْنُ عَبِيدُكَ التَّائِقُونَ إِلَى وَلِيِّكَ الْمُذَكِّرِ بِكَ وَ بِنَبِيِّكَ خَلَقْتَهُ لَنَا عِصْمَةً وَ مَلاذا وَ أَقَمْتَهُ لَنَا قِوَاما وَ مَعَاذا وَ جَعَلْتَهُ لِلْمُؤْمِنِينَ مِنَّا إِمَاما فَبَلِّغْهُ مِنَّا تَحِيَّةً وَ سَلاما وَ زِدْنَا بِذَلِكَ يَا رَبِّ إِكْرَاما وَ اجْعَلْ مُسْتَقَرَّهُ لَنَا مُسْتَقَرّا وَ مُقَاما وَ أَتْمِمْ نِعْمَتَكَ بِتَقْدِيمِكَ إِيَّاهُ أَمَامَنَا حَتَّى تُورِدَنَا جِنَانَكَ وَ مُرَافَقَةَ الشُّهَدَاءِ مِنْ خُلَصَائِكَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ جَدِّهِ وَ رَسُولِكَ السَّيِّدِ الْأَكْبَرِ وَ عَلَى أَبِيهِ السَّيِّدِ الْأَصْغَرِ وَ جَدَّتِهِ الصِّدِّيقَةِ الْكُبْرَى فَاطِمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى مَنِ اصْطَفَيْتَ مِنْ آبَائِهِ الْبَرَرَةِ وَ عَلَيْهِ أَفْضَلَ وَ أَكْمَلَ وَ أَتَمَّ وَ أَدْوَمَ وَ أَكْثَرَ وَ أَوْفَرَ مَا صَلَّيْتَ عَلَى أَحَدٍ مِنْ أَصْفِيَائِكَ وَ خِيَرَتِكَ مِنْ خَلْقِكَ وَ صَلِّ عَلَيْهِ صَلاةً لا غَايَةَ لِعَدَدِهَا وَ لا نِهَايَةَ لِمَدَدِهَا وَ لا نَفَادَ لِأَمَدِهَا اللَّهُمَّ وَ أَقِمْ بِهِ الْحَقَّ وَ أَدْحِضْ بِهِ الْبَاطِلَ وَ أَدِلْ بِهِ أَوْلِيَاءَكَ وَ أَذْلِلْ بِهِ أَعْدَاءَكَ وَ صِلِ اللَّهُمَّ بَيْنَنَا وَ بَيْنَهُ وُصْلَةً تُؤَدِّى إِلَى مُرَافَقَةِ سَلَفِهِ وَ اجْعَلْنَا مِمَّنْ يَأْخُذُ بِحُجْزَتِهِمْ وَ يَمْكُثُ فِى ظِلِّهِمْ وَ أَعِنَّا عَلَى تَأْدِيَةِ حُقُوقِهِ إِلَيْهِ وَ الاجْتِهَادِ فِى طَاعَتِهِ وَ اجْتِنَابِ مَعْصِيَتِهِ وَ امْنُنْ عَلَيْنَا بِرِضَاهُ وَ هَبْ لَنَا رَأْفَتَهُ وَ رَحْمَتَهُ وَ دُعَاءَهُ وَ خَيْرَهُ مَا نَنَالُ بِهِ سَعَةً مِنْ رَحْمَتِكَ وَ فَوْزا عِنْدَكَ وَ اجْعَلْ صَلاتَنَا بِهِ مَقْبُولَةً وَ ذُنُوبَنَا بِهِ مَغْفُورَةً وَ دُعَاءَنَا بِهِ مُسْتَجَابا وَ اجْعَلْ أَرْزَاقَنَا بِهِ مَبْسُوطَةً وَ هُمُومَنَا بِهِ مَكْفِيَّةً وَ حَوَائِجَنَا بِهِ مَقْضِيَّةً وَ أَقْبِلْ إِلَيْنَا بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ وَ اقْبَلْ تَقَرُّبَنَا إِلَيْكَ وَ انْظُرْ إِلَيْنَا نَظْرَةً رَحِيمَةً نَسْتَكْمِلْ بِهَا الْكَرَامَةَ عِنْدَكَ ثُمَّ لا تَصْرِفْهَا عَنَّا بِجُودِكَ وَ اسْقِنَا مِنْ حَوْضِ جَدِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِكَأْسِهِ وَ بِيَدِهِ رَيّا رَوِيّا هَنِيئا سَائِغا لا ظَمَأَ بَعْدَهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ . پس نماز زيارت بجا مىآورى بنحوى كه گذشت و دعا مىكنى به آنچه خواهى كه به اجابت خواهد رسيد إن شاء الله .

مفاتيح الجنان

00000000000000000000000

دعاي سمات

0000000000

اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الْعَظِيمِ الْأَعْظَمِ الْأَعَزِّ الْأَجَلِّ الْأَكْرَمِ الَّذِى إِذَا دُعِيتَ بِهِ عَلَى مَغَالِقِ أَبْوَابِ السَّمَاءِ لِلْفَتْحِ بِالرَّحْمَةِ انْفَتَحَتْ وَ إِذَا دُعِيتَ بِهِ عَلَى مَضَائِقِ أَبْوَابِ الْأَرْضِ لِلْفَرَجِ انْفَرَجَتْ وَ إِذَا دُعِيتَ بِهِ عَلَى الْعُسْرِ لِلْيُسْرِ تَيَسَّرَتْ وَ إِذَا دُعِيتَ بِهِ عَلَى الْأَمْوَاتِ لِلنُّشُورِ انْتَشَرَتْ وَ إِذَا دُعِيتَ بِهِ عَلَى كَشْفِ الْبَأْسَاءِ وَ الضَّرَّاءِ انْكَشَفَتْ وَ بِجَلالِ وَجْهِكَ الْكَرِيمِ أَكْرَمِ الْوُجُوهِ وَ أَعَزِّ الْوُجُوهِ الَّذِى عَنَتْ لَهُ الْوُجُوهُ وَ خَضَعَتْ لَهُ الرِّقَابُ وَ خَشَعَتْ لَهُ الْأَصْوَاتُ وَ وَجِلَتْ لَهُ الْقُلُوبُ مِنْ مَخَافَتِكَ وَ بِقُوَّتِكَ الَّتِى بِهَا تُمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلا بِإِذْنِكَ وَ تُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَ بِمَشِيَّتِكَ الَّتِى دَانَ لَهَا الْعَالَمُونَ وَ بِكَلِمَتِكَ الَّتِى خَلَقْتَ بِهَا السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ بِحِكْمَتِكَ الَّتِى صَنَعْتَ بِهَا الْعَجَائِبَ وَ خَلَقْتَ بِهَا الظُّلْمَةَ وَ جَعَلْتَهَا لَيْلا وَ جَعَلْتَ اللَّيْلَ سَكَنا وَ خَلَقْتَ بِهَا النُّورَ وَ جَعَلْتَهُ نَهَارا وَ جَعَلْتَ النَّهَارَ نُشُورا مُبْصِرا وَ خَلَقْتَ بِهَا الشَّمْسَ وَ جَعَلْتَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَ خَلَقْتَ بِهَا الْقَمَرَ وَ جَعَلْتَ الْقَمَرَ نُورا وَ خَلَقْتَ بِهَا الْكَوَاكِبَ وَ جَعَلْتَهَا نُجُوما وَ بُرُوجا وَ مَصَابِيحَ وَ زِينَةً وَ رُجُوما وَ جَعَلْتَ لَهَا مَشَارِقَ وَ مَغَارِبَ وَ جَعَلْتَ لَهَا مَطَالِعَ وَ مَجَارِىَ وَ جَعَلْتَ لَهَا فَلَكا وَ مَسَابِحَ وَ قَدَّرْتَهَا فِى السَّمَاءِ مَنَازِلَ فَأَحْسَنْتَ تَقْدِيرَهَا وَ صَوَّرْتَهَا فَأَحْسَنْتَ تَصْوِيرَهَا وَ أَحْصَيْتَهَا بِأَسْمَائِكَ إِحْصَاءً وَ دَبَّرْتَهَا بِحِكْمَتِكَ تَدْبِيرا وَ أَحْسَنْتَ تَدْبِيرَهَا وَ سَخَّرْتَهَا بِسُلْطَانِ اللَّيْلِ وَ سُلْطَانِ النَّهَارِ وَ السَّاعَاتِ وَ عَدَدِ السِّنِينَ وَ الْحِسَابِ وَ جَعَلْتَ رُؤْيَتَهَا لِجَمِيعِ النَّاسِ مَرْأًى وَاحِدا وَ أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ بِمَجْدِكَ الَّذِى كَلَّمْتَ بِهِ عَبْدَكَ وَ رَسُولَكَ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى الْمُقَدَّسِينَ فَوْقَ إِحْسَاسِ الْكَرُوبِينَ فَوْقَ غَمَائِمِ النُّورِ فَوْقَ تَابُوتِ الشَّهَادَةِ فِى عَمُودِ النَّارِ وَ فِى طُورِ سَيْنَاءَ وَ فِى جَبَلِ حُورِيثَ فِى الْوَادِ الْمُقَدَّسِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الْأَيْمَنِ مِنَ الشَّجَرَةِ وَ فِى أَرْضِ مِصْرَ بِتِسْعِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَ يَوْمَ فَرَقْتَ لِبَنِى إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ وَ فِى الْمُنْبَجِسَاتِ الَّتِى صَنَعْتَ بِهَا الْعَجَائِبَ فِى بَحْرِ سُوفٍ وَ عَقَدْتَ مَاءَ الْبَحْرِ فِى قَلْبِ الْغَمْرِ كَالْحِجَارَةِ وَ جَاوَزْتَ بِبَنِى إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ وَ تَمَّتْ كَلِمَتُكَ الْحُسْنَى عَلَيْهِمْ بِمَا صَبَرُوا وَ أَوْرَثْتَهُمْ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا الَّتِى بَارَكْتَ فِيهَا لِلْعَالَمِينَ وَ أَغْرَقْتَ فِرْعَوْنَ وَ جُنُودَهُ وَ مَرَاكِبَهُ فِى الْيَمِّ وَ بِاسْمِكَ الْعَظِيمِ الْأَعْظَمِ الْأَعَزِّ الْأَجَلِّ الْأَكْرَمِ وَ بِمَجْدِكَ الَّذِى تَجَلَّيْتَ بِهِ لِمُوسَى كَلِيمِكَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى طُورِ سَيْنَاءَ وَ لِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ خَلِيلِكَ مِنْ قَبْلُ فِى مَسْجِدِ الْخَيْفِ وَ لِإِسْحَاقَ صَفِيِّكَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى بِئْرِ شِيَعٍ وَ لِيَعْقُوبَ نَبِيِّكَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى بَيْتِ إِيلٍ وَ أَوْفَيْتَ لِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلامُ بِمِيثَاقِكَ وَ لِإِسْحَاقَ بِحَلْفِكَ وَ لِيَعْقُوبَ بِشَهَادَتِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ بِوَعْدِكَ وَ لِلدَّاعِينَ بِأَسْمَائِكَ فَأَجَبْتَ وَ بِمَجْدِكَ الَّذِى ظَهَرَ لِمُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلامُ عَلَى قُبَّةِ الرُّمَّانِ وَ بِآيَاتِكَ الَّتِى وَقَعَتْ عَلَى أَرْضِ مِصْرَ بِمَجْدِ الْعِزَّةِ وَ الْغَلَبَةِ بِآيَاتٍ عَزِيزَةٍ وَ بِسُلْطَانِ الْقُوَّةِ وَ بِعِزَّةِ الْقُدْرَةِ وَ بِشَأْنِ الْكَلِمَةِ التَّامَّةِ وَ بِكَلِمَاتِكَ الَّتِى تَفَضَّلْتَ بِهَا عَلَى أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ أَهْلِ الدُّنْيَا وَ أَهْلِ الْآخِرَةِ وَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِى مَنَنْتَ بِهَا عَلَى جَمِيعِ خَلْقِكَ وَ بِاسْتِطَاعَتِكَ الَّتِى أَقَمْتَ بِهَا عَلَى الْعَالَمِينَ وَ بِنُورِكَ الَّذِى قَدْ خَرَّ مِنْ فَزَعِهِ طُورُ سَيْنَاءَ وَ بِعِلْمِكَ وَ جَلالِكَ وَ كِبْرِيَائِكَ وَ عِزَّتِكَ وَ جَبَرُوتِكَ الَّتِى لَمْ تَسْتَقِلَّهَا الْأَرْضُ وَ انْخَفَضَتْ لَهَا السَّمَاوَاتُ وَ انْزَجَرَ لَهَا الْعُمْقُ الْأَكْبَرُ وَ رَكَدَتْ لَهَا الْبِحَارُ وَ الْأَنْهَارُ وَ خَضَعَتْ لَهَا الْجِبَالُ وَ سَكَنَتْ لَهَا الْأَرْضُ بِمَنَاكِبِهَا وَ اسْتَسْلَمَتْ لَهَا الْخَلائِقُ كُلُّهَا وَ خَفَقَتْ لَهَا الرِّيَاحُ فِى جَرَيَانِهَا وَ خَمَدَتْ لَهَا النِّيرَانُ فِى أَوْطَانِهَا وَ بِسُلْطَانِكَ الَّذِى عُرِفَتْ لَكَ بِهِ الْغَلَبَةُ دَهْرَ الدُّهُورِ وَ حُمِدْتَ بِهِ فِى السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ وَ بِكَلِمَتِكَ كَلِمَةِ الصِّدْقِ الَّتِى سَبَقَتْ لِأَبِينَا آدَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ وَ ذُرِّيَّتِهِ بِالرَّحْمَةِ وَ أَسْأَلُكَ بِكَلِمَتِكَ الَّتِى غَلَبَتْ كُلَّ شَىْءٍ وَ بِنُورِ وَجْهِكَ الَّذِى تَجَلَّيْتَ بِهِ لِلْجَبَلِ فَجَعَلْتَهُ دَكّا وَ خَرَّ مُوسَى صَعِقا وَ بِمَجْدِكَ الَّذِى ظَهَرَ عَلَى طُورِ سَيْنَاءَ فَكَلَّمْتَ بِهِ عَبْدَكَ وَ رَسُولَكَ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ وَ بِطَلْعَتِكَ فِى سَاعِيرَ وَ ظُهُورِكَ فِى جَبَلِ فَارَانَ بِرَبَوَاتِ الْمُقَدَّسِينَ وَ جُنُودِ الْمَلائِكَةِ الصَّافِّينَ وَ خُشُوعِ الْمَلائِكَةِ الْمُسَبِّحِينَ وَ بِبَرَكَاتِكَ الَّتِى بَارَكْتَ فِيهَا عَلَى إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِكَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ بَارَكْتَ لِإِسْحَاقَ صَفِيِّكَ فِى أُمَّةِ عِيسَى عَلَيْهِمَا السَّلامُ وَ بَارَكْتَ لِيَعْقُوبَ إِسْرَائِيلِكَ فِى أُمَّةِ مُوسَى عَلَيْهِمَا السَّلامُ وَ بَارَكْتَ لِحَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِى عِتْرَتِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ وَ أُمَّتِهِ اللَّهُمَّ وَ كَمَا غِبْنَا عَنْ ذَلِكَ وَ لَمْ نَشْهَدْهُ وَ آمَنَّا بِهِ وَ لَمْ نَرَهُ صِدْقا وَ عَدْلا أَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُبَارِكَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَرَحَّمَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ وَ بَارَكْتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ فَعَّالٌ لِمَا تُرِيدُ وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ . پس حاجت خود را ذكر مىكنى و مىگويى : اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا الدُّعَاءِ وَ بِحَقِّ هَذِهِ الْأَسْمَاءِ الَّتِى لا يَعْلَمُ تَفْسِيرَهَا وَ لا يَعْلَمُ بَاطِنَهَا غَيْرُكَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِى مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ لا تَفْعَلْ بِى مَا أَنَا أَهْلُهُ وَ اغْفِرْ لِى مِنْ ذُنُوبِى مَا تَقَدَّمَ مِنْهَا وَ مَا تَأَخَّرَ وَ وَسِّعْ عَلَىَّ مِنْ حَلالِ رِزْقِكَ وَ اكْفِنِى مَئُونَةَ إِنْسَانِ سَوْءٍ وَ جَارِ سَوْءٍ وَ قَرِينِ سَوْءٍ وَ سُلْطَانِ سَوْءٍ إِنَّكَ عَلَى مَا تَشَاءُ قَدِيرٌ وَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ (در بعض نسخ است بعد از وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ كه هر حاجت دارى ذكر كن و بگو) يَا اللَّهُ يَا حَنَّانُ يَا مَنَّانُ يَا بَدِيعَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ يَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرَامِ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا الدُّعَاءِ تا آخر

مفاتيح الجنان

00000000000000000000000

دعاى تـوسّل

0000000000

اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ وَ أَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ نَبِىِّ الرَّحْمَةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا أَبَا الْقَاسِمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا إِمَامَ الرَّحْمَةِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا الْحَسَنِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَا عَلِىَّ بْنَ أَبِى طَالِبٍ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ يَا بِنْتَ مُحَمَّدٍ يَا قُرَّةَ عَيْنِ الرَّسُولِ يَا سَيِّدَتَنَا وَ مَوْلاتَنَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكِ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكِ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيهَةً عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعِى لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ يَا حَسَنَ بْنَ عَلِىٍّ أَيُّهَا الْمُجْتَبَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ يَا حُسَيْنَ بْنَ عَلِىٍّ أَيُّهَا الشَّهِيدُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا الْحَسَنِ يَا عَلِىَّ بْنَ الْحُسَيْنِ يَا زَيْنَ الْعَابِدِينَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا جَعْفَرٍ يَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِىٍّ أَيُّهَا الْبَاقِرُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ يَا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ أَيُّهَا الصَّادِقُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا الْحَسَنِ يَا مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ أَيُّهَا الْكَاظِمُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا الْحَسَنِ يَا عَلِىَّ بْنَ مُوسَى أَيُّهَا الرِّضَا يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا جَعْفَرٍ يَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِىٍّ أَيُّهَا التَّقِىُّ الْجَوَادُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا الْحَسَنِ يَا عَلِىَّ بْنَ مُحَمَّدٍ أَيُّهَا الْهَادِى النَّقِىُّ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ وَ قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ يَا حَسَنَ بْنَ عَلِىٍّ أَيُّهَا الزَّكِىُّ الْعَسْكَرِىُّ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ و قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ يَا وَصِىَّ الْحَسَنِ وَ الْخَلَفَ الْحُجَّةَ أَيُّهَا الْقَائِمُ الْمُنْتَظَرُ الْمَهْدِىُّ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ يَا حُجَّةَ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ يَا سَيِّدَنَا وَ مَوْلانَا إِنَّا تَوَجَّهْنَا وَ اسْتَشْفَعْنَا وَ تَوَسَّلْنَا بِكَ إِلَى اللَّهِ و قَدَّمْنَاكَ بَيْنَ يَدَىْ حَاجَاتِنَا يَا وَجِيها عِنْدَ اللَّهِ اشْفَعْ لَنَا عِنْدَ اللَّهِ پس حاجات خود را بطلبد كه برآورده مىشود إن شاء الله تعالى و در روايت ديگر وارد شده كه بعد از اين بگويد يَا سَادَتِى وَ مَوَالِىَّ إِنِّى تَوَجَّهْتُ بِكُمْ أَئِمَّتِى وَ عُدَّتِى لِيَوْمِ فَقْرِى وَ حَاجَتِى إِلَى اللَّهِ وَ تَوَسَّلْتُ بِكُمْ إِلَى اللَّهِ وَ اسْتَشْفَعْتُ بِكُمْ إِلَى اللَّهِ فَاشْفَعُوا لِى عِنْدَ اللَّهِ وَ اسْتَنْقِذُونِى مِنْ ذُنُوبِى عِنْدَ اللَّهِ فَإِنَّكُمْ وَسِيلَتِى إِلَى اللَّهِ وَ بِحُبِّكُمْ وَ بِقُرْبِكُمْ أَرْجُو نَجَاةً مِنَ اللَّهِ فَكُونُوا عِنْدَ اللَّهِ رَجَائِى يَا سَادَتِى يَا أَوْلِيَاءَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَ لَعَنَ اللَّهُ أَعْدَاءَ اللَّهِ ظَالِمِيهِمْ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ آمِينَ رَبَّ الْعَالَمِينَ

مفاتيح الجنان

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

اشعارمدح ومرثيه امام رضا عليه السلام

0000000000000000000000000000000000

مدح امام رضا عليه السّلام

0000000000

امشب كه شب خجسته ميلا د است

تسـبـيـح فـرشـتگا ن مـبا ركبا د است

شـا د ا سـت د ل آ ل مـحـمّـد ا مّـا

بيش ازهـمه دلها دل زهرا شا د است

گلچين مولوديها ج1ص113

0000000000

به علي زادۀ موسي صلوا ت

به گل شا خۀ طوبي صلوا ت

به به اين مظهـرتسليم ورضا

به عـزيزد ل طا ها صلوا ت

گلچين مولوديها ج1

0000000000

اي مهرسپهرعلوي شمس شموس

اي ما ه رخت جلوه گروا دي طوس

جا ن پـدروما دروتـنـها پـسـرت

ما را مكـن ازدرگه لـطفـت ما يوس

گلچين مولوديها ج1

0000000000

ازعرش سلا م سرمدي آوردند

آئـيـنـۀ حـسـن ايـزدي آ وردند

با آ مد ن رضا ازبا غ بهـشـت

يك دسته گل محمدي آ وردند

گلچين مولوديها ج1

0000000000

دربُـرج ولا شـمـس هُـدي ميآ يد

هـشـتم ولي خدا رضا ميآ يد

جا دا رد اگرما به همه فخركنيم

زيرا كه ولي نعمت ما ميآ يد

گلچين مولوديها ج1

0000000000

تا درگه توقـبلۀ رازاست رضا

ما را بسـويـت روي نـيا زاست رضا

گردد دركعـبه با زسا لي يكبا ر

اين كعبه درش هميشه با زاست رضا

گلچين مولوديها ج1

0000000000

محبوب رضا ست هركه دل ريش تراست

ازكعبه صفا ي اين حرم بيشتراست

آيـنـجا ســت طـبـيـبي كه نـد ا رد نـوبـت

هردل كه شكسته تربودپيش تراست

گلچين مولوديها ج1

0000000000

دردا من نجـمـه آ يت نورآمد

نـورمـتـجـــلّا ي شـب طـورآ مد

تا زنده كند سنّت احمد طفلي

با منطق وعلم وحكم ومنشورآ مد

گلچين مولوديها ج2

0000000000

با يا درضا رضا ي دا داربجوي

با را ه رضا طريق دلدا ربجوي

اي دل بجزازضا من آ هودرما ن

ازكس مطلب دوا زديّا رمجوي

گلچين مولوديها ج2

0000000000

بـا نـا م رضــا دلــت مـصـفّــا گرد د

درد وغـم سـينه ات مدا وا گردد

گرروي نهي به درگهش با اخلا ص

هرعـقـده زكا ربسته ات وا گردد

گلچين مولوديها ج2

0000000000

بروي رضا شمس اما مت صلوا ت

برشــا فـع ما روزقـيا مــت صلوا ت

درشا م ولا دتش كه شـا د نـد هــمـه

بفرست براين روح كرا مت صلوا ت

اصول مد ا حي ج1

0000000000

عا لم شده شا دازرخ دلشا د رضا

شا د است كسي كه ميكند يا د رضا

ازدسـت اما م عـصرگـيردعـيـدي

هركس كه گرفته جشن ميلا د رضا

اصول مد ا حي ج1

0000000000

با نا م رضا به سينه ها گل بزنيد

وزاشك به با رگا ه اوپل بزنيد

فرمود كه هرزما ن گرفتا رشديد

بر دامن ما دست توسل بزنيد

اصول مد ا حي ج1

0000000000

برخيز كه رحمت ازسما ميآ يد

برخلق جها ن گره گشا ميآ يد

برموسي جعفراين بشا رت دا دند

گفتند كه نوگلت رضا ميآ يد

اصول مد ا حي ج1

0000000000

آ ن مـا ه كـه مهـرازنگـا هـش ريزد

گلبوسه ملك به خا ك را هش ريزد

درجشن ولا دت رضا هركه نشست

ازبا رش مرحمـت گــنا هش ريزد

اصول مد ا حي ج1

0000000000

يك تكه ازبهشت

هـرچند حا ل و روز زمين و زما ن بد است

يك تكه ا ز بـهـشـت د ر آغـوش مشهد است

حـتي فـرشـتـه ا ي كه به پـا بـوس آ مـد ه

ا نگا ر بين رفـتـن و ما نـد ن مـردّ د است

ا ينجا مد ينه نيست، نه ا ينجا مد ينه نيست

پس عطر و بوي كيست كه مثل محمد است

حـتي ا گـر بـه آ خـر خـط هـم رسـيـد ه اي

ا ين جا بـراي عـشـق شروعي مجـدّ د است

جا يي كه آ سما ن به زمين وصـل مي شود

جا يي كه بين عا لم و آ د م زبا نزد است

هـر جـا د لي شـكـسـت به ا يـنجا بيا وريد

اين جا بهشت شهر خدا، شهر مشهد است

«رضا عابدين زاده»

0000000000

خراسان

دين راحرمي است درخراسا ن

دشوارتورا بـمـحـشـرآ سا ن

ا زخـا تــم ا نـبـيـا د را و تــن

وزسيّد ا و صيا د ر ا وجا ن

ازجـمـلـۀ شـرطها ي تـوحـيـد

وزحا صل ا صلها ي ا يما ن

مهـرش سبب نجا ت وتوفـيـق

كينش سبب هـلا ك وخـذلا ن

«سنا يي:اشعا ربرگزيده ج2ص347»

0000000000

رئوف آل طه

ای رئـوف آ ل طـه ای خـد ا ی مـهــربا نی

قـا تـل د لـها ی مـسـتی با نگا هی آ نچنا نی

ای تـما م جا ن هـسـتی ای امیر حـق پرسـتی

آن زمان که من نبودم کنج قلبم خوش نشستی

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

در بهشت حق نبا شد رونقی جزیک نگا هـت

آن بهشت ومی کجا واین ضریح وبا رگا هت

آن حریم مهرورحمت برتراست از باغ وجنت

نـور زرد گـنـبـد تـو ا متد ا د ی ا ز ولایـت

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

شاخۀ طوبی بهشتی است ریشه دارددرحریمت

گشته حاتم چون گدائی پیش خوان بس کریمت

آسما نها خا ک پا یت مـرغ جا نها مـبـتـلا یـت

نوکری ات ا فتخا رم هـر دو عا لم شد گدایت

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

یا بـن زهــرا یا رضـا یا بـن زهــرا یا رضـا

«شعر از کتاب نغمه های ولایت 11- محمد علی شهاب»

0000000000

شاه رئوف و ضامن آهو

بر قـلـب ما ز نـــو رمحـبّـت صـفـا بـده

با يك نـظـر كــدورت دل را جـلا بده

زايل كن آنچه ازدل ما محوكردني است

از راه لـطـف آ نچه پسـنـدي به ما بده

شد كا ر ما مجا ز از اين قلب بي ثبا ت

اين دل بگـيـر و آ يـنه اي حق نما بده

عيسي د مي و ا ز تب هجران گداختيم

آخر عـيـا د تي كـن و ما را شـفـا بده

شا ها پنا هگا ه جها ني حـريم تو است

در با رگا ه خـويـش مـرا نـيـز جا بده

از خــود چو ذرّه اوج گرفـتم بمهـر تو

ا ذ ن د خـو ل آ ن حـــرم كـبـريا بده

شا ه رئوف و ضا من آهـو رضا توئي

ما را پنا ه مـحــض رضـا ي خدا بده

شمس الشّـمـوس و چشمه نور هـدايتي

با يك نـظـر چــراغ د لـم را جـلا بده

با شد رضاي تو به رضا ي خدا قـرين

تا حق رضا شـود به نجا تم رضا بده

از عا لمي چـو ديده بدست تـو دوختيم

جـود تو آ نچه گفـت به مشتي گدا بده

يا ر آمد ازكما ل عطوفت بخواب من

برخيزوجا ن خويش حسان رونما بده

«حسا ن(چا پچيان)»

0000000000

سلطا ن دين رضا

اي دل غلام شاه جهان باش و شاه باش

پيوسـته در حما يت لـطـف اله باش

از خا رجي هـزار به يك جو نمي خرند

گو كـوه تا بـكـوه مـنا فـق سپا ه باش

چون احمدم شـفـيع بود روز رسـتخـيـز

گو اين تن بلا كش مـن پر گنا ه باش

آنرا كه دوستي علي نيست كا فر است

گو زاهـد زما نه و گو شيخ راه باش

ا مـروز زنـده ام به ولاي تو يا عـلـي

فـردا بروح پا ك ا ما ما ن گواه باش

قـبر امام هـشتم و سلطا ن د ين رضا

از جان ببوس و بردرآن بارگا ه باش

دستت نميرسد كه بچيني گلي ز شاخ

با ري بپا ي گلـبـن ا يشا ن گيا ه باش

مـرد خـدا شنا س كه تـقـوي طـلـب كند

خواهي سفيد جامه وخواهي سياه باش

حا فـظ طـريـق بند گي شا ه پيشه كـن

وانگا ه در طريق چومردان راه باش

«ديوان حا فظ شيرازي»

0000000000

امام ثامن و ضامن

آن خا لقي كه بر تن بي روح جان دهد

مهر تو را يگا ن بدل خا كيا ن دهد

ازخلـقـت تو خـو ا ست خداوند لا مكا ن

ما را كناررحمت عا مش مكا ن دهد

خـواهـد ا گر خد ا ي نبخـشـد گـنـا ه ما

ما را چـرا ا ما م چنين مهربا ن دهد

آن پرچمي كه برسربا م حريم تـو ا ست

راه بهشت را به محـبّـا ن نشا ن دهد

روز جزا كه درصف قـرآ ن وعـترتـيـم

ما را امام ثا من وضا من اما ن دهد

بي ا متحا ن مـرا به غـلا مي قـبـول كـن

رسوا شو د اگر د ل من امتحا ن دهد

قلب حسان زشوق توازغصه فارغ است

خواهد كه درجوار تو ايشاه جان دهد.

«حسا ن(چا پچيان)»

0000000000

سلام علي آل طه و يس

ســلا م عـــلــي آ ل طــه و يـس

ســلا م عــلــي آ ل خـتـم الـنّـبـيّـيـن

امام بحــقّ شــا ه مــطـلـق كه آ مد

حـريـم د رش قـبـله گا ه سـلا طـيـن

شه كاخ عـرفا ن گـل شاخ احسان

در درج ا مـكا ن مَـه بــرج تمكــيـن

عليّ بن موسي الـرّضا كزخدايش

رضا شـد لقـب چون رضا بودش آئين

اگر خـواهي آري بكف د ا من ا و

برود دامن ازهرچه جز اوست برچين

ز فضل وشريف بيني اوراجهاني

اگر نـبـودت خـيـره چـشـم جها ن بين

پي عـطر رو بند حوران جـنّـت

غـبا ردرش را به گـيـســوي مـشكين

«منتهي الآما ل»

0000000000

ملجا درما ند گا ن

آ مـد م اي شا ه پنا هـم بد ه

خــط اما ني ز گنا هـم بده

اي حرمـت مـلجأ درماندگا ن

دور مران از درو راهم بده

اي گل بي خا رگلستا ن عشق

قـرب مكا ني چو گياهم بده

لشكر شيطا ن بكمين من است

بي كسم اي شا ه پناهم بده

در شب اوّل كه به خا كم نهند

نـور بـدان شا م سـياهم بده

ايكه عـطا بخش هـمه عا لمي

جمله حا جا ت مرا هم بده

آنچه صلاح است براي حسان

ازتواگرهم كه نخواهم بده

«حسا ن(چا پچيان)»

0000000000

آستا ن رضا

ز آسـتا ن رضا يـم خـد ا جـد ا نكند

من و جدائي از ا ين آستا ن خدا نكند

ز دامن شه د ين د ست ا لـتجا نكشم

گداي د ا مـن صا حب كرم رها نكند

برو ز حشر بباغ جنا ن ندارد جا ي

هر آنكسيكه رضا راز خود رضا نكند

به صحن اونكند كس هواي باغ بهشت

مگـر كسي كه ز روي رضا حيا نكند

به پيش گـنـبـد زرّينش آفـتا ب مـنـيـر

ز رنگ زردي خـود دعــوي بـها نكند

شهابزائر خود داده اي تو وعده لطف

كجا به وعـدة خـود چون توئي وفا نكند

0000000000

السّلطا ن ابا الحسن

اي حـرمـت قـبـلۀ ما ا لسّـلـطـا ن ابا الحسن

كعـبـۀ عــشـــق اولـيـا السّطا ن ابا لحسن

ميروامام مهربا ن صاحب ملك روح وجا ن

مـرغ د لـم كـنـد نـو ا السّلطا ن ابا لحسن

عرش خداخا ك درت شمس سما چون قمرت

گـنـبـد تو ا وج صــفــا السّلطا ن ابا لحسن

جـلـوۀ زيـبـا ي خـد ا سـا قـي صـهـبـا ي ولا

عـشـق تـورا زنـد صلا السّلطا ن ابا لحسن

كعبه كجا وكوي تـويـوسـف وحسن روي تو

مـلـك سـلـيـما ن بـكـجـا السّلطا ن ابا لحسن

چـشـمۀ جـوشا ن صفا مـنـبع هـرمـهـرووفا

اي گل پا ك مـصـطـفـي السّطا ن ابا لحسن

وا رث نـورمرتـضي ارا ده ات حكم قـضا

رضا ي حق تويي رضا السّلطا ن ابا لحسن

محمدعلي شها ب:نغمه ها ي ولا يت 11ص87

0000000000

هــشــتـــم وصـي

ا نـد ر مـه ذيـقـعـد ه شـد د ر خا نه هـفـتم اما م

اندر مد ينه جلوه گر آن ما ه چون بد ر تما م

موسي بن جعفرگشته است شادان وخرم زين سبب

كا مد وصي ا و رضا آ نكو بود بعد ش اما م

هـم طا هـره تكتم بود خـشنود ا ز مـولـو د خويش

بر خـلـق عا لم مـيـد هـد ا ز رهـبري او پيا م

خورشيد هـشـتم جـلـوه گرد ر آ سما ن د ين شد ه

هشتم وصي ازاوصيا هشتم اما م خا ص وعا م

ا و بـضـعـة مـنّي بـو د بهـر رسـو ل كـر د گا ر

چون فا طمه د خت نـبي آن ما د ر يا زده اما م

درمـشـهـد مـوسي ا لرّضا با بي زا بو ا ب جنا ن

بگـشـوده است ازبهـرما آن حضرت وا لا مقا م

اي با قـري خو ا ه ا زخد ا د ر ا ين حـريم كبريا

خا دم شوي بردرگهـش آما ده با شي چون غلا م

«مؤلّف : با قري پور»

0000000000

ســــلا م بـه پـرچــــم

مـن ر ا ضيم به رضا ي تو يا رضا

دارم ا ميد ا يـنـكه تو با شي ز من رضا

مـن ر ا ضيم به رضا ي تـو يا رضا

خواهـم شوي تو هم به غـلا مي من رضا

هـمسا يگي تو به جـها ن ا فـتخا ر مـن

خواهم كنون شوي تو به همسا يگي رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

ا ميد من ز تو به قـيا مت شـفاعـت است

همسا يگي تو به بهشت يك عنا يت است

هرگوشه بهشت كه با شد مراخوش است

بـودن بـزيـر سا يه لـطـفـت كرامت است

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

بين د و كوه هـست چو باغ بهـشت ما

با شد حريم و با رگا ه تو دير و كِنِشت ما

حـبّ و ولاي تـو بسرم تا ج ا فـتخا ر

لطف خـد ا رقـم زد ه ا ينسا ن سرشت ما

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

شهر شما است مشهد و شهر شهادت است

شهـر پيا م د ا نش و عـلـم و ا ما مت است

با شي شما چو حا فـظ ا سلا م و انقـلا ب

بر شرق وغرب واجنبي ما راچه حاجت است

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

شمس الشموس و حجّ فقيران تويي رضا

هم خودغـريب و يا ر غريبا ن تويي رضا

چشم ا مـيـد جـمـله ا ير ا نيا ن بـتـوست

تويي پنا ه و يا ور مستضعفا ن توئي رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

آن پرچمي كه بر سر با م حـريم توست

سبزي آن نشا نه اي ا ز آ ن صفاي تست

سلام ميد يـم به پرچم تو صبح تا بصبح

ما صف بصف قـد و قا مت براي توست

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

من با قـري وشاعـرتـونـوكـرتـو تـوام

چـون چا كرو غـلام هـمي بـردر توام

من شـيـعۀ تـومـحـبّ تـودرسا يۀ توام

من عـبد و نو كر پـد ر و ما د ر توام

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

مـولا مـولا مـولا يا ابا لـحـسن رضا

«مؤلّف : با قري پور»

0000000000

مدينه تا به مشهد

رضا رضا يا رضا رضا رضا يا رضا

رضا رضا يا رضا رضا رضا يا رضا

مـد يـنـه تا به مـشــهـد غــرق گـل بـهـا ره

چـونـكه ا ما م هـشـتم بد نيا پا مـيـذاره

ما د ر ا و نـجـمه را بـبـيـن كه شا د مو نه

شـده رها ا زغـم وغـصّه ا ين زمـونه

مـوسي جـعــفــربـود گرچـه بـه كنج زنـدان

زند ا ن زشا د ما ني براي اوگلستا ن

مـد يـنـه پـيـمـبـرشــد ه چــنــا ن كـوه طـور

مـحـلّـه هـا شـمي شـده سـرا پا سرور

ا زهـمـه جـا ي د نـيـا راهي مـشـهـد شـد ن

تا كه بگـن به آقـا تـبـريـك ايـن ولادت

ا زهـمـه جا مـيا ن تا دعـا كـنـن در ا يـنجا

درد د لا ر و بگــن هــمـه بـراي آ قـا

طـبـيـب د ر د مند ا ن با شه تو شهـرمشهـد

دار ا لـشّـفا ي آ قا هـمه ميرن بي نوبت

هركس كه هرچي ميخواد ميا دميگه به آ قا

تا وعـده شـونگـيـره او نميره ازايـنجـا

وارد صحـن وسراش وقـتي كه ميشه زا ئـر

وضوميگيره خوشبوميكنه پا ك وطاهـر

مـيـره تـوصحـن آقا با صـلـوات و سـلا م

دودست شوبه سينه ميذ ا ره روبه امام

صحن وسراي حضرت چه صحن با صفايي

هركه تواين حرم رفت پاك ميشه وخدايي

روي درحـريـمـش ايـن جـمـلـه را نـوشـتـه

حريم حـضـرت ا و يك قـطعه ازبهـشـته

با ل و پـرِمــلا ئـك رو ســرِ ز ا ئـر يـنـه

مـجـا و ريـن آ قـا نـو كـر ز ا ئـريـنـه

تـوهـــم بـيــا با قـري نوكـرزائـريـن با ش

خا د م درگا ه آن اما م هـشتمين با ش

«مؤلف با قري پور»

0000000000

كوي رضا

بكــوي رضا جا ن صـفــا مـيـپـذيرد

درايـنـجـا فــروغ خـدا ميپذيرد

تــواي بي نــوا روبـســوي خـدا كـن

كه اين پادشه خوش گداميپذيرد

به پا بــوس اورو كــه زوّارخــودرا

سـرِخـوان جـود وعطا ميپذيرد

بودرحـمـتــش بـيكــران هـمچـودريا

هـم آ لـوده هـم پا رسـا ميپذيرد

ا گـــر د ر د مـنـــدي بـيــا بـردرِاو

كه هـردرد ايـنجا شـفـا ميپذيرد

خدارابه اوخوان وخواه آنچه خـواهي

كه ايزد به پا سش دعا ميپذيرد

امـيـد دل مـن بـه مـن كـن نـگــا هي

كه جا ن ازنگا هت صفاميپذيرد

بخــواه ازخــدا تا ببخــشــد گـنـا هم

كه تـو آنچه خواهي خداميپذيرد

درآتش بسوزان شـفـق هــرهـوي را

كه جا نا ن دل بي هـوا ميپذيرد

«بهجتي – شفق»

0000000000

وصل رضا

شـكـرخـد ا كه با ز رضـا خـوانـده دربـرم

وصل رضا به جان ودل وديده ميخرم

درد دل مـرا هـمـيـشه غـم هـجـردوسـت بود

ديـداردوسـت كرده بــدل شـوق ديگرم

سرمست كردي ام رضا توزصهباي دوستي

جا مي كه خـواسـتم زخـدا شـد ميسّرم

من تـشـنۀ وصا ل تـوبـودم زلـطـف خـويش

سـيـراب كـردي ام تـوازآن آب كوثرم

اين دسـت ا لـتجا كه زدم بـرضريح دوست

جـزدرگه رضا ي خــد ا يش كجا برم

وين صبح دلپذيركه سرشا رعا شـقي است

برشـد زمـشـرق حـرم قــد س رهـبرم

اي ضــا مـن رهـا ئي آهــو رضا سـلا م

برتوهـزارتهـنـيـت اي خـوب اطهرم

«صفرعلي شفاهي:نشريه رهپويان جنت»

0000000000

كنج حرم

دوست دارم صدات كنم تـوهـم منونـيگا كـني

مـن تـورونـيگا كـنـم تـوهـــم مـنــوصدا كني

قـربـون چـشـا ت بـرم ا ز راه دوري اومـدم

جا ي دوري نـمــيـره اَ گَـه به مـن نـيگا كني

دل مـن زنـد و نِـيِـه تـو ئي كه تنها مـيـتـوني

قـفـســـو و ا كـنــي و پــرنـــده رو رهـا كني

ميشه كـنـج حـرمـت گـوشـۀ قـلـب مـن با شـه

مـيـشــه قـلـب مـنـو مـثـل گـنـبـدت طلا كني

توسرت شـلـوغـه زيردست وپا ت فـراوونَـن

ازخـدا مـيـخـــوام كـمـي به زيرپا نـيگا كني

تـوغـريبي و مـنـم غـريـبـم ا مّـا چي مـيـشـه

ايـن دل غــــريـبـه روبــا خــودت آشـنا كني

دوست دارم توايوون آئينه ات صبح تاغروب

مـن با تـوصـفــا كـنــم تـوهــم مـنـودعا كني

به و فا ي كـفـتـراي حـرمت مـنـم مـيـخـوام

كـفــتـري با شـم كه تـنـهـا تـومـنـوهـوا كني

د لـمـو گـره زدم به پـنجره ات دارم مـيـرم

دوست دارم تا من ميام زودگره هارووا كني

صدهزاردفعه ام شده پاي ضريح زارميزنم

تا د لـت يه با ر بـسـوزه د ر د مـو دوا كني

دوست دارم كه ازحالا توصبح محشرهميشه

من رضا رضا بگـم تـوهـم مـنـو رضا كني

«ثابت محمودي«سهيل»نشريه رهپويا ن جنت»

0000000000

به جان جوادت جوابم بده

الا اي ولاي تـو سـرمـا يه ام

كه پرورده با مـهـر تو دايه ام

اگرچـه بـد م با تو همسا يه ام

به محشر هـم ا ين ا نتسا بم بـده

و لـيـنعـمـتا من كه خوار توام

به خوان نعـم ريزه خـوار تـوام

عـلي بن موسي ببين حا ل من

كه از د ست برگشته اقبا ل من

شكسته است ازغم پروبا ل من

شـفـا ئي بـه قـلـب كـبــا بـم بـده

ا لا ا ي و لا يـت تــو لّا ي من

تو ا مـيـد امـروز و فـرداي مـن

ا گر نا ا ميد م كني و ا ي من

نصـيـبي ز حـسـن خـطا بـم بـده

بگرمي مهرت رخ از من متاب

كه من ذرّه هــستم توئي آ فـتا ب

ترا از جها ن كرد ه ام ا نتخا ب

رضا يـت به ا يـن ا نـتخا بـم بـده

بخالت كه در چشم ما توتيا است

بمهرت كه معراج طاعات ما است

ز دستت كه دست بسيط خداست

ا مـا ن خـطّ روز حـسـا بـم بـده

بهـنـگـا م مرد ن بـد ا د م بـرس

در آ ند م كه كا ري نـيا يد ز كس

من و د ست داما نت اي دادرس

برا ت نجا ت ا ز عــذ ا بـم بـده

بصحـراي محشردرآن گـيـرودار

كه خـورشـيـد سوزان بود آشكا ر

تـو ا ي سا يـۀ رحـمـت كردگا ر

پـنـا هـي ا ز آ ن آ فــتـا بـم بـده

«درياي گهربا ر : مؤيد»

0000000000

برگرفته ازكتاب همراه چهارده معصوم(ع)ازمولف

0000000000000000000000000000000000

مرثيه امام رضاعليه السّلام

0000000000

رضا از زهر مامون شد جگر خون

اما ن از ظلم و استبداد ما مون

رضا اززهرمامون شد جگرخون

ز آن انگور زهـر آلوده از كين

شـده مـسـموم آن شا هـنـشه ديـن

درون حجره او همچون غريبان

ز آن زهـر جفا ا فتا ن و خيزان

گهي ا ز سـوز د ل زانـو بزانـو

گهي ا ز سو ز جا ن پهلو بپهلو

ز سوز زهر سوزد قلب زارش

ا نيس و مـونسي نـبـود كنا رش

گهي گـويـد تـقـي آرام جـا نــم

سرور قـلـب و نور د يد گا نـم

بيا با با كه وقت احتضا ر است

براهـت چـشم من اميدوار است

بغـربت ميسپا رم جا ن شيريـن

بيا با لين من يك لحظه بنـشـيـن

هـمي خواهم كه تا رويت ببينم

گلي از گلشن وصـلـت بچـيـنـم

غريبم يا ر و غمخواري ندارم

بجز تو يا و ر و يا ري نـدارم

بـبـا لـيـن پـد ر آ مـد جـوادش

گه جا ن د ا د نش آ مد كنا رش

سرباباگرفت آنگه گرفـت بـداما ن

دل پر خون و با چشما ن گريا ن

اما م هـشتمين نا گا ه ديـد ش

چو جا ن خويشتن دربركشيد ش

بشد محـو جما لش عا شـقـا نه

سپرد اسرا ر حق را مخـفـيا نه

بنعش با ب خود نورعـلي نور

بنا لـيـد و ينا ل اي با قـري پور

«مؤلف باقري پور»

0000000000

دريغا كه در طوس ياور ندارم

دريـغـا كه در طوس يا و ر نـدارم

حبـيـبـي طـيـبي به بستر ندارم

در اين ملك غربت اگرجا ن سپارم

معـيـني بـجـز حيّ داور ندارم

د لـم شـد ز زهـر جـفـا پا ره پا ره

كجا ئي اجل تا ب د يگر ندارم

چه سا زم خدايا دراين شهر غربت

كه فرزندي از مهربرسر ندارم

ابا صلت بيا فـرشها را بكن جـمـع

كه ميلي به با لين و بستر ندارم

نهم تا غـريبا نه سر بر سر خا ك

كه ا كنو ن غـريبم برادر ندارم

الـهـي كسي د ر غـريـبي نـمـيـرد

لب خشك و جز د يد ه تر ندارم

سپرد در مد ينه پدر در خراسا ن

برادر نه فـرزند و خواهر ندارم

«خزائن الشهدا ذريعة الرضويه گوهري»

0000000000

درشهرغربت

در شهر غربتم نرسد كس بداد من

يارب رسان كنارمن اكنون جواد من

با شـد مـرا د مـن پسرم را ببينمش

يا رب بده در ا ين د م آخر مراد من

جانم به لب رسيد و نيا مدعزيز من

هـنگا م مـرد نـم بـرسـد تا بد ا د من

با با بيا ببين جگرم پا ره پا ره شد

آتش فـكنده زهـر جـفـا د ر نها د من

ما مون بي حيا زده آتش به پيكرم

در دل نهـفـته بود هـمـيشه عنا د من

0000000000

وقت دادن جا ن

شـنـيـد سـتم بوقـت د ا د ن جا ن

اما م هـشتمين شا ه خـرا سا ن

دم آخر به هـرجا نب نظردا شت

اميد د يد ن روي پسر د ا شـت

زا لما س مژه يا قـوت مـيـسـفـت

دما دم با زبا ن حا ل ميگـفــت

كجـا يي اي تـقـي آرا م جـا نـم

سرورقـلـب و نو ر د يـد گا نم

بيا با با كه وقـت احتضا راست

براهت چشم من درانتظا راست

به غربت ميسپا رم جا ن شيرين

بيا با لين من يك لـحـظـه بنشين

«اشعا ربرگزيده ج2ص35»

0000000000

برگرفته ازكتاب همراه چهارده معصوم(ع)ازمولف

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

منابع :

00000

جولة فى الاماكن المقدسة، السيد ابراهيم الموسوى الزنجانى

مزارات اهل البيت و تاريخها، محمد حسين الجلالى

موسوعة العتبات المقدسة، جعفر الخليلى، ج 11

داستانهاى شنيدنى از چهارده معصوم عليهم السلام نوشته : محمد محمدى اشتهاردى

فضائل و سيره چهارده معصوم (ع) در آثار استاد علامه حسن زاده آملي مؤ لف : عباس عزيزى

كرامات الرضويه (ع ) (معجزات على بن موسى الرضا(ع ) بعد از شهادت ) مؤ لف : على ميرخلف زاده

نگاهی به زندگی دوازده امام (ع) علامه حلی محمدی اشتهاردی، محمد

هدايتگران راه نور - زندگانى ثامن الائمّه حضرت على بن موسى عليه السلام نويسنده: حضرت آية الله حاج سيد محمد تقى مدرسى مترجم: محمد صادق شريعت

چهل داستان و چهل حديث از امام رضا عليه السلام مؤ لّف : عبداللّه صالحى

منتهي الآمال محدث قمي

منتخب التواريخ حاج ملامحمدهاشم خراساني

چهارده معصوم حسين عمادزاده

سيره پيشوايان مهدي پيشوائي

ترجمه اثبات الوصيه علي مسعودي ترجمه محمدجوادنجفي

ستارگان درخشان محمدجوادنجفي

انوارالبهيه محدث قمي ترجمه بنام زندگاني رهبران اسلام سيدمحمدصحفي

جغرافياي تاريخي حضرت رضا از مدينه تا مرو

تاريخ نيشابور.

عيون اخبار الرضا، ج 2

فوائد الرضويه.

کشف الغمه، ج 3

جغرافياي تاريخي هجرت امام رضا(ع)، جليل عرفان منش بنياد پژوهشهاي آستان قدس.

فتوح البلدان، بلاذري

بحارالانوار، ج 49

بحارالانوار، ج 66

همراه باچهارده معصوم اثرمؤلف باقري پور

ذكرخدا2 اثرمولف باقري پور

پايگاه حوزه نت

سايت آستانقدس رضوي(ع)

سايت نسيم رضوان

وبلاگ امام رضا(ع)

سايت امام رضا(ع)

www.imamrezashrine.com/ - 25k

www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=4928 - 35k

www.irib.ir/worldservice/Etrat/farsi/Imam8/milad1.htm - 48k

www.imamreza.blogspot.com/ - 4k

www.aqrazavi.org/ - 5k

emamreza.kanoonparvaresh.com/ - 2k

www.amirkabir.net/pages-575.html

fa.wikipedia.org/wiki/استان_خراسان_رضوی

http://www.mums.ac.ir/icnc8/fa/Hotel

http://www.mums.ac.ir/icnc8/fa/tafrihi

http://www.mums.ac.ir/icnc8/fa/historic

http://www.mums.ac.ir/icnc8/fa/khorasan1

www.ir-tci.org

www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=4928 - 35k

emamreza.kanoonparvaresh.com/ - 2k

http://aftabnews.ir/vdcdox0x.yt09z6a22y.html

http://www.imamrezashrine.com/index.php?module=pagesetter&func=viewpub&tid=25&pid=311

http://www.hawzah.net/Hawzah/Magazines/MagArt.aspx?MagazineNumberID=%205476&id=51681

http://www.bayynat.ir/index/?state=pl&id=41

http://www.fmsama.com/

index.php?option=com_content&view

=article&id=57:1388-01-15-13-44-32&catid

=10:1388-01-15-14-44-00

http://tourism.mashhad.ir/

index.php?name=photoshare

http://razavi.ir/html/

http://www.imamreza.net/arb/

http://imam-rezaa.persianblog.ir/

http://ya-emamreza.persianblog.ir/

http://miiz.persianblog.com

Contact us: info@abrarnews.com

ومنابع ديگري كه درذيل بعضي ازعناوين ذكرشده است